Baby wakker maken voor een voeding: wanneer wel en wanneer niet

Een pasgeboren baby maak je in de eerste 1 tot 2 weken wakker als hij langer dan ongeveer 4 uur slaapt zonder voeding. Zo haalt hij de 8 tot 12 voedingen per etmaal die een baby met borstvoeding in het begin nodig heeft (6 tot 8 bij flesvoeding) en komt hij terug op zijn geboortegewicht. Is dat gelukt en groeit hij mooi langs zijn lijn, dan mag hij 's nachts slapen zolang hij wil. Vanaf ongeveer 3 maanden maak je een gezonde, goed groeiende baby niet meer wakker voor een voeding, tenzij verloskundige of consultatiebureau dat adviseert.

In het kort

• Eerste 1 tot 2 weken: wakker maken na ongeveer 4 uur, overdag na 3 uur.
• Tot je baby terug op geboortegewicht is: blijf wakker maken.
• Daarna, bij goede groei: 's nachts laten slapen, overdag om de 2,5 tot 3 uur aanbieden.
• Vanaf 3 maanden: niet meer wakker maken, wel opletten dat het totaal per dag klopt.
• Altijd wakker maken op advies van kraamzorg of consultatiebureau bij geelzucht, laag gewicht of te vroeg geboren.

Moet je een pasgeboren baby wakker maken voor voeding?

Ja, in de eerste weken wel. Een pasgeboren baby slaapt 14 tot 17 uur per etmaal en kan zo slaperig zijn dat hij zijn honger 'verslaapt'. Er zijn drie redenen om hem dan toch wakker te maken:

1. Groei. Vrijwel alle baby's vallen de eerste dagen wat af. Ze horen binnen ongeveer twee weken terug op geboortegewicht te zijn, en daarvoor zijn de voedingen nodig.
2. Borstvoeding op gang. Je productie stelt zich in op de vraag. Lange gaten in de eerste weken betekenen minder vraag en dus minder melk.
3. Dag en nacht. Een baby die overdag 5 uur slaapt en 's nachts elk uur wakker is, heeft zijn ritme omgedraaid. Overdag wekken na 3 uur helpt om de langere stukken naar de nacht te krijgen.

Kraamzorg en verloskundige geven hier meestal een concreet advies bij; dat gaat altijd voor op wat je hier leest. Wat je baby in die eerste weken drinkt, lees je in pasgeboren baby: eten en drinken.

Hoe lang mag een baby doorslapen zonder voeding?

Dit zijn de grenzen die ik in mijn praktijk aanhoud, in overleg met wat kraamzorg en consultatiebureau adviseren. Het zijn richtlijnen voor een gezonde, op tijd geboren baby.

Hoe langer je baby 's nachts slaapt, hoe belangrijker het wordt om overdag het aantal voedingen te halen. Tel daarom per etmaal, niet per nacht.

Tot wanneer maak je een baby wakker voor voeding?

Je stopt met wakker maken als aan alle vier deze voorwaarden is voldaan:

• je baby is terug op zijn geboortegewicht (meestal rond 10 tot 14 dagen);
• hij groeit op het consultatiebureau netjes langs zijn eigen lijn;
• hij drinkt overdag goed en vaak genoeg: bij borstvoeding 8 tot 12 keer per etmaal in het begin, bij flesvoeding 6 tot 8 keer;
• hij heeft vanaf de eerste week minstens 5 tot 6 goed natte luiers per dag.

Voor de meeste baby's is dat rond 2 tot 4 weken. Bij te vroeg geboren baby's, baby's met geelzucht of een laag geboortegewicht duurt het langer, en dan bepaalt de arts of het consultatiebureau het moment. Meer over de groeicurve lees je in gewicht pasgeboren baby.

Wat als je baby niet wakker wordt voor de voeding?

Sommige pasgeborenen zijn zo slaperig dat wakker maken echt moeite kost. Probeer het in deze volgorde, en geef elke stap een paar minuten:

1. Luier verschonen met het licht aan en de kamer niet te warm.
2. Uitkleden tot de romper en huid-op-huid leggen; de temperatuurverandering wekt.
3. Voetjes en rug wrijven, handjes masseren, zachtjes praten.
4. Rechtop houden in de 'kijkhouding' en de wang aaien richting de borst of fles.
5. Wat melk op de lippen en een paar keer opnieuw aanleggen.

