Ritme van een baby per leeftijd: dag- en nachtritme van 0 tot 36 maanden

Het ritme van een baby verandert elke paar maanden. Een pasgeborene slaapt 14 tot 17 uur in losse stukjes met een wakkertijd van 30 tot 60 minuten; rond 3 tot 4 maanden staat er een herkenbaar ritme met 3 tot 4 dutjes en een nacht van 11 tot 12 uur. Met 7 tot 12 maanden zijn het 2 dutjes en een wakkertijd van 2,5 tot 3 uur, tussen 15 en 18 maanden gaat je kind naar 1 middagdutje en bij 2 tot 3 jaar slaapt het 10,5 tot 13,5 uur per etmaal.

Per leeftijd lees je hieronder kort wat er verandert; het voorbeeldschema met tijden staat op de pagina van die maand.

Slaapritme baby per leeftijd: de tabel van 0 tot 36 maanden

De slaapuren per etmaal sluiten aan bij de internationale richtlijnen: 14 tot 17 uur voor 0 tot 3 maanden (Hirshkowitz, 2015), 12 tot 16 uur voor 4 tot 12 maanden en 11 tot 14 uur voor 1 tot 2 jaar (Paruthi, 2016). Zie de tabel als bandbreedte, niet als klok: de verschillen tussen gezonde kinderen zijn groot (Galland, 2012).

Vanaf wanneer heeft een baby een slaapritme?

De eerste weken slaapt en drinkt je baby verspreid over dag en nacht, omdat de biologische klok nog niet werkt. Die komt in de eerste 2 tot 3 maanden op gang (Rivkees, 2003), en volgens het NJI zie je het dag-nachtpatroon rond 10 tot 12 weken.

Wat ik ouders altijd meegeef: tot 6 weken volg je je baby, daarna bouw je langzaam structuur in met een vaste wektijd en de volgorde eten, wakker zijn, slapen. Rond 3 tot 4 maanden staat er bij de meeste baby's een herkenbaar dagritme. Hoe je dat stap voor stap aanpakt, lees je in ritme aanleren bij je baby.

Dag en nacht ritme baby: hoe help je het op gang?

Licht is het belangrijkste signaal voor de biologische klok. Overdag mag het licht en levendig zijn. 's Nachts houd je het donker en saai: gedimd licht, weinig praten, luier en voeding zonder spelletjes.

Heeft je baby de dag en nacht omgedraaid en is hij juist 's nachts klaarwakker, kijk dan bij dag- en nachtritme baby omdraaien.

Ritme pasgeboren baby (0 tot 6 weken)

Een pasgeboren baby is maar 30 tot 60 minuten wakker, grotendeels drinkend. Er zijn 4 tot 6 dutjes en de nacht bestaat uit stukjes van 2 tot 3 uur. Een vaste bedtijd is er nog niet; veel baby's gaan pas tussen 21.00 en 23.00 uur voor het langste stuk slapen. Per week uitgewerkt staat dit in slaapschema en wakkertijden per week, het voorbeeldschema in slaapschema baby eerste maand.

Ritme baby 6 weken tot 2 maanden

Tussen 6 en 12 weken komt het eerste patroon. De wakkertijd groeit naar 60 tot 90 minuten en er blijven 3 of 4 dutjes over. De bedtijd schuift langzaam van 22.00 naar 20.00 uur. Een vaste wektijd helpt nu het meest. Het voorbeeldschema staat in slaapschema baby 2 maanden.

Slaapritme baby 3 maanden en 4 maanden

Rond 3 maanden wordt het ritme voorspelbaarder: meer slaap 's nachts, 3 tot 4 dutjes en een wakkertijd van 90 tot 120 minuten. De bedtijd ligt tussen 19.00 en 20.00 uur. Rond 4 maanden kan de nacht tijdelijk onrustiger worden door de slaapregressie van 4 maanden. Uitgewerkt: slaapschema 3 maanden en slaapschema 4 maanden.

Slaapritme baby 5 maanden en 6 maanden

Met 5 maanden zit je baby op een kantelpunt: op rustige dagen zijn 3 dutjes genoeg, op drukke dagen 4. Rond 6 maanden zijn het er 3 en loopt de wakkertijd op naar 2,5 tot 3 uur. Het namiddagdutje wordt korter en verdwijnt meestal rond 7 maanden. Lees verder bij slaapschema 5 maanden en slaapschema 6 maanden.

Slaapritme baby 7, 8 en 9 maanden

In deze maanden gaan de meeste baby's van 3 naar 2 dutjes: een ochtenddutje en een middagdutje. De wakkertijd is 2,5 tot 3 uur, de laatste wakkertijd voor de nacht mag iets langer zijn. Na een drukke dag of bij ziekte past soms nog een derde dutje. Rond 9 maanden kan kruipen of staan de nachten even verstoren. De maandpagina's: 7 maanden, 8 maanden en 9 maanden.

