Wintertijd en zomertijd met een baby: zo verzet je het slaapritme

In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok een uur terug: om 03:00 uur is het ineens weer 02:00 uur. Voor jou is dat een uur extra slaap, maar je baby weet niet dat de klok is verzet. Wie gewend is om 07:00 wakker te worden, staat zondag om 06:00 naast je bed. Je kunt het ritme in de vier dagen ervoor elke avond een kwartier later leggen, of zondag in één keer overstappen. Allebei is prima. Hieronder lees je hoe het werkt, wat bij welke leeftijd past, hoe je de eerste ochtend doorkomt en hoe je het in maart bij de zomertijd doet.

In het kort

Wanneer gaat de klok om in 2026, 2027 en 2028?

In Nederland en België verzetten we de klok twee keer per jaar, altijd in de nacht van zaterdag op zondag.

Ezelsbruggetje: in het voorjaar gaat de klok vooruit (een uur korter slapen), in het najaar achteruit (een uur langer). Alleen: je baby weet dat niet.

Wat doet de wintertijd met het ritme van je baby?

Het ritme van je kindje loopt op een binnenklok. Die reageert op licht, eten, slapen en vaste momenten van de dag, niet op de klok aan de muur. Vanaf ongeveer 3 maanden heeft een baby een eigen dag-nachtritme met een melatoninepiek in de avond (McGraw et al., 1999; Rivkees, 2003), en dat ritme schuift niet in één nacht een uur mee. Na de wissel merk je dat zo:

• De ochtend begint vroeger. Werd je kindje om 07:00 wakker, dan staat de klok nu op 06:00.
• Dutjes en honger komen eerder. Het eerste slaapje en de voedingen voelen een uur eerder dan je gewend bent.
• De avond is lang. Om 18:00 voelt het voor je kindje al als 19:00. Wie dan nog een uur wacht, heeft soms een overmoe kindje.

Bij de meeste kinderen zit het ritme binnen een paar dagen tot een week weer goed. Met een beetje voorbereiding maak je die overgang een stuk zachter.

Route 1: geleidelijk, vier avonden een kwartier later

Je begint woensdag en schuift het hele ritme (opstaan, dutjes, voedingen en bedtijd) elke dag een kwartier op. Op zondag leef je dan gewoon op de nieuwe tijd en is het verschil al bijna weg. Voorbeeld voor een baby die om 07:00 opstaat, 2 dutjes doet en om 19:00 naar bed gaat:

Op zondag staat de klok een uur terug, en is 19:00 voor je kindje weer gewoon de vertrouwde bedtijd. Wordt je baby op woensdag toch om 07:00 wakker, laat hem dan een kwartier rustig liggen met de gordijnen dicht en begin de dag om 07:15. Schuif de voedingen en het avondeten in dezelfde stapjes mee, want honger is een sterke tijdgever.

Fijn voor: kindjes die gevoelig zijn voor veranderingen, die snel overmoe raken of die een vast ritme hebben.

Route 2: in één keer, op zondag

Je doet vooraf niets en houdt vanaf zondag de nieuwe kloktijden aan. Ontbijt, dutjes en bedtijd gaan op de klok zoals altijd. De eerste dagen is je kindje 's ochtends wat vroeger wakker en 's avonds wat eerder moe. Dat trekt meestal binnen een paar dagen bij.

Fijn voor: kindjes die flexibel zijn met slapen en na een verstoorde dag makkelijk bijtrekken, en ouders die geen zin hebben in een week met gekke tijden.

Een tussenweg is de halve stap: zaterdag alles een half uur later, zondag de andere helft. Voor dreumesen en peuters werkt dat vaak goed genoeg.

Welke aanpak past bij welke leeftijd?

Er is geen goed of fout. Kijk vooral naar je eigen kindje. Deze tabel geeft een richting.

De eerste ochtend: je kindje is een uur te vroeg wakker

Hoe goed je je ook voorbereidt, de kans is groot dat je kindje zondag of maandag vroeger wakker is. Een baby die om 05:30 ligt te kletsen is na de klokwissel bijna altijd tijdelijk. Zo maak je die ochtenden makkelijker:

1. Begin de dag nog niet. Houd het kamertje donker en rustig tot jullie gewone opstaantijd in de buurt komt. Praat zacht, houd het licht laag en wacht met spelen. Haal je je kindje om 05:30 uit bed, dan bevestig je juist die tijd.
2. Schuif de eerste momenten een beetje op. Laat het eerste dutje, het ontbijt of de voeding een kwartier tot een half uur later vallen dan je kindje vraagt. Elke dag een stukje, en binnen een paar dagen zitten jullie weer op de klok.
3. Houd de bedtijd niet te laat. Een kind dat vroeg wakker wordt, slaapt niet langer door later naar bed te gaan. Overmoeheid maakt het einde van de nacht juist onrustiger.
4. Wees mild voor jezelf. Een of twee vroege ochtenden horen erbij. Plan zondag geen drukke dingen en ga zelf ook wat eerder naar bed.

