Bedtijd baby en peuter: hoe laat naar bed per leeftijd (tabel)

Een pasgeboren baby heeft nog geen vaste bedtijd en valt vaak pas tussen 21.00 en 23.00 uur in een langere slaap. Vanaf 3 tot 4 maanden schuift de bedtijd naar voren, en van ongeveer 4 maanden tot 3 jaar ligt die bij de meeste kinderen tussen 18.30 en 19.30 uur. De precieze tijd hangt af van twee dingen: hoe laat het laatste dutje eindigde en hoe lang je kind op zijn leeftijd wakker kan zijn.

In het kort

Hoe laat moet een baby 's avonds naar bed?

Er is geen magisch tijdstip. Wat ik ouders altijd meegeef, is een rekensom in twee stappen:

1. Vanaf het laatste dutje vooruit. Neem het moment waarop je baby uit zijn laatste dutje kwam en tel de wakkertijd van zijn leeftijd erbij op. Een baby van 6 maanden die om 16.30 uur wakker werd en 2,5 tot 3 uur wakker kan zijn, gaat dus tussen 19.00 en 19.30 uur naar bed.
2. Vanaf de wektijd terug. Baby's van 4 tot 12 maanden slapen 10 tot 12 uur per nacht. Wordt je baby standaard om 07.00 uur wakker, dan is 19.00 tot 20.00 uur de logische bedtijd.

Komen die twee sommen niet op hetzelfde uit, dan zit het probleem meestal in de dutjes: te lang, te laat of juist te weinig. Alle wakkertijden per maand vind je in wakkertijden baby 0-12 maanden.

Bedtijd per leeftijd: van 6 weken tot 3 jaar

Hieronder de tabel die ik in mijn praktijk gebruik. De bedtijd is het moment dat je kind in bed ligt, niet het begin van het ritueel. De cijfers voor nachtslaap en dutjes komen overeen met de slaapschema's per maand op Numsy.

Bij een baby van 6 weken hoort geen bedtijd van 19.00 uur. Zo'n jonge baby slaapt nog in korte stukken en de avond is vaak het meest onrustige moment van de dag. Het 'echte' naar bed gaan valt dan samen met het moment dat jullie zelf gaan slapen.

Waarom gaat een baby zo vroeg naar bed?

Veel ouders vinden 19.00 uur vroeg, zeker als je zelf pas om 18.00 uur thuis bent. Toch is het geen Nederlandse gewoonte zonder reden. Rond 3 maanden komt het eigen melatonineritme van je baby op gang: het lichaam maakt in de vroege avond het slaaphormoon aan, en de nacht wordt het langste, diepste stuk slaap. Een bedtijd die daarbij past, geeft de beste kans op een rustige nacht.

En dan het misverstand dat ik het vaakst tegenkom: 'later naar bed, dan slaapt hij langer uit'. Bij baby's en peuters werkt dat meestal andersom. Een oververmoeid kind valt moeilijker in slaap, wordt vaker wakker en staat eerder op. Slaapt je kind steeds vroeg uit, lees dan baby vroeg wakker voordat je de bedtijd naar achteren schuift.

Wat is een goed slaapschema voor een baby van 6 maanden?

De bedtijd van een baby van 6 maanden is met afstand de meest gezochte. Een baby van 6 maanden slaapt 13 tot 14,5 uur per etmaal: 11 tot 12 uur 's nachts en overdag nog 3 dutjes, samen 3 tot 3,5 uur. Dat derde dutje is kort en valt in de namiddag; het verdwijnt meestal tussen 6 en 8 maanden.

Het complete schema met uitleg per dutje staat in slaapschema baby 6 maanden.

Mijn baby van 6 maanden wordt elke twee uur wakker, is dat normaal?

Ja, dat komt veel voor: tot ver in het eerste jaar, en vaak tot 18 maanden, wordt een groot deel van de baby's 's nachts nog wakker. Elke twee uur wakker worden is wel vaak een teken dat er iets in de dag niet klopt. In mijn praktijk zie ik dan meestal een van deze drie:

• Te late bedtijd of een derde dutje dat is weggevallen zonder dat de bedtijd naar voren ging. Je baby is dan oververmoeid als hij in bed gaat.
• Een slaapassociatie: je baby valt in slaap aan de borst, de fles of op je arm en wil bij elk wakkermomentje hetzelfde terug.
• Een groeispurt of ontwikkelingsstap, zoals de bekende sprongen uit Oei, ik groei!, die een week of twee onrust geeft.

Begin altijd met de bedtijd: een half uur eerder naar bed is de simpelste ingreep met het grootste effect.

