Flesvoeding geven: zo doe je het stap voor stap

Flesvoeding geven lijkt simpel: poeder, water, fles, klaar. Maar wie voor het eerst met een hongerige baby op de arm een fles staat te maken, merkt dat er best wat vragen bij komen kijken. Hoe schoon moet die fles zijn? Eerst water of eerst poeder? Hoe warm mag de melk zijn, hoeveel heeft je baby nodig en wat doe je met een restje? In dit artikel lopen we het hele proces stap voor stap door, volgens de Nederlandse richtlijnen: van hygiene en bereiding tot houding, boertje, hoeveelheden en voeden onderweg. Of je nu volledig de fles geeft of combineert met borstvoeding, na het lezen weet je precies wat je doet.

Wat heb je nodig voor flesvoeding?

Veel hoeft het niet te zijn. Met deze basisspullen kun je uit de voeten:

• Minimaal twee flessen met spenen, met een duidelijke maatverdeling. Zo heb je altijd een schone fles achter de hand terwijl de andere droogt.
• Een flessenborstel waarmee je alleen de flessen schoonmaakt, niet de rest van de afwas.
• Volledige zuigelingenvoeding in poedervorm. Staat "volledige zuigelingenvoeding" op de verpakking, dan zitten alle voedingsstoffen erin die je baby nodig heeft; alle zuigelingenvoeding in Nederland moet aan dezelfde wettelijke eisen voldoen. Overweeg je speciale voeding, bijvoorbeeld bij veel spugen of krampjes, overleg dan eerst met het consultatiebureau in plaats van zelf te wisselen.
• Iets om de fles mee op te warmen, zoals een pannetje heet water of een flessenwarmer. De magnetron raden we af, daarover verderop meer.

Begin met schone handen en een schone fles

Melk is een ideale voedingsbodem voor bacterien, en het maagje van een jonge baby kan daar nog slecht tegen. Goede hygiene is daarom stap nul van elke voeding:

• Was je handen met water en zeep voordat je de fles klaarmaakt.
• Spoel fles en speen direct na elke voeding om met koud water. Melkresten die opdrogen krijg je later veel moeilijker weg.
• Maak fles en speen daarna goed schoon met heet water, afwasmiddel en de flessenborstel. Haal de fles helemaal uit elkaar en borstel ook de schroefrand en de speen van binnen door. Daarna goed naspoelen en laten drogen op een schone doek, met de opening naar beneden.
• Kook fles en speen regelmatig uit. Zeker in de eerste maanden is het advies om alle onderdelen dagelijks een paar minuten uit te koken in een pan met water, of te reinigen in een sterilisator of de vaatwasser op een heet programma.
• Controleer de speen regelmatig. Trek even aan het uiteinde: zitten er scheurtjes in of is de speen plakkerig geworden, vervang hem dan.

Het klinkt als veel werk, maar na een paar dagen zit de routine er vanzelf in.

Zo maak je de fles klaar

Maak elke fles vers klaar, per voeding. Flessen voor de hele dag vooruit maken en bewaren raden de richtlijnen af, omdat bacterien in aangemaakte melk snel groeien. De bereiding zelf gaat zo:

