Baby valt in slaap tijdens de voeding: waarom, wanneer het uitmaakt en 8 tips

Een baby die in slaap valt tijdens de voeding is in de eerste 6 tot 8 weken eerder regel dan uitzondering: zuigen kalmeert, het is warm en vertrouwd tegen je lijf en drinken is voor een pasgeborene zwaar werk. Het maakt pas uit als je baby daardoor te weinig binnenkrijgt (minder dan 6 natte luiers per dag na de eerste week, of te weinig groei) of als het na 3 tot 4 maanden de enige manier wordt waarop hij in slaap kan vallen. In dit artikel lees je wanneer je je geen zorgen hoeft te maken, hoe je je baby wakker houdt tijdens de voeding en hoe je voorkomt dat "eten is slapen" een gewoonte wordt.

In dit artikel

1. Waardoor valt mijn baby in slaap tijdens de voeding?
2. Is het erg als mijn baby in slaap valt aan de borst of bij de fles?
3. Baby valt in slaap tijdens borstvoeding
4. Baby valt in slaap tijdens flesvoeding
5. Hoe houd ik mijn baby wakker tijdens de voeding? 8 tips
6. Dit moet je niet doen om je baby wakker te houden
7. Baby drinkt kleine beetjes en valt in slaap: snacken doorbreken
8. Wat als mijn baby vanaf 4 maanden alleen nog met een voeding in slaap valt?
9. Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts

Waardoor valt mijn baby in slaap tijdens de voeding?

De belangrijkste redenen op een rij:

• Zuigen kalmeert. De zuigbeweging zelf brengt je baby in een rustige stand, of hij nu aan de borst, de fles of een speen zuigt.
• Warmte en nabijheid. Dicht tegen je aan, met je hartslag en je geur, voelt voor een pasgeborene als de baarmoeder. Precies de omstandigheden waarin hij in slaap valt.
• Drinken is zwaar werk. Zeker in de eerste weken kost 20 minuten zuigen veel energie. Een te vroeg geboren baby, een baby met geelzucht of een baby met een laag geboortegewicht wordt daar sneller moe van.
• Trage melkstroom. Bij borstvoeding: als de toeschietreflex lang op zich laat wachten of de borst bijna leeg is, moet je baby hard werken voor weinig melk en geeft hij het op. Bij flesvoeding: een speen met een te kleine opening geeft hetzelfde effect.
• Timing. Een voeding aan het eind van de wakkertijd valt samen met de natuurlijke slaapdruk. Een baby van 3 weken die na 60 minuten wakker zijn aan de borst gaat, valt bijna altijd in slaap.

In de oude versie van dit artikel stond dat moedermelk stofjes bevat die slaperig maken en dat een lage suikerspiegel door lange dutjes de oorzaak kan zijn. Voor die twee verklaringen is geen goede onderbouwing, dus die laat ik weg. De vijf oorzaken hierboven verklaren vrijwel alle gevallen.

Is het erg als mijn baby in slaap valt aan de borst of bij de fles?

Meestal niet. Het wordt een aandachtspunt in twee situaties.

1. Je baby drinkt te weinig. Het Voedingscentrum gaat uit van 8 tot 12 voedingen per etmaal bij een pasgeborene aan de borst en van 6 tot 8 flesvoedingen. Valt je baby steeds na een paar minuten in slaap en haalt hij die voedingen daardoor niet, dan zie je dat aan:

• minder dan 6 goed natte luiers per dag (vanaf dag 5 tot 7);
• weinig of geen ontlasting in de eerste weken;
• een gewichtscurve die afbuigt bij het consultatiebureau;
• een baby die na de voeding snel weer onrustig en hongerig is.

2. Voeding wordt de enige manier om in slaap te vallen. Tot een maand of 3 is dat geen probleem; de slaap van je baby is dan nog niet zo georganiseerd. Vanaf 3 tot 4 maanden wordt de nachtslaap opgebouwd uit cycli van ongeveer 45 minuten tot een uur, en aan het eind van elke cyclus wordt je baby even wakker. Kent hij alleen "borst of fles" als manier om in slaap te vallen, dan vraagt hij dat bij elk wakker momentje. Onderzoek van Sadeh en collega's laat zien dat meer actieve hulp van ouders bij het inslapen samenhangt met vaker wakker worden 's nachts. Lees meer over helpende en belemmerende slaapassociaties.

Baby valt in slaap tijdens borstvoeding

Bij borstvoeding zie je het patroon vaak zo: je baby drinkt de eerste 5 minuten krachtig, de toeschietreflex komt, en zodra de stroom afneemt gaat het slokken over in kleine sabbelbewegingen en zakken de oogjes dicht. Wat werkt:

• Borstcompressie: knijp de borst zachtjes samen zodra het slokken stopt. Zo komt er weer een golfje melk en gaat je baby vaak vanzelf weer drinken.
• Wissel van borst zodra je twee keer hebt gecomprimeerd zonder effect. Dat is ook het moment om te verschonen.
• Let op het slokken. Alleen zuigen zonder slikken vult niet. Hoor of zie je geen slikbeweging meer, dan is dit deel van de voeding klaar.
• Twijfel je of je baby genoeg krijgt, laat dan een lactatiekundige een voeding meekijken. Dat scheelt weken piekeren.