Hoe merk je dat de bedtijd te laat of te vroeg is?

Te laat herken je aan:

• huilen, druk of 'overactief' gedrag in het laatste halfuur voor bed;
• moeilijk inslapen, langer dan 20 minuten, ondanks vermoeidheid;
• vaak wakker in de eerste nachthelft of huilend wakker worden;
• 's ochtends vroeg wakker (voor 06.00 uur) en toch moe.

Te vroeg herken je aan:

• vrolijk wakker liggen in bed, brabbelen, spelen met de speen;
• pas na 30 tot 45 minuten in slaap vallen zonder huilen;
• 's ochtends uitgerust en vroeg wakker.

Te laat komt veel vaker voor dan te vroeg. Twijfel je, probeer dan een week lang 30 minuten eerder en kijk wat de nachten doen.

Bedtijd verschuiven: zo doe je dat in 4 dagen

Wil je de bedtijd naar voren of naar achteren, dan lukt dat het beste in kleine stappen. Zo pak ik het aan:

1. Kies de nieuwe bedtijd en schrijf op wat het verschil is, bijvoorbeeld 45 minuten eerder.
2. Schuif elke dag 15 minuten. Verplaats ook het laatste dutje en het avondritueel met dezelfde 15 minuten, anders klopt de wakkertijd niet meer.
3. Houd de wektijd vast. Een baby die 's ochtends elke dag rond dezelfde tijd opstaat, went sneller.
4. Dim het licht een uur voor bed en ga 's ochtends juist in het daglicht. Dat zet het ritme sneller op de nieuwe tijd.
5. Verwacht 3 tot 7 dagen voordat de nieuwe tijd 'normaal' voelt. Geef het die tijd voordat je oordeelt.

Bedtijd bij peuters van 2 en 3 jaar

Een peuter van 2 slaapt 11 tot 14 uur per etmaal en een kind van 3 jaar 10 tot 13 uur, volgens de richtlijn van de American Academy of Sleep Medicine. Met een middagdutje van 1 tot 2 uur past daar een bedtijd van 19.00 tot 19.30 uur bij. Stopt het dutje, dan mag de bedtijd juist een half uur eerder, tot de peuter aan de langere dag gewend is.

Drie dingen maken de peuterbedtijd vaak lastiger dan de babybedtijd:

• Het middagdutje. Slaapt je peuter tot 15.30 uur, dan is 19.00 uur te vroeg. Wek hem uiterlijk 15.00 uur.
• Schermen en fel licht. Onderzoek bij kleuters laat zien dat fel licht in de avond de aanmaak van melatonine sterk onderdrukt. Een uur voor bed geen scherm en gedimd, warm licht.
• Het ritueel. Hoe vaker je hetzelfde ritueel doet, hoe beter een kind slaapt; dat is in onderzoek van Mindell netjes aangetoond. Vijf vaste stappen in 20 tot 30 minuten zijn genoeg. Een slaaptrainer die met een kleur laat zien wanneer het nacht is en wanneer het ochtend is, helpt peuters die de bedtijd zelf willen 'controleren'.

Het volledige avondritueel per leeftijd vind je in slaapritueel.

Wanneer naar het consultatiebureau?

Een bedtijd die niet lekker loopt, is geen medisch probleem. Toch is het goed om langs te gaan als:

• je kind ondanks een passende bedtijd al weken langer dan 30 tot 45 minuten nodig heeft om in slaap te vallen;
• je kind snurkt, met open mond slaapt of ademstops lijkt te hebben;
• je baby 's avonds langdurig ontroostbaar huilt;
• de avonden zo zwaar zijn dat jullie er als ouders onder bezwijken.

Verder lezen

• Hoeveel slaapt een baby? Slaapbehoefte per leeftijd
• Wakkertijden baby 0-12 maanden
• Slaapschema baby 6 maanden + voorbeeldschema
• Baby vroeg wakker? Zo help je je early bird later slapen
• Slaapritueel
• Baby wil niet in eigen bed slapen

Bronnen

• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, American Academy of Sleep Medicine, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
• Hirshkowitz M. et al. (2015), National Sleep Foundation's sleep time duration recommendations, Sleep Health 1(1): 40-43
• McGraw K. et al. (1999), The development of circadian rhythms in a human infant, Sleep 22(3): 303-310
• Mindell J.A. et al. (2015), Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes, Sleep 38(5): 717-722
• Akacem L.D. et al. (2018), Sensitivity of the circadian system to evening bright light in preschool-age children, Physiological Reports 6(5)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.