Lukt het na 20 tot 30 minuten niet en drinkt je baby ook bij de volgende voeding slecht, bel dan de verloskundige (eerste 10 dagen) of het consultatiebureau. Een baby die opvallend suf is, geel ziet of slap aanvoelt, is een reden om direct te bellen.

Baby wakker maken voor voeding: zo doe je dat rustig

Wakker maken hoeft geen strijd te zijn. Zo doe je het zonder dat je baby overstuur raakt:

1. Kies het juiste moment. Een baby in lichte slaap (beweegt, trekt gezichtjes, oogjes bewegen onder de leden) wordt makkelijker wakker dan een baby in diepe slaap. Wacht zo nodig 10 tot 15 minuten.
2. Licht aan, dekentje of slaapzak los.
3. Praat rustig en noem zijn naam; pak hem op en houd hem rechtop.
4. Verschoon de luier als hij nog niet echt wakker is.
5. Leg aan of geef de fles zodra hij zoekt of aan zijn handjes sabbelt.
6. Blijft hij tijdens het drinken wegzakken, wissel dan van borst, kietel de voetjes of laat hem een boertje doen en ga verder.

Een baby die keer op keer halverwege in slaap valt, drinkt vaak te weinig per voeding. Wat je daaraan doet, staat in baby valt in slaap tijdens voeding.

Baby slaapt door de voeding heen: erg of niet?

Een baby die af en toe door een voeding heen slaapt, haalt dat meestal bij de volgende voeding in. Erg wordt het pas als het structureel is en het totaal per etmaal te laag wordt. Kijk daarom naar de dag als geheel:

• Bij flesvoeding: tel wat er per 24 uur in gaat. Klopt dat met de hoeveelheid die bij zijn gewicht past (het Voedingscentrum geeft daar tabellen voor), dan is één overgeslagen voeding geen probleem.
• Bij borstvoeding: tel de voedingen en de natte luiers. Minder dan 8 voedingen in de eerste weken of minder dan 5 tot 6 natte luiers per dag betekent: wel wakker maken.

Vanaf 2 tot 3 maanden mag je overdag ook een droomvoeding overwegen, zodat de nacht langer wordt zonder dat de dag te weinig voedingen krijgt. Wat dat is en hoe je het geeft, lees je in wat is droomvoeding.

Baby van 3 of 4 maanden: nog wakker maken voor voeding?

Nee, bij een gezonde baby van 3 of 4 maanden die goed groeit, niet meer. Op deze leeftijd slaapt een baby 's nachts 11 tot 12 uur, met nog 1 tot 2 voedingen die hij zelf aangeeft. Maak je hem wakker, dan verstoor je juist het doorslapen dat hij aan het leren is. Wat je wel doet:

• overdag om de 2,5 tot 3 uur voeding aanbieden, ook als hij niet vraagt;
• het laatste dutje niet te laat laten eindigen, zodat hij 's avonds met een goede voeding naar bed gaat;
• de nachtvoeding die hij zelf vraagt gewoon geven, rustig en in het donker.

Hoeveel nachtvoedingen per leeftijd nog normaal is, staat in nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?

Bel de verloskundige, het consultatiebureau of de huisarts als:

• je baby in de eerste twee weken niet wakker te krijgen is voor voedingen of bij twee voedingen achter elkaar nauwelijks drinkt;
• je baby geel ziet, slap of opvallend stil is, of weinig plast;
• je baby na 2 weken nog niet terug is op geboortegewicht;
• je baby koorts heeft (onder de 3 maanden altijd direct bellen);
• je zelf twijfelt. Bij een pasgeborene is liever een keer te vaak bellen dan een keer te weinig.

Verder lezen

• Pasgeboren baby: eten en drinken in de eerste weken
• Gewicht pasgeboren baby
• Baby valt in slaap tijdens voeding
• Wat is droomvoeding
• Nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer per leeftijd
• Slaapschema baby eerste maand + voorbeeldschema

Bronnen

• Voedingscentrum, Borstvoeding en flesvoeding (voedingsfrequentie per leeftijd, nachtvoeding)
• Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Slapen
• Nederlands Jeugdinstituut, Baby: slapen
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• Hirshkowitz M. et al. (2015), National Sleep Foundation's sleep time duration recommendations, Sleep Health 1(1): 40-43

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.