Baby 's nachts steeds wakker: oorzaken per leeftijd en wat helpt

Een baby die 's nachts steeds wakker wordt, is meestal gezond en normaal. Rond 5 maanden slaapt pas ongeveer de helft van de baby's 8 uur achter elkaar, en met 1 jaar 70 tot 80 procent. Tussen 6 en 18 maanden wordt een groot deel van de baby's nog regelmatig wakker. Wakker worden hoort bij de korte slaapcyclus van een baby; het wordt pas een probleem als je baby niet zelf verder kan slapen en jij elke keer nodig bent.

In het kort

Hoe vaak wordt een baby 's nachts wakker?

Elke baby wordt 's nachts een paar keer bijna wakker: aan het einde van elke slaapcyclus van ongeveer 45 minuten. Bij een baby die zelf kan inslapen, merk je daar niets van. Bij een baby die dat nog niet kan, wordt elk van die momenten een echt wakkermoment.

Onderzoek van Henderson laat zien hoe langzaam doorslapen opbouwt: rond 5 maanden haalt ongeveer de helft van de baby's 8 uur aaneengesloten, met 1 jaar 70 tot 80 procent. Een Noorse studie van Hysing onder duizenden baby's vond dat een groot deel van de baby's tussen 6 en 18 maanden 's nachts nog wakker wordt. Je bent dus niet de enige, ook al lijkt dat om 3 uur 's nachts wel zo. Meer over die cycli lees je in alles over de slaapcyclus van je baby.

Waarom wordt mijn baby 's nachts wakker? Oorzaken per leeftijd

In mijn praktijk begin ik altijd met de leeftijd, want de meest waarschijnlijke oorzaak verschuift.

• 0 tot 3 maanden: honger. Een pasgeborene drinkt ook 's nachts elke 2 tot 4 uur en kent nog geen verschil tussen dag en nacht. Dit is geen slaapprobleem.
• 3 tot 6 maanden: de slaap wordt 'volwassener' en verloopt in cycli. Veel baby's die eerst 6 uur sliepen, worden rond 4 maanden ineens weer om de 2 uur wakker. Daarnaast: een nachtvoeding die nog echt nodig is.
• 6 tot 9 maanden: de sprongen uit Oei, ik groei!, doorkomende tandjes, leren zitten en kruipen (ook 's nachts oefenen), en steeds vaker een slaapassociatie: in slaap vallen aan de borst, de fles, op de arm of met wiegen.
• 9 tot 12 maanden: verlatingsangst, staan in bed, een derde dutje dat wegvalt zonder vroegere bedtijd.
• 1 tot 2 jaar: gewoonte ('mama komt toch'), nachtmerries, kiezen, ziek zijn, de overgang naar 1 dutje.

Bij alle leeftijden kunnen ziekte, een verstopte neus, een te warme of te koude kamer (16 tot 18 graden is het advies van VeiligheidNL) en een natte luier meespelen.

Baby wordt elk uur wakker: wat is er aan de hand?

Elk uur wakker worden, dus bij vrijwel elke cyclusovergang, wijst bijna altijd op een van deze drie:

1. Slaapassociatie. Je baby valt in slaap onder omstandigheden die er bij het wakker worden niet meer zijn: de borst, de fles, je armen, de speen. Bij elke overgang zoekt hij dat terug. Onderzoek van Sadeh laat zien dat meer actieve hulp van ouders bij het inslapen samenhangt met vaker wakker worden. Hoe je dat afbouwt lees je in slaapassociaties bij je baby.
2. Oververmoeidheid. Te lang wakker overdag of te laat naar bed geeft een onrustige, oppervlakkige nacht. Elk uur wakker in de eerste nachthelft is hiervoor typisch.
3. Ongemak. Verstopte neus, tandjes, reflux, te warm. Dit is meestal tijdelijk en gaat samen met andere signalen overdag.

Elke nacht om 3 uur (of 2, 4, 5 uur) wakker: waarom hetzelfde tijdstip?

Dat je baby elke nacht rond dezelfde tijd wakker wordt, is minder mysterieus dan het lijkt. In de tweede nachthelft wordt de slaap lichter, en de druk om te slapen is dan grotendeels weg. Een klein ongemak dat om 23.00 uur niet opvalt, maakt om 03.00 uur wél wakker. Per tijdstip zie ik meestal dit:

Wordt je baby structureel tussen 04.30 en 05.30 uur wakker en komt hij niet meer in slaap, lees dan baby vroeg wakker.

Is er een slaapregressie bij 6 maanden en is de sprong heftig?

Ja, veel ouders merken rond 6 maanden een onrustige periode. Officieel is er geen aparte '6-maandenregressie', maar er komt veel samen: de bekende sprong uit Oei, ik groei! rond 26 weken, de eerste hapjes, tandjes, leren omrollen en zitten, en de overgang van 3 naar 2 dutjes. Hoe heftig het is, verschilt sterk per baby. Reken op 2 tot 4 weken. Wat je precies kunt verwachten en doen, staat in slaapregressie 6 maanden.

