Slaapregressie 12 maanden (1 jaar): signalen, duur en wat helpt

De slaapregressie van 12 maanden is een periode van meestal 2 tot 4 weken waarin je kindje rond de eerste verjaardag ineens slechter slaapt: kortere dutjes, het tweede dutje weigeren en 's nachts weer vaker wakker. De oorzaak zit in de grote ontwikkelingen van dit moment, vooral leren lopen en de eerste woordjes. Het belangrijkste advies: houd de 2 dutjes vast, want de overstap naar 1 slaapje komt pas rond 15 tot 18 maanden.

In het kort

Wat is een slaapregressie en wanneer komt die?

Een slaapregressie is een periode waarin een kind dat prima sliep ineens slechter slaapt, omdat het een grote ontwikkelingsstap zet. Eigenlijk is het dus een progressie: je kind leert iets nieuws en dat oefenen gaat in bed door. Zodra de nieuwe vaardigheid een beetje gewoon is, wordt de slaap weer rustiger.

Ouders vragen mij vaak wanneer slaapregressies komen en hoeveel er zijn. Dit zijn de bekendste periodes; niet elk kind heeft last van elke regressie:

Sommige ouders merken ook een dip rond 6 tot 8 weken en rond 6 maanden. Een overzicht van alle periodes vind je in slaapregressie per leeftijd.

Signalen van de slaapregressie bij 12 maanden

• Korte dutjes van 30 tot 45 minuten, waar het eerst 1,5 uur was.
• Het tweede dutje weigeren, soms zelfs allebei.
• Langer inslapen: je kind staat in bed, kletst of huilt bij het neerleggen.
• 's Nachts weer een of meer keer wakker, vaak staand in bed.
• Hangerig en sneller gefrustreerd overdag, meer aan je benen hangen.
• Vaak samen met een duidelijke stap: de eerste losse pasjes of nieuwe woordjes.

Waarom slaapt je baby van 1 jaar ineens slechter?

Rond 12 maanden gebeurt er ontzettend veel tegelijk. Je kind leert staan en lopen, en dat oefenen stopt niet als het licht uitgaat: veel kinderen van 1 jaar gaan 's nachts staand in bed oefenen en weten dan niet meer hoe ze moeten gaan liggen. Tegelijk komt de taal op gang, en rond 55 weken volgt een van de bekende sprongen uit Oei, ik groei!, met de bijbehorende hangerigheid.

Daar komt bij dat je kind steeds beter snapt dat jij een apart persoon bent die kan weggaan. Die verlatingsangst maakt het neerleggen lastiger. Lees er meer over in verlatingsangst bij baby's en in sprongen en slaap.

Goed om te weten: 's nachts wakker worden is rond 1 jaar op zichzelf niet gek. Uit Noors onderzoek blijkt dat nachtelijk wakker worden bij een groot deel van de kinderen tussen 6 en 18 maanden nog voorkomt (Hysing et al., 2014). De regressie maakt het alleen tijdelijk erger.

Hoe lang duurt de slaapregressie van 12 maanden?

In mijn praktijk meestal 2 tot 4 weken. Soms is het heftig en moet je er een paar nachten meerdere keren uit, soms merk je alleen dat de dutjes een tijdje rommelig lopen. Zodra je kind een beetje zeker loopt of de nieuwe woordjes gewoon zijn geworden, keert de rust terug.

Duurt het langer dan 6 weken? Dan is er vaak iets anders aan de hand: een wakkertijd die niet meer klopt, een nieuwe slaapgewoonte die in de regressie is ontstaan, of iets lichamelijks. Kijk dan eerst naar het ritme en overleg zo nodig met het consultatiebureau.

Slaapschema tijdens de regressie: houd de 2 dutjes vast

Veel kinderen van 1 jaar willen het tweede dutje niet meer, en sommige ouders denken dan dat de tijd rijp is voor 1 slaapje. Geloof me: dat is het meestal nog niet. Een kind van 1 jaar heeft 11 tot 14 uur slaap per etmaal nodig (Paruthi et al., 2016), en met 1 dutje wordt de wakkertijd van 5 uur voor de meeste kinderen van deze leeftijd te lang. Het gevolg is een oververmoeid kind dat 's avonds juist slechter inslaapt.

Weigert je kind het tweede dutje? Kort dan het ochtenddutje in tot een uur en plan het middagdutje 3 tot 3,5 uur later. Het volledige schema met tijden vind je in slaapschema baby 12 maanden en de tijden per moment van de dag in wakkertijden baby 12 maanden.

Wat helpt tijdens de slaapregressie van 12 maanden? Stappenplan

1. Houd het ritme vast. Zelfde opstaantijd, 2 dutjes op de bekende momenten, zelfde bedtijd. Voorspelbaarheid is nu het grootste houvast voor je kind.
2. Laat overdag flink oefenen. Veel buiten spelen, samen lopen, van staan naar zitten oefenen. Hoe sneller de nieuwe vaardigheid gewoon is, hoe sneller de nachten kalmeren.
3. Praat en lees veel. Benoem wat je doet en ziet, lees boekjes, zing. Ook de taalsprong wordt zo overdag verwerkt in plaats van 's nachts.
4. Doe elke avond hetzelfde ritueel van 20 tot 30 minuten. Een vast avondritueel zorgt voor sneller inslapen en minder wakker worden (Mindell et al., 2009).
5. Eerder naar bed na een kort dutje. Sliep je kind 's middags maar een uur, dan gaat het een half uur eerder naar bed.
6. Houd de nacht kort en saai. Ga wel naar je kind toe, leg het rustig terug, zelfde paar woorden, licht uit. Begin geen nieuwe gewoontes die je over 4 weken weer moet afbouwen.
7. Zorg voor een rustige omgeving. Een donkere kamer en een rustig, herkenbaar slaapgeluid zoals white noise helpen huisgeluiden te dempen, zolang het zacht staat en op afstand van het bedje.

Slaapregressie of iets anders?

Niet elke slechte week is een regressie. Doorkomende tandjes geven vaak prikkelbaarheid, kwijlen en slechter slapen, maar hoge koorts en diarree horen daar niet bij (Massignan et al., 2016). Een verkoudheid, oorpijn, een te warme kamer of een wakkertijd die inmiddels te kort is, geven vergelijkbare onrust. Kijk dus eerst even naar het rijtje voordat je de regressie de schuld geeft.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau

Bel bij koorts, aan de oortjes trekken, elke nacht snurken of ademen met open mond, slecht drinken of eten, of als het slechte slapen langer dan 6 weken aanhoudt zonder duidelijke reden. Het consultatiebureau werkt met de JGZ-richtlijn Gezonde slaap en kijkt graag met je mee naar het ritme. Na deze regressie volgt de volgende meestal rond 15 maanden; lees alvast slaapregressie 15 maanden.

Verder lezen

• Slaapregressie per leeftijd: alle periodes op een rij
• Slaapschema baby 12 maanden
• Wakkertijden baby 12 maanden
• Slaapregressie 15 maanden
• Sprongen en slaap
• Verlatingsangst bij baby's

Bronnen

• Hysing M. et al. (2014), Trajectories and predictors of nocturnal awakenings and sleep duration in infants, Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 35(5)
• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, American Academy of Sleep Medicine, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
• Mindell J.A. et al. (2009), A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood, Sleep 32(5)
• Massignan C. et al. (2016), Signs and Symptoms of Primary Tooth Eruption: A Meta-analysis, Pediatrics 137(3)
• Van de Rijt H. & Plooij F., Oei, ik groei! (de bekende sprongen)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.