Nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer per leeftijd

Een pasgeboren baby drinkt ook 's nachts elke 2 tot 3 uur. Rond 3 maanden zijn dat nog 1 tot 2 nachtvoedingen, rond 6 maanden 0 tot 1. Veel baby's kunnen vanaf een maand of 6 zonder nachtvoeding, sommige hebben tot 9 à 12 maanden nog één voeding nodig, en bij borstvoeding op verzoek mag dat langer. In de eerste weken laat je je baby niet langer dan ongeveer 4 uur zonder voeding; zodra hij terug op geboortegewicht is en goed groeit, mag hij slapen zolang hij wil.

In het kort

Dit zijn de gemiddelden die ik in mijn praktijk zie. De cijfers voor het totaal aantal voedingen per etmaal komen van het Voedingscentrum; een baby die overdag minder drinkt, haalt dat 's nachts in.

Wat is nachtvoeding (en wat is droomvoeding)?

Een nachtvoeding is elke voeding tussen het moment dat je baby 's avonds gaat slapen en het moment dat hij 's ochtends 'echt' opstaat. Een voeding om 05.30 uur waarna je baby weer 1,5 uur slaapt, telt dus als nachtvoeding.

Droomvoeding is iets anders: de laatste voeding die jij geeft vlak voordat je zelf naar bed gaat, meestal tussen 22.00 en 23.00 uur, terwijl je baby half slaapt. Het doel is dat het eerste wakkere moment van je baby later valt, zodat jij een langer stuk aaneengesloten slaapt. Hoe dat werkt en voor wie het geschikt is, lees je in wat is droomvoeding.

Hoe vaak nachtvoeding per leeftijd?

De eerste weken drinkt een baby met borstvoeding volgens het Voedingscentrum 8 tot 12 keer per etmaal, met flesvoeding meestal 6 tot 8 keer. Verdeeld over 24 uur betekent dat 's nachts elke 2 tot 3 uur een voeding. Daarna neemt het aantal nachtvoedingen af, omdat je baby per keer meer kan drinken en overdag beter opneemt.

• 0 tot 6 weken: 3 tot 4 nachtvoedingen. Je baby kent nog geen dag en nacht.
• 6 tot 12 weken: 2 tot 3. Het eerste langere stuk van 4 tot 6 uur ontstaat vaak vroeg in de nacht.
• 3 tot 4 maanden: 1 tot 2. Veel baby's drinken rond 02.00 tot 04.00 uur nog één keer.
• 5 tot 6 maanden: 0 tot 1. Met de eerste hapjes (vanaf 4 tot 6 maanden volgens het Voedingscentrum) en grotere voedingen overdag kan een deel van de baby's de nacht door.
• 7 tot 9 maanden: 0 tot 1. Eén voeding is nog normaal, zeker bij borstvoeding.
• 10 tot 12 maanden: meestal geen. Een voeding op deze leeftijd is vaker gewoonte dan honger.

Wil je zien hoe voedingen en dutjes overdag in elkaar passen, kijk dan in het voedingsschema baby.

Hoe lang mag een baby in de nacht zonder voeding?

In de eerste twee weken, en zolang je baby nog niet terug is op zijn geboortegewicht, laat je hem niet langer dan ongeveer 4 uur slapen zonder voeding. Zo krijgt hij genoeg binnen en komt bij borstvoeding de productie goed op gang. Daarna geldt: zolang je baby goed groeit, overdag vaak genoeg drinkt en genoeg natte luiers heeft (vanaf de eerste week 5 tot 6 per dag), mag hij 's nachts slapen zolang hij wil. Een baby van 3 maanden die 7 uur doorslaapt, hoef je dus niet wakker te maken. Wanneer je dat nog wel doet en hoe, lees je in moet je een baby wakker maken voor een voeding.

Hoe lang krijgt een baby nachtvoeding en wanneer is het niet meer nodig?