Mijn baby van 6 maanden wordt elke twee uur wakker, is dit normaal?

Het komt veel voor, en het is geen teken dat je iets fout doet. Maar elke twee uur is bij 6 maanden meestal wel een signaal dat de dag niet klopt. Loop deze checklist langs:

• Is de wakkertijd 2,5 tot 3 uur en de bedtijd rond 18.30 tot 19.30 uur?
• Slaapt je baby overdag 3 tot 3,5 uur, niet veel meer?
• Krijgt je baby overdag genoeg binnen? Rond 6 maanden zijn baby's overdag snel afgeleid en halen ze dat 's nachts in.
• Valt hij in slaap op dezelfde manier als waarop hij 's nachts terug in slaap moet vallen?
• Is er iets lichamelijks: verkouden, tandjes, warm?

Vaak zit de oplossing in de eerste en de vierde vraag. En ter geruststelling: onderzoek van Pennestri vond geen verband tussen doorslapen op 6 of 12 maanden en een betere ontwikkeling. Je baby loopt niets mis.

Hoe laat ik mijn baby van 6 maanden doorslapen? Stappenplan in 7 stappen

Dit is de volgorde die ik in mijn praktijk aanhoud. Doe de stappen in deze volgorde en geef elke stap 3 tot 5 dagen.

1. Zet de bedtijd op tijd. Bij 6 maanden meestal tussen 18.30 en 19.30 uur, 2,5 tot 3 uur na het laatste dutje.
2. Doe elke avond hetzelfde korte ritueel van 20 tot 30 minuten, eindigend in bed.
3. Maak de slaapomgeving voorspelbaar en gelijk voor de hele nacht: donker, 16 tot 18 graden, en een rustig, constant slaapgeluid dat de hele nacht aanstaat. Een white noise machine op minstens 2 meter van het bedje en op laag volume is daar een handige manier voor. Wat om 19.00 uur aanstaat, is er om 03.00 uur ook nog.
4. Leg je baby slaperig maar wakker neer. Hij mag mopperen; blijf erbij, hand op de borst, zachte stem.
5. Reageer 's nachts steeds hetzelfde. Wacht een minuut, ga dan naar binnen, troost zonder licht en zonder het bedje uit, en verlaat de kamer weer. Consistentie is belangrijker dan de methode. Een gedragsmatige aanpak werkt volgens overzichtsonderzoek van Mindell bij ongeveer 80 procent van de kinderen.
6. Bouw de nachtvoeding geleidelijk af als je baby goed groeit en het consultatiebureau akkoord is: elke 2 tot 3 nachten iets korter of minder. Hoeveel voedingen per leeftijd nog normaal is, lees je in nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer.
7. Houd een week vol en schrijf op. De eerste 2 tot 3 nachten worden vaak even slechter. Beoordeel pas na 7 nachten.

Meer tips vind je in baby doorslapen.

Baby wordt 's nachts wakker en wil niet meer slapen

Een baby die om 02.00 uur wakker wordt en een uur vrolijk ligt te brabbelen, heeft meestal een 'gebroken nacht' door te veel dagslaap, een te vroege bedtijd of een te lange nacht in bed. Reken: een baby van 8 maanden slaapt 11 tot 12 uur 's nachts. Ligt hij 13 uur in bed, dan komt er ergens een wakker uur. Kort de dagslaap iets in of zet de bedtijd wat later, en houd het wakkere uur zelf donker en saai: geen licht, geen spelen, geen telefoon. Het wakkere uur schuift dan meestal binnen een week weg.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau?

Wakker worden is normaal, maar neem contact op als:

• je baby 's nachts opvallend veel huilt op een manier die je niet kent, of ontroostbaar is;
• je baby koorts heeft (onder 3 maanden altijd bellen), moeilijk ademt, veel spuugt of slecht drinkt;
• je baby snurkt, met open mond slaapt of adempauzes lijkt te hebben;
• het slaapgebrek jullie als ouders boven het hoofd groeit. Het consultatiebureau werkt met de JGZ-richtlijn Gezonde slaap en kan meekijken of doorverwijzen.

Verder lezen

• Slaapregressie 6 maanden: signalen, duur en wat helpt
• Baby doorslapen
• Slaapassociaties bij je baby: helpend of belemmerend
• Nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer per leeftijd
• Baby vroeg wakker? Zo help je je early bird later slapen
• Alles over de slaapcyclus van je baby

Bronnen

• Henderson J.M.T. et al. (2010), Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life, Pediatrics 126(5)
• Hysing M. et al. (2014), Trajectories and predictors of nocturnal awakenings and sleep duration in infants, Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 35(5)
• Pennestri M-H. et al. (2018), Uninterrupted Infant Sleep, Development, and Maternal Mood, Pediatrics 142(6)
• Sadeh A. et al. (2010), Parenting and infant sleep, Sleep Medicine Reviews 14(2): 89-96
• Mindell J.A. et al. (2006), Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children, Sleep 29(10)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.