Slaapritme 1 jaar (10 tot 12 maanden)

Tussen 10 en 12 maanden is het ritme meestal stabiel: 2 dutjes van samen 2,5 tot 3 uur, een wakkertijd van 2,5 tot 3 uur en een bedtijd tussen 18.30 en 19.30 uur. Voor de nacht kan de wakkertijd oplopen tot 4 uur. Verlatingsangst en oefenen met staan maken de nachten soms tijdelijk onrustig. Zie 10 maanden, 11 maanden en 12 maanden.

Slaapritme 15 maanden: van 2 naar 1 dutje

Tussen 13 en 18 maanden maakt je dreumes de grootste overgang van het tweede jaar: van 2 dutjes naar 1 middagdutje. Met 2 dutjes is de wakkertijd 3 tot 4 uur, met 1 dutje 4,5 tot 5,5 uur. De bedtijd ligt dan tussen 19.00 en 19.30 uur. Hoe je de overgang rustig maakt, staat in slaapschema dreumes 15 maanden.

Slaapritme 18 maanden tot 2 jaar

Vanaf ongeveer 18 maanden heeft je dreumes één middagdutje van 1,5 tot 2,5 uur, met 5 tot 6 uur wakker ervoor en 4 tot 5 uur erna. Schommelingen komen nu eerder van eigen wil en doorkomende kiezen. Zie slaapschema dreumes 18 maanden en 19 tot 23 maanden.

Slaapritme 2 jaar en 3 jaar

Een peuter van 2 jaar slaapt 11,5 tot 13,5 uur per etmaal met een middagslaapje van 1 tot 2 uur. Rond 3 jaar stopt een deel van de kinderen met het middagslaapje; dutjes verdwijnen meestal tussen 3 en 5 jaar (Iglowstein, 2003). Een rustmoment blijft dan fijn. Lees verder bij slaapschema peuter 2 jaar, slaapschema peuter 3 jaar en peuter stoppen met middagslaapjes.

Dagritme baby: drie vaste ankers

In mijn praktijk zie ik dat drie ankers bij elke leeftijd het verschil maken:

• Een vaste wektijd. Binnen een half uur van dezelfde tijd opstaan zet de hele dag op zijn plek.
• Wakkertijden die bij de leeftijd passen. Te kort en je baby is niet moe, te lang en hij raakt oververmoeid. De details staan in wakkertijden baby 0-12 maanden en wakkertijden dreumes en peuter.
• Een vast slaapritueel en een passende bedtijd. Zie bedtijd per leeftijd.

Wil je zien hoe het ritme van je eigen kind loopt, noteer dan een week lang wanneer het wakker wordt en in slaap valt. Dat kan op papier, of je kunt het ritme van je baby bijhouden in de Numsy-app. Alle maanden op een rij vind je bij alle slaapschema's per maand.

Waarom is een vast dagritme belangrijk? (met dagritmekaart voor peuters)

Een vast dagritme geeft je kind houvast. Weet een baby of peuter wat er na het eten of na het badje komt, dan hoeft hij minder te protesteren en gaat de overgang naar slapen makkelijker. Onderzoek laat zien dat jonge kinderen met een vast avondritueel sneller in slaap vallen en minder vaak wakker worden, en dat het effect groter is naarmate het ritueel vaker terugkomt (Mindell, 2015). Ook voor jou maakt een voorspelbare dag het makkelijker om op tijd rust te pakken.

Voor een peuter vanaf ongeveer 2 jaar werkt een dagritmekaart goed: een rij plaatjes van de dag in vaste volgorde, die je samen bekijkt. Een peuter kan nog geen klok lezen, maar wel zien dat na het fruit de middagslaap komt. Een voorbeeld:

Tijden zijn een richting, de volgorde is wat telt. Maak de plaatjes zelf met foto's van jullie eigen spullen, of teken ze samen.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts

Bespreek het ritme met het consultatiebureau als je kind na 4 maanden nog geen enkel patroon heeft, overdag heel slaperig is, of als jullie zelf op zijn. Bel de huisarts als je kind ziek lijkt, slecht drinkt of anders huilt dan je gewend bent.

Verder lezen

• Ritme aanleren bij je baby
• Hoeveel dutjes doet een baby per leeftijd
• Het 2-3-4-ritme

Bronnen

• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, AASM, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
• Hirshkowitz M. et al. (2015), National Sleep Foundation's sleep time duration recommendations, Sleep Health 1(1)
• Galland B.C. et al. (2012), Normal sleep patterns in infants and children: a systematic review of observational studies, Sleep Medicine Reviews 16(3)
• Rivkees S.A. (2003), Developing circadian rhythmicity in infants, Pediatrics 112(2)
• Iglowstein I. et al. (2003), Sleep duration from infancy to adolescence: reference values and generational trends, Pediatrics 111(2)
• NJI, Baby: slapen, Nederlands Jeugdinstituut
• Mindell J.A. et al. (2015), Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes, Sleep 38(5): 717-722

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.