• Begin met water. Vul de fles eerst met de juiste hoeveelheid water en voeg daarna pas het poeder toe. Doe je het andersom, dan klopt de verhouding niet meer. Kraanwater in Nederland is veilig en hoef je niet eerst te koken; gebruik wel koud kraanwater dat je even laat doorstromen, geen warm water uit de kraan.
• Meet het poeder precies af. Gebruik het maatschepje uit de verpakking en strijk het af. Een schepje extra lijkt lief als je baby veel honger heeft, maar te geconcentreerde voeding is belastend voor de nieren en darmpjes. Te weinig poeder is ook niet goed, want dan krijgt je baby te weinig voedingsstoffen binnen. De verhouding op de verpakking is dus geen richtlijn maar een recept.
• Meng rustig. Zwenk of rol de fles rustig rond tot al het poeder is opgelost. Hard schudden zorgt voor extra luchtbelletjes in de melk, en die lucht drinkt je baby mee.
• Warm de fles au bain-marie of in een flessenwarmer op, niet in de magnetron. Een magnetron verwarmt ongelijkmatig, waardoor zogenoemde hotspots ontstaan: plekken in de melk die veel heter zijn dan de rest. De fles kan aan de buitenkant prima aanvoelen terwijl je baby zich binnenin aan de melk brandt.
• Test de temperatuur op je pols. Laat een paar druppels op de binnenkant van je pols vallen. Voelt de melk lauw aan, ongeveer lichaamswarm, dan is de fles goed; voelt hij warm of heet, laat hem dan eerst afkoelen. Opwarmen hoeft overigens niet eens: melk op kamertemperatuur is ook prima.

Zo geef je de fles: houding, tempo en contact

Een voeding is meer dan melk naar binnen krijgen. Het is voor je baby ook een van de fijnste momenten van de dag, vol warmte en contact. Zo maak je er samen iets rustigs van:

• Houd je baby halfrechtop op schoot, met het hoofdje in de holte van je elleboog. Plat liggen drinken vergroot de kans op verslikken en op lucht happen.
• Maak oogcontact en neem de tijd. Kijk je baby aan, praat of neurie zachtjes en leg je telefoon even weg. Je baby drinkt niet alleen melk, maar tankt ook nabijheid.
• Houd de fles zo schuin dat de speen gevuld blijft met melk. Zo drinkt je baby melk in plaats van lucht, en dat scheelt in boertjes en krampjes.
• Volg het tempo van je baby. Dit heet ook wel responsief voeden: laat je baby zelf het ritme bepalen, gun hem pauzes en dwing de fles niet leeg. Draait je baby het hoofdje weg, laat hij de speen los of valt hij voldaan stil, dan is het genoeg, ook als er nog melk in de fles zit. Een voeding duurt gemiddeld een kwartier tot een half uur.
• Wissel af en toe van arm. Dan ziet je baby de wereld van twee kanten, wat goed is voor de ontwikkeling van nekje en oogjes, en jouw arm blijft het langer volhouden.

Vergeet het boertje niet

Tijdens het drinken slikt bijna elke baby wat lucht in, en die lucht wil eruit. Houd je baby na de voeding, en bij gulzige drinkers ook halverwege, rechtop tegen je schouder en wrijf rustig van onder naar boven over het ruggetje. Wrijven werkt vaak beter dan kloppen. Komt het boertje niet meteen, leg je baby dan even neer en probeer het daarna opnieuw. Blijft lucht zitten, dan kan dat drukken op de darmpjes en voor onrust zorgen. Heeft je baby daar vaak last van, met huilen en opgetrokken beentjes, lees dan ook ons artikel over darmkrampjes bij je baby.

Hoeveel flesvoeding heeft je baby nodig?

De behoefte verschilt per kind en per dag, maar als globale richtlijn kun je in de eerste maanden rekenen met ongeveer 150 ml per kilo lichaamsgewicht per 24 uur. Een baby van 4 kilo komt dan uit op zo'n 600 ml per dag, verdeeld over meerdere voedingen. Grofweg ziet dat er zo uit:

• De eerste weken: veel kleine voedingen, vaak 6 tot 8 per dag. Hoe zo'n dag eruitziet lees je in ons artikel over je baby van 1 maand oud.
• Rond 2 tot 4 maanden: de voedingen worden groter en het aantal zakt langzaam richting 5 tot 6 per dag.
• Vanaf ongeveer 6 maanden: je baby gaat oefenen met hapjes en de melkbehoefte neemt geleidelijk af.

