Slaapschema peuter 2 jaar + voorbeeldschema

Een peuter van 2 jaar slaapt 11,5 tot 13,5 uur per etmaal: 10,5 tot 12 uur 's nachts en een middagslaapje van 1 tot 2 uur. De wakkertijd is 5 tot 6 uur en de bedtijd ligt meestal tussen 19:00 en 19:30 uur. Het slaapschema van een tweejarige is dus simpel op papier; in de praktijk draait het om de eigen wil, het middagslaapje dat "niet meer hoeft" en de bekende bedtijdstrijd. Hieronder het voorbeeldschema en wat je doet als je peuter niet wil slapen.

In het kort

Hoeveel slaap heeft een peuter van 2 jaar nodig?

De American Academy of Sleep Medicine (Paruthi, 2016) adviseert voor kinderen van 1 tot 2 jaar 11 tot 14 uur per etmaal en voor 3 tot 5 jaar 10 tot 13 uur, inclusief dutjes. De National Sleep Foundation (Hirshkowitz, 2015) komt op dezelfde cijfers. Een tweejarige zit precies op de grens, en dat zie ik terug in mijn praktijk: de meeste peuters van 2 slapen 11,5 tot 13,5 uur.

Slaapt je peuter wat minder en is hij overdag vrolijk en te genieten, dan is dat zijn behoefte. Is hij aan het eind van de middag niet te houden, valt hij in de auto in slaap of is hij 's ochtends hangerig, dan komt hij tekort.

Welke wakkertijd hoort bij een peuter van 2 jaar?

Ongeveer 5 tot 6 uur. De ochtend (opstaan tot middagslaapje) is meestal 5,5 tot 6 uur, de middag (einde dutje tot bedtijd) 4,5 tot 5,5 uur. Een peuter die om 07:00 opstaat, gaat dus rond 12:30 tot 13:00 naar bed voor zijn middagslaapje en rond 19:00 tot 19:30 voor de nacht. Langer dan 6 uur wakker zie je bijna altijd terug als een boze, drukke of juist hysterische peuter rond het avondeten.

Voorbeeldschema peuter 2 jaar

Gaat je peuter naar de opvang, dan ligt het dutje daar meestal rond 13:00. Houd thuis dezelfde tijd aan, dan blijft het weekend rustig.

Hoe lang en tot hoe laat het middagslaapje bij 2 jaar?

Een tot twee uur, en liefst uiterlijk om 15:00 uur afgelopen. Slaapt je peuter tot 16:00, dan is er 's avonds te weinig slaapdruk en wordt bedtijd een gevecht. Maak hem dan rustig wakker: gordijn open, zachtjes praten, even op schoot.

Veel ouders vragen me rond 2 jaar of het middagslaapje weg kan, omdat hun peuter het weigert. Meestal niet: volgens de Zwitserse referentiecurves (Iglowstein, 2003) verdwijnen dutjes meestal pas tussen 3 en 5 jaar. Een tweejarige die het dutje overslaat, is aan het eind van de dag vaak niet te genieten. Wat wel kan: het dutje inkorten tot een uur of om de dag laten dutten. Hoe je dat rustig aanpakt, lees je bij peuter stoppen met middagslaapjes.

Hoe laat moet een peuter van 2 jaar naar bed?

Tussen 19:00 en 19:30 uur, gerekend als 4,5 tot 5,5 uur na het einde van het middagslaapje. Is je peuter om 14:30 wakker, dan mik je op 19:00 tot 19:30. Heeft hij die dag niet geslapen, dan liever 18:30 tot 19:00; een oververmoeide peuter slaapt niet langer uit, maar juist onrustiger.

Rond 2 jaar zie ik dat de bedtijd stiekem naar 20:00 of later schuift, omdat het inslapen zo lang duurt. Meestal zit het probleem dan niet in de bedtijd maar in het ritueel: te lang, te veel prikkels of te veel onderhandelen. Twintig tot dertig minuten met altijd dezelfde volgorde werkt het best.

Peuter wil niet slapen: hoe herken je de slaapregressie van 2 jaar?