Er is geen vaste leeftijd waarop nachtvoeding 'moet' stoppen. Wel zie ik in mijn praktijk vier signalen dat een baby het echt niet meer nodig heeft:

1. Je baby is ouder dan 6 maanden, groeit netjes langs zijn eigen lijn en eet overdag hapjes.
2. Hij drinkt 's nachts maar een paar slokjes en valt dan in slaap: dat is troost, geen honger.
3. Hij drinkt 's nachts juist heel veel en overdag steeds minder: de dag en de nacht zijn omgedraaid.
4. Hij wordt elke nacht op precies hetzelfde tijdstip wakker, ongeacht wat hij overdag at.

Zie je 2 of meer van deze signalen, dan mag je gaan afbouwen. Hoe dat rustig gaat, staat in nachtvoeding en droomvoeding afbouwen. Ter geruststelling: rond 5 maanden slaapt volgens onderzoek van Henderson ongeveer de helft van de baby's 8 uur aaneengesloten. De andere helft dus niet, en dat is even normaal.

Waarom drinkt mijn baby ineens vaker 's nachts?

Van 1 nachtvoeding terug naar 2 of 3: het komt vaak voor en heeft meestal een van deze oorzaken.

Bij een groeispurt geef je gewoon wat je baby vraagt; het is binnen een week voorbij. Meer daarover lees je in regeldagen bij baby's. Blijft het langer dan 2 tot 3 weken, dan is het meestal gewoonte geworden.

Is het goed om 's nachts flesvoeding te geven?

Ja, flesvoeding 's nachts is prima en niet anders dan overdag. Drie dingen waar je op let:

• Maak de fles vers klaar en bewaar geen restjes voor de volgende voeding, volgens de bereidingsregels van het Voedingscentrum. Water vooraf afgekoeld in een thermosfles scheelt 's nachts tijd.
• Geef de fles niet in bed als 'inslaper' en laat je baby niet met de fles in slaap vallen in zijn bedje. Dat is slecht voor de tandjes en maakt de fles tot slaapassociatie.
• Geef niet meer dan je baby overdag per voeding ook drinkt. Een grotere nachtfles vergroot de nachtvoeding, niet de nachtslaap.

Of een baby met flesvoeding beter doorslaapt dan met borstvoeding? In mijn praktijk zie ik daar geen vast verschil; de leeftijd en het ritme wegen zwaarder dan het soort voeding.

Nachtvoeding geven: zo houd je het rustig en kort

De nacht blijft nacht als de voeding zo saai mogelijk is. Zo doe ik het zelf en zo adviseer ik het ouders:

1. Wacht een minuut voordat je reageert. Soms is het een cyclusovergang en slaapt je baby zelf verder.
2. Zo min mogelijk licht. Een klein nachtlampje met rood of oranje licht is genoeg om de fles te zien en houdt jullie allebei slaperig.
3. Niet praten, niet spelen, wel kalm aanraken.
4. Luier alleen verschonen als die vol of vies is, en dan halverwege de voeding, zodat je baby daarna weer wegzakt.
5. Boertje, dan meteen terug in bed, slaperig maar liefst nog wakker vanaf 3 tot 4 maanden.
6. Verdeel de nachten als je met z'n tweeën bent: bij flesvoeding om en om, bij borstvoeding kan de partner het terugleggen doen.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?

Nachtvoeding is normaal, maar neem contact op als:

• je baby in de eerste weken niet wakker wordt voor voedingen, slap aanvoelt of geel ziet;
• je baby minder dan 5 tot 6 natte luiers per dag heeft of niet groeit langs zijn lijn;
• je baby na voedingen veel spuugt, huilt of zich overstrekt (denk aan reflux);
• je baby ouder dan 6 maanden ineens veel vaker gaat drinken en dat langer dan 3 weken aanhoudt.

Verder lezen

• Nachtvoeding en droomvoeding afbouwen
• Wat is droomvoeding
• Moet je een baby wakker maken voor een voeding?
• Regeldagen bij baby's
• Voedingsschema baby
• Baby wordt 's nachts steeds wakker

Bronnen

• Voedingscentrum, Borstvoeding en flesvoeding (voedingsfrequentie per leeftijd, nachtvoeding)
• Voedingscentrum, Eerste hapjes (vanaf 4-6 maanden)
• Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Slapen
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• Henderson J.M.T. et al. (2010), Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life, Pediatrics 126(5)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.