Slaapregressie 2 jaar: signalen, duur en wat helpt (ook bij 2,5 jaar)

De slaapregressie van 2 jaar is een periode van meestal 2 tot 4 weken waarin je peuter ineens niet naar bed wil, het middagdutje weigert en 's nachts vaker wakker wordt. De oorzaak zit in de peuterpuberteit, een grote sprong in taal en een fantasie die ook enge dingen kan bedenken. Een peuter van 2 slaapt zo'n 11 tot 14 uur per etmaal, waarvan 10 tot 11 uur 's nachts. Blijf rustig en consequent, houd het ritueel en het dutje vast, en weet dat de volgende regressie pas rond 3 jaar komt.

In dit artikel

1. In het kort
2. Wat is de slaapregressie van 2 jaar?
3. Signalen slaapregressie 2 jaar
4. Ontwikkelingen bij 2 jaar: waarom slaapt mijn kind van 2 ineens slecht?
5. Slaapregressie 2,5 jaar: is dat dezelfde?
6. Hoeveel slaap heeft een peuter van 2 jaar nodig (en hoe laat naar bed)?
7. Tips om door de slaapregressie van 2 jaar heen te komen
8. Hoe lang duurt de slaapregressie bij 2 jaar?
9. Hoe lang mag je een peuter laten huilen in bed?
10. Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau

In het kort

Wat is de slaapregressie van 2 jaar?

Een slaapregressie is een periode waarin een kind dat prima sliep ineens slechter slaapt, omdat het een grote ontwikkelingsstap zet. Bij 2 jaar is dat niet één vaardigheid, maar een hele verandering in hoe je kind in de wereld staat: het ontdekt een eigen wil, praat in korte zinnen en snapt steeds beter dat de dag gewoon doorgaat als het in bed ligt. Geen wonder dat slapen even minder aantrekkelijk is.

Misschien herken je het van eerdere regressies, zoals die van 18 maanden, 15 en 12 maanden. Het goede nieuws: na deze regressie ben je er een tijd vanaf. De volgende, en tevens laatste, komt rond 3 jaar. Een overzicht van alle periodes vind je in slaapregressie per leeftijd.

Signalen slaapregressie 2 jaar

Hoe weet je of je kind (alweer) in een slaapregressie zit? Dit zijn de signalen die ik in mijn praktijk het vaakst hoor:

• Naar bed gaan wordt een strijd: nog één verhaaltje, nog één slokje, nog even plassen.
• Het middagdutje wordt geweigerd of duurt ineens maar een half uur.
• Je peuter wordt 's nachts wakker en roept om je, terwijl hij doorsliep.
• 's Ochtends is hij vroeger wakker en overdag hangerig of juist opgefokt.
• Kon je kind al op het potje, dan gaat dat tijdelijk minder goed.

Hoe vervelend ook: je kind maakt een ontwikkeling door. Kijk daarbij naar het gedrag, niet alleen naar de woorden. Een peuter kan stellig zeggen dat hij geen slaap heeft terwijl zijn lijf iets anders laat zien.

Ontwikkelingen bij 2 jaar: waarom slaapt mijn kind van 2 ineens slecht?

Welke ontwikkelingen gooien dit keer roet in het eten?

• Grote sprong in taal. Je kindje praat in korte zinnetjes en wordt steeds beter verstaanbaar. Al die nieuwe woorden worden ook in bed geoefend.
• Peuterpuberteit. Het woordje "nee" is favoriet en je kind test waar de grenzen liggen. Het leert over oorzaak en gevolg: wat gebeurt er als ik niet ga liggen, of stiekem toch nog een keer roep?
• Grotere verbeeldingskracht. Rollenspellen zijn prachtig, maar dezelfde fantasie bedenkt ook monsters onder het bed. Neem die angst serieus, kijk samen even in de kast en stel gerust; wegwuiven werkt niet. Meer daarover in nachtmerries.
• Langer wakker kunnen. Je kind kan nu langer wakker zijn en slaapt 's nachts 10 tot 11 uur. Valt het dutje te laat of duurt het te lang, dan is hij om 19.30 uur gewoon nog niet moe.

De bekende sprongen uit "Oei, ik groei!" stoppen rond 17 maanden; rond 2 jaar zit de grote ontwikkeling dus vooral in taal en eigen wil.

Slaapregressie 2,5 jaar: is dat dezelfde?

Veel ouders zoeken op "slaapregressie 2,5 jaar", en dat is niet gek. Rond 2,5 jaar zie je vaak een tweede dip, met net iets andere oorzaken dan bij 2 jaar. De aanpak blijft hetzelfde.

Helpt een nachtlampje? Fel of blauwachtig licht 's avonds onderdrukt bij peuters sterk het slaaphormoon melatonine (Akacem et al., 2018). Een zwak, warm rood lampje geeft geruststelling zonder dat effect.

Hoeveel slaap heeft een peuter van 2 jaar nodig (en hoe laat naar bed)?