Rond 2 jaar zit er vaak een slaapregressie van 2 tot 4 weken. Je herkent hem aan:

• het middagslaapje wordt ineens geweigerd of duurt eindeloos om in te komen
• bedtijd wordt gerekt: nog een boekje, nog een slokje, nog een plas
• je peuter wordt 's nachts wakker en roept om jou, soms met angst voor het donker of "een beest"
• overdag een korter lontje en meer driftbuien

De oorzaak is een combinatie van taal, fantasie en een eigen wil die nu echt op gang komt. Je peuter kan "nee" zeggen en ontdekt wat er gebeurt als hij dat doet. Wat helpt: het schema en het ritueel gelijk houden, kleine keuzes geven (welk boekje, welke knuffel) en rustig maar zonder discussie naar bed brengen. Meer daarover bij slaapregressie 2 jaar.

Hoe lang mag je een peuter laten huilen in bed?

Deze vraag krijg ik vaak, en mijn antwoord is: je hoeft je peuter niet alleen te laten huilen. Wel mag je grenzen stellen. Een rustige, geleidelijke aanpak werkt het best: even troosten, terugleggen, "welterusten" en de kamer uit, en bij elke volgende keer iets korter en met minder praten. Zo'n gedragsmatige aanpak werkt bij ongeveer 80% van de kinderen (Mindell, 2006) en had in een onderzoek met vijf jaar follow-up geen nadelige effecten op kinderen of op de band met hun ouders (Price, 2012).

Wordt je peuter hysterisch, dan is hij bijna altijd oververmoeid of overprikkeld. Ga dan terug naar de basis: eerder beginnen met het ritueel, minder prikkels na het avondeten en de kamer donker en rustig. Een nachtlampje met warm rood licht kan helpen als je peuter bang is in het donker; fel of blauw licht maakt het inslapen juist moeilijker.

Slaapt je peuter ineens heel veel of juist slecht?

Beide horen erbij. Een peuter van 2 die ineens 14 uur slaapt, is vaak aan het groeien, een verkoudheid aan het uitbroeden of herstelt van een drukke week. Duurt het langer dan een week of is hij overdag ook suf, bel dan de huisarts.

Slaapt je peuter ineens slecht terwijl het schema klopt, loop dan dit rijtje af: tandjes (de laatste kiezen komen rond 2 jaar), een verkoudheid, een verhuizing of nieuw broertje of zusje, de overstap naar een groot bed, zindelijk worden, of gewoon de slaapregressie. Verander in zo'n periode niets aan het schema; wacht tot het rustig is en kijk dan opnieuw.

Stappenplan: zo krijg je een rustige avond

1. Zet de klok. Middagslaapje klaar om 15:00, avondeten om 17:15, ritueel starten om 18:45.
2. Kondig aan. "Na dit spelletje gaan we in bad." Peuters haten verrassingen bij bedtijd.
3. Geen schermen na het avondeten. Schermtijd hangt bij peuters samen met later en korter slapen.
4. Vaste volgorde. Bad of wassen, pyjama, tanden, 2 boekjes, liedje, kus. Elke avond hetzelfde, ook in het weekend.
5. Eén keer terug. Roept je peuter, ga dan één keer kort kijken en breng hem daarna zonder praten terug in bed.
6. Zelfde bedtijd bij iedereen. Opa, oma en de opvang: deel het schema. Voorspelbaarheid is voor een tweejarige het halve werk.

Twijfel je of je peuter genoeg slaapt, of houdt het slechte slapen weken aan? Het consultatiebureau helpt bij slaapvragen volgens de JGZ-richtlijn Gezonde slaap (NCJ, 2017). Neem een week aantekeningen over dutje, bedtijd en wakkermomenten mee.

Verder lezen

• Slaapschema dreumes 18 maanden + voorbeeldschema
• Slaapregressie 2 jaar
• Peuter stoppen met middagslaapjes
• Peuter wil niet slapen: oorzaken per leeftijd
• Slaapschema peuter 3 jaar + voorbeeldschema
• Slaapritueel
• Driftbuien bij peuters

Bronnen

• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, American Academy of Sleep Medicine, Journal of Clinical Sleep Medicine
• Hirshkowitz M. et al. (2015), National Sleep Foundation's sleep time duration recommendations, Sleep Health
• Iglowstein I. et al. (2003), Sleep duration from infancy to adolescence, Pediatrics
• Mindell J.A. et al. (2006), Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children, Sleep
• Price A.M.H. et al. (2012), Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention, Pediatrics
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.