Belangrijker dan de tabel is je baby zelf. Drinkt je kindje vlot, is het tevreden tussen de voedingen, zijn er zo'n zes natte luiers per dag en groeit het netjes langs de eigen lijn, dan zit het goed. In een groeispurt vraagt je baby tijdelijk meer, daarna zakt het vanzelf weer. Het consultatiebureau kijkt mee met de groeicurve en geeft advies op maat voor jouw kind; dat is altijd leidend boven een algemene richtlijn. Spuugt je baby opvallend veel, huilt hij juist tijdens of na het drinken of lijkt drinken pijnlijk, lees dan ons artikel over reflux en verborgen reflux bij baby's en bespreek het op het consultatiebureau.

Restjes: na een uur weggooien

Hoe zonde het ook voelt: melk die over is, gooi je weg. In aangemaakte melk waar je baby uit heeft gedronken groeien bacterien snel, ook in de koelkast. De vuistregel is simpel: een klaargemaakte fles is na een uur op kamertemperatuur niet meer bruikbaar, en een aangebroken fles bewaar je niet voor later en warm je niet opnieuw op. Maak liever iets kleinere flessen en vul aan als je baby meer wil, dan gooi je minder weg.

Flesvoeding geven onderweg

Onderweg gelden dezelfde regels als thuis, met een praktische oplossing: neem heet water en poeder apart mee en meng ter plekke. Vul thuis een goede thermosfles met heet water, doe de afgemeten schepjes poeder in een doseerdoosje of een schone droge fles, en maak de voeding pas klaar als je baby honger heeft. Laat de melk zo nodig even afkoelen en test de temperatuur op je pols. Zo voed je overal vers en veilig, zonder aangemaakte melk die uren in de luiertas ligt te wachten.

Tip van Numsy
Een hongerige baby wacht niet tot jij een plek met heet water hebt gevonden. De Numsy Heat&Go is een lekvrije thermosfles die water urenlang op temperatuur houdt, zodat je onderweg of naast je bed direct vers kunt mengen. Wil je liever een kant-en-klare fles rustig en gelijkmatig opwarmen, dan past de draadloze Nutriwarm dankzij zijn adapters op de flessenmerken die je al gebruikt. Bekijk wat bij jullie past in de flessenwarmer-collectie.

Flesvoeding combineren met borstvoeding

Borstvoeding en flesvoeding zijn geen kamp A en kamp B: veel ouders combineren ze, bijvoorbeeld met een fles afgekolfde melk zodat je partner de avondvoeding kan doen, of met kunstvoeding naast de borst. Voor de fles zelf verandert er niets: dezelfde hygiene, dezelfde bereiding, hetzelfde rustige tempo. Wil je de borstvoeding op peil houden, bouw flessen dan geleidelijk in en kolf op de momenten dat je baby de fles krijgt. Twijfel je over de aanpak, dan denken het consultatiebureau of een lactatiekundige graag mee. Elke combinatie waarbij je baby goed groeit en jullie het volhouden, is een goede combinatie.

Conclusie: rustig, schoon en op het tempo van je baby

Flesvoeding geven draait om een paar vaste gewoontes: schone handen en een schone fles, elke voeding vers klaarmaken met eerst water en dan afgestreken schepjes poeder, opwarmen zonder magnetron en testen op je pols. Tijdens het voeden geef je meer dan melk: halfrechtop, oogcontact, de speen gevuld en het tempo van je baby als leidraad. Reken globaal met 150 ml per kilo per dag, laat het consultatiebureau meekijken voor maatwerk, gooi restjes na een uur weg en neem onderweg heet water en poeder apart mee. Zo wordt de fles wat hij hoort te zijn: een rustig moment samen. En moet die fles ook buiten de deur goed zijn, kijk dan eens rond in onze flessenwarmers voor onderweg.

Verder lezen:

• Reflux en verborgen reflux bij baby's herkennen
• Darmkrampjes bij je baby: herkennen en verzachten
• Je baby van 1 maand oud: dit staat jullie te wachten