Slaapartsen adviseren voor kinderen van 1 tot 2 jaar 11 tot 14 uur per etmaal inclusief dutje (Paruthi et al., 2016). Voor de meeste peuters van 2 komt dat neer op 10 tot 11 uur 's nachts plus een middagdutje van 1 tot 2 uur. De ideale bedtijd ligt tussen 19.00 en 20.00 uur, zo'n 5 tot 5,5 uur na het einde van het dutje.

Een voorbeeld van een dag met 2 jaar, meer in slaapschema peuter 2 jaar:

Weigert je peuter het dutje een paar dagen, schrap het dan niet meteen. De meeste kinderen doen tot 3 jaar of later een middagdutje. Kort het liever in tot een uur en houd bedtijd vroeg.

Tips om door de slaapregressie van 2 jaar heen te komen

Deze regressie draait vooral om de strijd. Alle tactieken om bedtijd uit te stellen komen voorbij: nog één verhaaltje, nog één drankje, nog even tv kijken. Toegeven is verleidelijk, maar consequent blijven is het belangrijkste wat je kunt doen. Eén keer toegeven en je kind heeft een opening gevonden die het steeds opnieuw opzoekt. Nee is nee, vriendelijk en rustig.

1. Start het ritueel eerder. Rekt je kind elke avond, begin dan een kwartier eerder, zodat hij inclusief rektijd toch op tijd ligt. Een vast ritueel elke avond hangt samen met sneller inslapen en minder wakker worden, en hoe vaker je het doet, hoe beter het werkt (Mindell et al., 2015).
2. Stel duidelijke regels en houd ze. Bijvoorbeeld: één boekje, één slokje, dan licht uit. Peuters worden rustig van voorspelbaarheid. Een slaaptrainer met een lampje dat aangeeft wanneer het ochtend is, helpt sommige peuters om "wanneer mag ik eruit" zelf te zien.
3. Geef overdag keuzes. Welke pyjama, welk boekje, welke knuffel. Zo krijgt de eigen wil ruimte op momenten dat het kan, en hoeft je kind minder te vechten bij bedtijd.
4. Laat je kind overdag genoeg bewegen. Buiten spelen en klimmen maken 's avonds echt moe.
5. Houd het dutje vast en de bedtijd vroeg. Kinderen die geen zin hebben om te slapen, hebben het meestal juist hard nodig.
6. Neem angsten serieus, kort en rustig. Kijk in de kast, doe het nachtlampje aan, geef een knuffel mee en ga weer weg.
7. Zeg tegen jezelf: het is tijdelijk. Over 2 tot 4 weken is de rust grotendeels terug.

Hoe lang duurt de slaapregressie bij 2 jaar?

In de meeste gevallen duurt een slaapregressie, ook die van 2 jaar, ongeveer 2 tot 4 weken. Dat betekent niet 4 weken drama: vaak wisselen gebroken nachten en doorslaapnachten elkaar af. Het enige wat je echt merkt, is dat het slapen een paar weken rommelig verloopt.

Duurt het langer dan 6 weken, of komt je peuter elke avond tien keer uit bed? Dan is het meestal geen regressie meer, maar een gewoonte geworden. Lees dan peuter komt steeds uit bed en peuter wil niet slapen.

Hoe lang mag je een peuter laten huilen in bed?

Deze vraag krijg ik vaak, en mijn antwoord is: laat een peuter niet alleen huilen tot hij slaapt. Wel kun je rustig en voorspelbaar reageren: ga kijken, zeg kort en warm dat het bedtijd is, stop hem in en ga weer weg. Wacht steeds iets langer voordat je opnieuw gaat kijken. Zo'n geleidelijke aanpak geeft geen verhoogde stress bij het kind en geen problemen in de hechting, ook niet na jaren (Gradisar et al., 2016; Price et al., 2012). Roept je kind in paniek, dan ga je natuurlijk meteen.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau

Bel de huisarts bij koorts, oorpijn, snurken of ademstops in de slaap, of als je peuter overdag opvallend slaperig is. Het consultatiebureau werkt met de JGZ-richtlijn Gezonde slaap en denkt graag mee als het slechte slapen langer dan 6 weken duurt, als de bedtijdstrijd het hele gezin uitput, of als je twijfelt of het dutje nog past.

Verder lezen

• Slaapregressie per leeftijd
• Slaapschema peuter 2 jaar + voorbeeldschema
• Peuter wil niet slapen
• Nachtmerries
• Slaapregressie 3 jaar
• Peuter komt steeds uit bed

Bronnen

• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations: A Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
• Mindell J.A. et al. (2015), Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes, Sleep 38(5)
• Gradisar M. et al. (2016), Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial, Pediatrics 137(6)
• Price A.M.H. et al. (2012), Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial, Pediatrics 130(4)
• Akacem L.D. et al. (2018), Sensitivity of the circadian system to evening bright light in preschool-age children, Physiological Reports 6(5)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.