Slaapregressie 15 maanden: signalen, duur en wat helpt

De slaapregressie van 15 maanden is een periode van meestal 2 tot 4 weken, ergens tussen 14 en 16 maanden, waarin je dreumes ineens slechter slaapt: 's nachts vaker wakker, hele korte dutjes of dutjes weigeren, een korter lontje en een wisselende eetlust. De oorzaak is een stapel ontwikkelingen tegelijk: lopen, de eerste woordjes, een eigen wil en het begin van de overgang van 2 naar 1 slaapje. Niet elk kind heeft er last van, en het gaat vanzelf over.

In het kort

Slaapregressie 15 maanden herkennen: de signalen

De regressie van 12 maanden is net achter de rug en daar is de volgende. Of je pech hebt, merk je aan:

• Onrustiger zijn, een slechter humeur en een korter lontje.
• 's Nachts vaker wakker worden, soms een uur lang klaarwakker.
• Minder dutjes, hele korte dutjes of het ochtenddutje weigeren.
• Verandering in eetlust: ineens veel minder of juist veel meer.
• Meer aan je hangen, huilen bij het neerleggen.

Zie je dit rond 14 maanden of pas bij 16 maanden? Het is dezelfde regressie; het moment verschilt per kind. Niet ieder kind doorloopt elke regressie. Sommige kinderen slapen door alsof er niets aan de hand is, of hebben alleen overdag een paar rommelige weken.

Waarom slaapt je dreumes van 15 maanden ineens slecht?

Een kind van 15 maanden kan ontzettend veel: los lopen of bijna, een paar woordjes zeggen en veel meer verstaan, zelf eten, aanwijzen wat het wil en heel duidelijk "nee" laten merken. Al dat nieuws wordt 's nachts verwerkt en geoefend. Rond 64 weken zit bovendien een van de bekende sprongen uit Oei, ik groei!, met de bijbehorende hangerigheid.

Tegelijk begint rond deze leeftijd de slaapbehoefte overdag langzaam af te nemen. Het ochtenddutje wordt korter of wordt geweigerd, terwijl één dutje nog te weinig is. Precies dat schuren tussen 1 en 2 slaapjes zorgt voor veel onrust. En vergeet de kiezen niet: de eerste kiezen komen vaak rond deze leeftijd door en geven prikkelbaarheid, kwijlen en slechter slapen, al horen hoge koorts en diarree daar niet bij (Massignan et al., 2016).

Goed om te weten: nachtelijk wakker worden komt bij een groot deel van de kinderen tussen 6 en 18 maanden nog voor (Hysing et al., 2014). Je doet dus niets fout. Meer over de sprongen lees je in sprongen en slaap.

Hoeveel slaap heeft een kind van 15 maanden nodig?

Een kind van 1 tot 2 jaar heeft volgens de American Academy of Sleep Medicine 11 tot 14 uur slaap per etmaal nodig (Paruthi et al., 2016). In mijn praktijk komt dat bij 15 maanden meestal neer op zo'n 11 uur 's nachts plus 2 tot 3 uur overdag.

Dagschema baby 15 maanden: voorbeeld met 2 en met 1 slaapje

Tijdens de regressie wisselen dagen met 1 en met 2 dutjes elkaar vaak af. Beide schema's mogen naast elkaar bestaan; kijk 's ochtends naar je kind en kies.

Het volledige schema met wakkertijden vind je in slaapschema dreumes 15 maanden en alle wakkertijden per leeftijd in wakkertijden dreumes en peuter.

Is het de slaapregressie of de overgang naar 1 slaapje?

Dat is de lastigste vraag rond 15 maanden, want de signalen lijken op elkaar. Het verschil zit in het humeur en in de duur:

• Regressie: je kind weigert dutjes maar is overdag hangerig en oververmoeid, wordt 's nachts wakker en heeft na een paar weken zijn oude ritme weer terug.
• Dutjesovergang: het ochtenddutje wordt steeds korter of later, je kind blijft overdag vrolijk met één slaapje en dat patroon houdt langer dan 2 weken aan.

Twijfel je? Houd de 2 dutjes nog een paar weken aan, met een kort ochtenddutje van maximaal een uur, en kijk hoe het na de regressie is. Hoe je de overstap daarna rustig maakt, staat in wanneer van 2 naar 1 slaapje overgaan.

Hoe lang duurt de slaapregressie bij 15 maanden?

Meestal 2 tot 4 weken. Het hoeft niet 4 weken drama te zijn: vaak zijn het een paar rommelige nachten, dan weer een paar goede, en dan nog een dip. Zodra het lopen en de nieuwe woordjes gewoon zijn geworden, keert de rust terug. Geniet ervan, want de volgende regressie komt rond 18 maanden; lees alvast slaapregressie 18 maanden. Wil je terugkijken, dan vind je de vorige in slaapregressie 12 maanden.

Wat helpt tijdens de slaapregressie van 15 maanden? Stappenplan

1. Kijk naar je kind en beweeg mee. Soms redt het zich met één dutje, op andere dagen zijn er twee nodig. Let op het humeur en de vermoeidheidssignalen.
2. Houd het ritme vast. Zelfde opstaantijd, zelfde momenten voor eten en slapen. Voorspelbaarheid geeft rust in een periode waarin alles nieuw is.
3. Wees overdag actief. Buiten spelen, lopen, klimmen. Houd de laatste 1 tot 2 uur voor het slapen juist rustig, zonder schermen.
4. Doe elke avond hetzelfde ritueel van 20 tot 30 minuten. Een vast avondritueel zorgt voor sneller inslapen en minder wakker worden (Mindell et al., 2009).
5. Eerder naar bed na een kort dutje. Een wakkertijd van meer dan 5 uur is voor een kind van 15 maanden te lang.
6. Help je kind aan het eind van de dag. Wordt het rond 17.00 uur moe en chagrijnig, ga dan even samen zitten, lees een boekje en vervroeg de avondroutine.
7. Houd de nacht kort en saai. Ga naar je kind toe, stel gerust met dezelfde paar woorden, leg terug en ga weer weg. Start geen nieuwe gewoontes die je straks weer moet afbouwen. Een week de dutjes en nachten bijhouden, bijvoorbeeld in de Numsy Slaap-app, laat je meestal zien dat het minder erg is dan het voelt.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau

Bel bij koorts, oorpijn of aan de oortjes trekken, elke nacht snurken of ademen met open mond, slecht eten of drinken, of als het slechte slapen langer dan 6 weken aanhoudt zonder duidelijke reden. Het consultatiebureau werkt met de JGZ-richtlijn Gezonde slaap en kijkt graag mee naar het ritme van je kind.

Verder lezen

• Slaapschema dreumes 15 maanden + voorbeeldschema
• Wanneer van 2 naar 1 slaapje overgaan
• Slaapregressie 18 maanden
• Slaapregressie 12 maanden (1 jaar)
• Wakkertijden dreumes en peuter van 12 tot 36 maanden
• Sprongen en slaap

Bronnen

• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, American Academy of Sleep Medicine, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
• Hysing M. et al. (2014), Trajectories and predictors of nocturnal awakenings and sleep duration in infants, Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 35(5)
• Mindell J.A. et al. (2009), A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood, Sleep 32(5)
• Massignan C. et al. (2016), Signs and Symptoms of Primary Tooth Eruption: A Meta-analysis, Pediatrics 137(3)
• Van de Rijt H. & Plooij F., Oei, ik groei! (de bekende sprongen)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.