Darmkrampjes bij je baby: herkennen, verzachten en wanneer naar de dokter

Je baby huilt, trekt de beentjes op en is nauwelijks te troosten, terwijl de luier schoon is en de voeding er net in zit. Grote kans dat je met darmkrampjes te maken hebt. Darmkrampjes beginnen meestal rond de tweede levensweek, zijn het heftigst rond zes weken en zijn bij de meeste baby's rond drie tot vier maanden voorbij. Ze zijn onschuldig en gaan vanzelf over, en er zijn dingen die je kunt doen om je baby door die lastige weken heen te helpen. In dit artikel lees je hoe je darmkrampjes herkent, waar ze vandaan komen, wat echt helpt, wat niet bewezen is en wanneer je beter even de dokter belt.

In het kort

Wat zijn darmkrampjes en hoe herken je ze?

Darmkrampjes, ook wel krampjes of koliek genoemd, zijn periodes waarin je baby duidelijk buikpijn lijkt te hebben en flink huilt zonder aanwijsbare andere reden. Het typische beeld ziet er zo uit:

• Huilen met opgetrokken beentjes. Je baby trekt de knietjes richting de buik, balt de vuistjes en spant het hele lijfje aan.
• Een rood aangelopen gezichtje en soms een harde, gespannen buik.
• Rommelende geluiden in de buik en winderigheid; na een windje of ontlasting lijkt het vaak even beter te gaan.
• Vooral aan het einde van de middag en in de avond. Veel ouders herkennen het vaste "spitsuur" tussen een uur of vijf en middernacht.
• Moeilijk te troosten. Voeden, wiegen en knuffelen helpen maar kort of niet, wat voor ouders het zwaarste deel is.

Darmkrampjes beginnen meestal rond de tweede levensweek, zijn op hun heftigst rond een week of zes en nemen daarna langzaam af. Bij de meeste baby's zijn ze rond drie tot vier maanden verdwenen. Het is dus echt een fase, ook al voelt die midden in een huiluur eindeloos.

Hoe lang duren darmkrampjes, per dag en in weken?

Het helpt om te weten wat normaal huilen is. Volgens Thuisarts huilen baby's in de eerste 6 weken gemiddeld 2 uur per dag, en rond 11 weken gaan de meeste baby's minder huilen, naar ongeveer 70 minuten per dag. Een huilbui van een uur aan het eind van de middag past dus nog gewoon in het normale beeld.

Van veel huilen spreek je als een baby meer dan 3 uur per dag huilt, op 3 of meer dagen per week, en dat 3 weken lang (Thuisarts). Herken je dat, bespreek het dan met het consultatiebureau of de huisarts: ook jij verdient dan hulp.

Waar komen darmkrampjes vandaan?

Eerlijk is eerlijk: de precieze oorzaak van darmkrampjes is nog steeds niet helemaal duidelijk, ook niet voor wetenschappers. Wel zijn er een paar verklaringen die samen het grootste deel van het verhaal vormen:

• Een onrijp darmstelsel. De darmen van een pasgeboren baby moeten het verteren van melk nog helemaal leren. De darmflora is nog in opbouw en de darmbewegingen verlopen nog niet soepel, waardoor gasvorming en kramp makkelijk ontstaan.
• Lucht happen tijdens het drinken. Baby's die gretig of onrustig drinken, slikken lucht in. Die lucht moet eruit, en zolang dat niet lukt, drukt hij op de darmen.
• Prikkelverwerking. Een babybrein krijgt overdag enorm veel indrukken te verwerken. Steeds meer deskundigen denken dat een deel van het avondlijke huilen geen buikpijn is, maar ontlading van een overprikkeld zenuwstelsel. Buik en hoofd zijn bij baby's nauw verbonden: spanning uit zich al snel in een gespannen buikje.

Waarschijnlijk spelen deze factoren bij elke baby in een andere mix. Dat verklaart ook waarom niet elk middel bij elk kind werkt, en waarom je vooral moet uitproberen wat bij jóuw baby past.