Baby valt in slaap tijdens flesvoeding

Bij de fles zijn de oorzaken vaak praktischer:

• Speenmaat. Moet je baby erg hard werken (ingevallen wangen, weinig geluid van slikken), dan is de opening te klein. Stroomt de melk uit zijn mondhoeken, dan is hij te groot.
• Houding. Een baby die half ligt in de kromming van je arm, ligt in zijn slaaphouding. Zet hem rechter op, met zijn hoofd hoger dan zijn billen.
• Temperatuur van de fles. Een lauwe fles die tijdens de voeding afkoelt, drinkt minder lekker. Maak eventueel twee kleinere porties.
• Pauzes inbouwen. Haal de fles er na elke 30 tot 40 ml even uit, laat je baby een boertje doen en ga verder. Dat houdt hem alert en voorkomt lucht in de buik.

Meer praktische uitleg over de fles, de speen en de hoeveelheid vind je in flesvoeding geven stap voor stap.

Hoe houd ik mijn baby wakker tijdens de voeding? 8 tips

1. Voed na het wakker worden, niet vlak voor het slapen. Zo staat de voeding aan het begin van de wakkertijd en de slaapdruk aan het eind. Dat is in één keer ook de beste manier om een voedingsassociatie te voorkomen.
2. Houd je baby rechtop, met zijn hoofd duidelijk hoger dan zijn lijf.
3. Doe een laagje kleding uit. Een warm ingepakte baby dut sneller weg. Huid-op-huid houdt hem alerter.
4. Verschoon halverwege. De frisse luier maakt hem wakker en daarna drinkt hij vaak nog een flink deel.
5. Wissel van borst of houding zodra het slokken ophoudt.
6. Praat of zing zachtjes en zoek oogcontact.
7. Wrijf over de voetjes, het ruggetje of onder het kinnetje. Zachte prikkels, geen kietelen tot hij huilt.
8. Leg een koel washandje op de wang of het voorhoofd als de andere tips niet werken. Koel, niet koud.

Dit moet je niet doen om je baby wakker te houden

• Je baby laten schrikken, schudden of hard in de voetzolen knijpen.
• Koud water in het gezicht.
• Doorvoeden terwijl hij al 10 minuten slaapt: hij krijgt dan nauwelijks iets binnen en leert alleen dat de fles bij slapen hoort.
• Een baby die goed groeit 's nachts elke 2 uur wakker maken uit angst dat hij te weinig drinkt. Vraag het consultatiebureau wat bij jullie situatie past.

Baby drinkt kleine beetjes en valt in slaap: snacken doorbreken

Sommige baby's drinken 5 minuten, slapen 20 minuten, en willen dan weer. Dat is vermoeiend voor jullie allebei en je baby krijgt per keer weinig binnen. Zo pak je het aan, 3 tot 5 dagen consequent:

1. Start de voeding bij het wakker worden.
2. Zodra hij wegdut: verschonen of van houding wisselen, en opnieuw aanbieden.
3. Doe dit maximaal 2 keer per voeding; daarna is de voeding klaar, ook als het kort was.
4. Houd daarna een normale wakkertijd aan (45 tot 60 minuten bij een pasgeborene) en leg hem in bed, niet aan de borst of fles.
5. Houd de natte luiers en het gewicht in de gaten. Groeit hij goed, dan mag het snacken langzaam uitdoven; groeit hij matig, dan is een lactatiekundige of het consultatiebureau de volgende stap.

Een handig overzicht van voedingen en dutjes per leeftijd vind je in het voedingsschema per maand.

Het helpt om een paar dagen bij te houden hoe laat je baby drinkt en hoe lang hij daarna slaapt. In de Numsy slaap-app zie je zo in een oogopslag of de voedingen en de dutjes uit elkaar beginnen te lopen.

Wat als mijn baby vanaf 4 maanden alleen nog met een voeding in slaap valt?

Dan koppel je voeding en slaap rustig los, zonder de voeding zelf af te bouwen:

• Verplaats de avondvoeding naar het begin van het slaapritueel: eerst drinken, dan verschonen, slaapzak, boekje of liedje, en dan wakker in bed.
• Wordt hij 's nachts wakker en heeft hij geen honger (korte slokjes, valt na 2 minuten in slaap), sus hem dan eerst op een andere manier: hand op de buik, stem, eventueel een constant zacht geluid.
• Rond 5 maanden slaapt volgens onderzoek van Henderson ongeveer de helft van de baby's 8 uur aaneengesloten; de andere helft nog niet. Nachtvoedingen zijn dus normaal, het gaat erom dat ze uit honger zijn en niet uit gewoonte. Hoe je dat afbouwt lees je in nachtvoeding en droomvoeding afbouwen.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts

Bel dezelfde dag als je baby bijna elke voeding wegdut én minder dan 6 natte luiers heeft, moeilijk wakker te krijgen is, geel ziet, koorts heeft of steeds slapper aanvoelt. Overleg ook bij een afbuigende groeicurve of als je zelf het gevoel hebt dat het drinken niet goed gaat. Bij een te vroeg geboren baby of een baby met een laag geboortegewicht spreek je met het consultatiebureau af of je hem voor voedingen wakker maakt; lees ook moet je een baby wakker maken voor een voeding.

Verder lezen

• Moet je een baby wakker maken voor een voeding?
• Slaapassociaties bij je baby: helpend of belemmerend
• Pasgeboren baby: eten en drinken in de eerste weken
• Voedingsschema baby
• Nachtvoeding en droomvoeding afbouwen
• Flesvoeding geven: zo doe je het stap voor stap

Bronnen

• Voedingscentrum, Borstvoeding en flesvoeding (voedingsfrequentie per leeftijd, nachtvoeding)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• Sadeh A. et al. (2010), Parenting and infant sleep, Sleep Medicine Reviews 14(2)
• Henderson J.M.T. et al. (2010), Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life, Pediatrics 126(5)
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn baby huilt veel

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.