Duurt het vroege wakker worden langer dan twee weken, dan is de klok meestal niet meer de oorzaak. Lees dan baby vroeg wakker: zo help je je early bird of peuter vroeg wakker.

Licht, donker en een rustige slaapkamer

Licht is de sterkste tijdgever voor de binnenklok, ook bij baby's (Rivkees, 2003), en fel licht in de avond remt bij jonge kinderen de aanmaak van melatonine sterk (Akacem et al., 2018). Daar kun je deze week slim gebruik van maken.

• Daglicht overdag. Ga elke dag naar buiten, het liefst in de ochtend na het opstaan en aan het eind van de middag. Ook bij grijs herfstweer is buitenlicht veel sterker dan binnenlicht.
• Donker in de vroege ochtend. Na de wissel wordt het op de klok een uur eerder licht. Verduisterende gordijnen of een verduisteringsrolgordijn houden het kamertje donker tot het echt tijd is om op te staan.
• Zacht licht 's nachts. Moet je 's nachts of vroeg in de ochtend naar je kindje? Gebruik dan gedimd, warm licht in plaats van de grote lamp. Een nachtlampje met warm licht, zoals de Numsy Lumi, geeft net genoeg licht om te zien wat je doet, zonder dat je kindje klaarwakker wordt.
• Rustig geluid. Vroege ochtendgeluiden, zoals buren, verkeer of vogels, kunnen een kindje net dat laatste halfuur wakker houden. Een white noise machine zoals de Numsy Shush maakt een gelijkmatig, zacht geluid dat andere geluiden wat wegdrukt. Veel ouders merken dat hun kindje daardoor makkelijker nog even doorslaapt.
• Ritueel gelijk houden. Een vast avondritueel geeft houvast als de klok schuift. Hoe vaster het ritueel, hoe beter kinderen gemiddeld slapen (Mindell et al., 2015).

Meer over licht en slaap lees je in baby slapen met licht aan of uit.

Wintertijd met een peuter

Een peuter merkt vaak meer van de wissel dan een baby, omdat hij zelf uit bed komt. Wat helpt:

1. Schuif ook de maaltijden. Een peuter die om 17:00 eet, is om 19:00 klaar voor bed. Schuif het eten mee in dezelfde stapjes.
2. Gebruik een vast opstaanteken. Een slaaptrainer zoals de Numsy Slaaptrainer Lou wordt groen op de opstaantijd die jij instelt. Laat die gewoon op jullie vertrouwde tijd staan, dan weet je peuter ook na de wissel wanneer de dag begint.
3. Houd het middagdutje op tijd. Na de wintertijd wil je peuter om 11:30 al slapen. Rek dat elke dag een kwartier op naar 12:30 of 13:00.
4. Verwacht een paar dagen een korter lontje. Breng hem op die dagen liever een kwartier eerder naar bed dan later.

Hulp in de Numsy slaap-app

In de Numsy slaap-app verschijnt tien dagen voor de wissel een kaart op je startscherm. Daar kies je in één tik of je het geleidelijk doet of in één keer. Kies je geleidelijk, dan rekent de app de nieuwe tijden uit op basis van jullie eigen ritme en krijg je bij elke stap een seintje. Loopt het even anders, dan kun je het altijd aan Numo vragen, de slaapcoach in de app.

Zomertijd met een baby: zondag 28 maart 2027

In het voorjaar gaat het precies andersom. In de nacht van zaterdag 27 op zondag 28 maart 2027 springt de klok om 02:00 uur naar 03:00 uur. Bedtijd 19:00 voelt voor je kindje dan als 18:00, dus hij ligt nog te spelen of te protesteren. Schuif daarom in de vier dagen ervoor alles een kwartier per dag eerder:

Een kwartier per dag vroeger wakker maken merkt je baby nauwelijks. Doe 's ochtends meteen de gordijnen open en ga naar buiten, want ochtendlicht zet de binnenklok naar voren. 's Avonds is het na de zomertijd lang licht: verduister de slaapkamer en dim het licht in huis vanaf een uur voor bedtijd.

Verder lezen

• Baby vroeg wakker? Zo help je je early bird later slapen
• Peuter vroeg wakker
• Wakkertijden baby 0-12 maanden
• Bedtijd baby en peuter: hoe laat naar bed per leeftijd
• Baby wordt 's nachts steeds wakker
• Baby slapen met licht aan of uit
• Jetlag bij baby's en peuters: zo herstel je het ritme na de reis

Bronnen

• Rivkees S.A. (2003), Developing circadian rhythmicity in infants, Pediatrics 112(2): 373-381
• McGraw K. et al. (1999), The development of circadian rhythms in a human infant, Sleep 22(3): 303-310
• Akacem L.D. et al. (2018), Sensitivity of the circadian system to evening bright light in preschool-age children, Physiological Reports 6(5)
• Mindell J.A. et al. (2015), Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes, Sleep 38(5): 717-722
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.