Is het wel kramp? Zo onderscheid je het van gewoon huilen

Niet elk huiluur is een krampuur. Voordat je aan de slag gaat met buikmassages, is het handig om andere veelvoorkomende oorzaken uit te sluiten:

• Honger: je baby smakt, zoekt met het mondje en sabbelt op de handjes. Huilen om honger begint meestal zeurderig en zwelt aan, en stopt zodra er voeding komt.
• Oververmoeidheid: je baby wrijft in de oogjes, gaapt, staart weg of wordt juist steeds drukker. Een oververmoeide baby huilt vaak jengelig en valt na goed troosten en een donkere, rustige kamer alsnog in slaap. Twijfel je hierover, lees dan ons artikel over waarom een baby huilt in de slaap.
• Een regeldag of groeispurt: je baby wil ineens veel vaker drinken en is een dag of twee onrustiger, zonder het typische krampbeeld. Meer daarover lees je in ons artikel over regeldagen bij baby's.
• Reflux: huilen dat juist tijdens of vlak na de voeding het hevigst is, veel spugen of juist slikken en grimassen zonder spugen, en een baby die overstrekt in plaats van de beentjes optrekt. Dat beeld past eerder bij reflux of verborgen reflux dan bij darmkrampjes.

Bij darmkrampjes zie je het herkenbare patroon: opgetrokken beentjes, gespannen buik, vaste tijdstippen aan het einde van de dag, en een baby die verder gezond is, goed drinkt en goed groeit.

Krampjes tijdens de voeding

Huilt je baby al tijdens het drinken of gaat hij steeds van de borst of fles af? Dan zit er vaak lucht in het spel:

• Voed rechtop en neem halverwege een boerpauze, niet alleen aan het eind.
• Kijk naar de stroom. Een speen die te snel loopt of een krachtige toeschietreflex kan zorgen voor gulzig drinken en veel lucht; de jeugdverpleegkundige of een lactatiekundige kan meekijken. Tips voor rustig drinken uit de fles lees je in flesvoeding geven.

Overstrekt je baby en spuugt of slikt hij veel rond de voeding, dan past dat eerder bij reflux.

Krampjes bij borstvoeding: ligt het aan wat jij eet?

Veel moeders die borstvoeding geven vragen zich af of de krampjes door hun eten komen. Bij de meeste baby's met krampjes is dat niet zo, en allerlei voedingsmiddelen schrappen heeft dan geen zin.

De uitzondering is een koemelkallergie, maar die is veel zeldzamer: van de baby's die veel huilen, heeft ongeveer 5 op de 100 een lichamelijke oorzaak zoals een allergie voor koemelk (Thuisarts). Denkt de huisarts of het consultatiebureau daaraan, dan stop je als moeder 4 weken met alle melkproducten, liefst met hulp van een diëtist (Thuisarts). Doe dat niet op eigen houtje. Meer lees je in koemelkallergie bij baby's.

Wat helpt echt bij darmkrampjes?

Genezen kun je darmkrampjes niet, verzachten wel. Dit zijn de dingen die in de praktijk het meest doen:

• Laat na elke voeding een boertje komen. Houd je baby rechtop tegen je schouder en klop of wrijf zachtjes op het ruggetje. Lukt het boertje niet meteen, leg je baby dan even neer en probeer het daarna opnieuw. Hoe minder lucht in de buik, hoe minder kramp.
• Maak fietsbewegingen. Leg je baby op de rug, pak de beentjes vast en beweeg ze rustig alsof je baby fietst. Ook het zachtjes duwen van de knietjes richting de buik helpt om windjes op weg te helpen.
• Masseer de buik met de klok mee. Masseer met warme handen en lichte druk rondjes over het buikje, altijd met de klok mee, want dat is de richting waarin de darmen werken. Een paar minuten is genoeg.
• Gebruik warmte. Een warm bad, een goed ingepakte kruik kórt tegen de buik terwijl je baby op je arm ligt, of gewoon je warme hand op het buikje ontspant de darmen. Test warmte altijd eerst op je eigen huid en leg een kruik nooit los bij je baby in bed.
• Draag je baby. In een draagdoek of draagzak ligt je baby met opgetrokken beentjes tegen je warme lijf, precies de houding die bij kramp prettig is. De combinatie van warmte, tegendruk op de buik en jouw beweging doet vaak meer dan welk middeltje ook.
• Kies voor rust bij overprikkeling. Is het avondhuilen vooral ontlading, dan helpt minder in plaats van meer: een schemerige kamer, geen bezoek, geen speeltjes, rustig wiegen en een zacht, constant achtergrondgeluid dat de wereld even dempt.

Tip van Numsy

Een baby met krampjes is vaak ook overprikkeld, en elk extra geluid maakt het troosten moeilijker. Een constant, zacht achtergrondgeluid dempt die prikkels en geeft je baby iets vertrouwds om op terug te vallen; de Numsy white noise machines spelen naast white noise ook baarmoedergeluiden en hartslag af, geluiden die newborns nog uit de buik kennen. Bekijk welke bij jullie past in de white noise collectie.

Wat is niet bewezen?

Rond darmkrampjes bestaat een hele markt aan middeltjes, en juist omdat ouders wanhopig kunnen worden, is het goed om te weten wat de wetenschap ervan vindt:

• Anti-krampjesdruppels. Voor druppels op basis van simeticon, kruiden of lactase is geen overtuigend bewijs dat ze bij de meeste baby's helpen; zie het overzicht hieronder. Overleg eerst met het consultatiebureau in plaats van zelf te gaan stapelen.
• Zomaar wisselen van voeding. Overstappen op een andere kunstvoeding of als borstvoedende moeder allerlei voedingsmiddelen schrappen heeft bij de meeste baby's met krampjes geen zin. Alleen bij een echte koemelkallergie helpt aangepaste voeding, en dat bepaal je samen met het consultatiebureau of de huisarts, niet op eigen houtje. Steeds wisselen maakt een gevoelig buikje eerder onrustiger dan rustiger.

De eerlijke boodschap: tijd is de enige behandeling die bij alle baby's werkt. Alles daaromheen is verzachten en volhouden, en dat is al waardevol genoeg.

Druppels en middelen tegen krampjes: wat zegt de huisarts?

Wat er bekend is over de bekendste middeltjes:

Geef nooit zelf maagzuurremmers of meerdere middeltjes tegelijk. Wil je toch iets proberen, overleg dan met de huisarts of apotheek en spreek af wanneer je stopt. Thee met venkel, anijs of kaneel raadt het Voedingscentrum tot 1 jaar af.

Wanneer moet je naar de dokter?

Darmkrampjes zijn onschuldig, maar huilen kan ook een signaal zijn van iets anders. Neem contact op met de huisarts of het consultatiebureau als:

• je baby ontroostbaar blijft huilen, ook buiten de typische avonduren, of het huilen ineens anders klinkt dan je gewend bent;
• je baby koorts heeft (38 graden of hoger bij een baby onder de drie maanden is altijd een reden om te bellen);
• er bloed of slijm bij de ontlasting zit;
• je baby slecht drinkt of niet goed groeit;
• je baby met kracht spuugt (projectielbraken) of groen braaksel heeft;
• je baby suf, grauw of anders-dan-anders is, of jouw onderbuikgevoel zegt dat er iets niet klopt.

En minstens zo belangrijk: trek ook aan de bel als het huilen jóu te veel wordt. Uren troosten zonder resultaat is zwaar en niemand hoeft dat alleen te doen. Leg je baby desnoods even veilig in bed, loop de kamer uit en haal adem. Een baby die twee minuten huilt in een veilig bedje heeft daar geen last van; een uitgeputte ouder wel.

Conclusie: een pittige fase die echt voorbijgaat

Darmkrampjes horen bij de eerste maanden en gaan meestal rond drie tot vier maanden over. Twijfel je, schakel dan de huisarts of het consultatiebureau in; tot die tijd zijn jouw armen het beste medicijn.

Verder lezen

• Baby huilt in slaap: wat is er aan de hand en wat doe je?
• Regeldagen bij baby's: wat zijn het en wanneer komen ze?
• Reflux en verborgen reflux bij baby's herkennen
• Koemelkallergie baby symptomen
• Oververmoeide baby in slaap krijgen

Bronnen

• Thuisarts.nl (NHG), Mijn baby huilt veel. https://www.thuisarts.nl/babys-en-huilen/mijn-baby-huilt-wat-kan-ik-doen
• NCJ, JGZ-richtlijn Excessief huilen. https://www.ncj.nl/richtlijnen/alle-richtlijnen/richtlijn/excessief-huilen
• Thuisarts.nl (NHG), Ik wil uitzoeken of mijn baby allergisch is voor melk. https://www.thuisarts.nl/voedsel-allergie/ik-wil-uitzoeken-of-mijn-baby-allergisch-is-voor-melk
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn kind heeft koorts. https://www.thuisarts.nl/kind-met-koorts/mijn-kind-heeft-koorts
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn baby spuugt veel (reflux). https://www.thuisarts.nl/spugen-bij-babys/mijn-baby-spuugt-veel-reflux
• Voedingscentrum, Leren water drinken. https://www.voedingscentrum.nl/nl/zwanger-en-kind/eerste-hapjes/leren-water-drinken.aspx

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.