Je baby mag elke soort groente en elk fruit, ook spinazie, rode biet en aardbeien, en het maakt niet uit of je met groente of met fruit begint. Tussen 4 en 6 maanden start je met 1 of 2 keer per dag 3 tot 4 kleine lepeltjes, één smaak tegelijk, naast de borst- of flesvoeding. Vanaf 7 maanden is een portie groente of fruit tussendoor ongeveer 50 gram, en vanaf 8 maanden geef je er 1 tot 2 per dag (50 tot 100 gram). Hieronder lees je welke soorten fijn zijn om mee te beginnen en hoe je de hapjes zelf maakt, bewaart en invriest.
In dit artikel
- Groente of fruit eerst? Wat het Voedingscentrum adviseert
- Welke groente geef je je baby?
- Welk fruit mag een baby van 4 tot 6 maanden?
- Hoeveel groente- of fruithapje geef je per leeftijd?
- Groentehapjes zelf maken: koken, pureren en invriezen
- Fruithapjes maken: rauw of gekookt?
- Warm of koud, en hoe warm mag een hapje zijn?
- Nitraatrijke groente: mag dat voor 1 jaar?
- Wanneer naar het consultatiebureau
Groente of fruit eerst? Wat het Voedingscentrum adviseert
Je hoort vaak dat je met groente moet beginnen, omdat je baby anders alleen nog zoet zou willen. Het Voedingscentrum zegt dat het niet uitmaakt met welk gezond hapje je start: groente, fruit, aardappel, of een lepeltje fijngemaakte gare vis of vlees mogen allemaal. Wel handig: begin met een zachte smaak, dan is het verschil met de zoete melk niet zo groot.
Belangrijker dan de volgorde is herhalen. Geef eerst losse smaken en laat dezelfde smaak een paar keer terugkomen, ook als hij de eerste keer een vies gezicht trekt. Soms moet een kind iets wel 10 keer proeven voordat hij het lekker vindt. Hoe je de allereerste lepeltjes aanpakt, lees je in eerste hapjes baby.
Welke groente geef je je baby?
Elke soort groente is geschikt. Om mee te beginnen zijn de zachtere smaken fijn: bloemkool, doperwtjes, sperziebonen, broccoli, wortel en pompoen. Gaat dat goed, probeer dan ook courgette, spruitjes, knolselderij, witlof, zoete aardappel en spinazie. Na een tijdje combineer je, bijvoorbeeld wortel met pompoen, bloemkool met broccoli of courgette met doperwtjes.
Welk fruit mag een baby van 4 tot 6 maanden?
Alle soorten fruit zijn geschikt, ook als je baby nog jong is. Je hoort weleens dat aardbeien of bessen moeten wachten tot 1 jaar, maar dat is niet nodig.
| Soort fruit | Voorbeelden | Tip |
|---|---|---|
| Zacht en zoet | Banaan, peer, appel, meloen, mango, avocado, perzik | Vaak een goede start |
| Wat zuurder | Kiwi, pruim, nectarine, aardbei, bosbessen, mandarijn, sinaasappel | Schil appel, peer, kiwi en citrus |
| Druiven | Blauwe en witte druiven | Ontvellen, ontpitten en klein snijden |
Fruit hoeft niet gekookt te worden: rijp fruit prak of rasp je zo. Harde appel kook je eerst even als je hem wilt prakken; geraspt kan hij rauw.
Hoeveel groente- of fruithapje geef je per leeftijd?
De hoeveelheden hieronder komen uit het voorbeeld-opbouwschema en de dagmenu's van het Voedingscentrum. Het zijn gemiddelden, geen norm: het bordje hoeft niet leeg.
| Leeftijd | Hoeveel groente of fruit (ongeveer) |
|---|---|
| 4 tot 6 maanden | 1 tot 2 keer per dag 3 tot 4 kleine lepeltjes, naast de melk |
| 6 maanden | Hapjes van ongeveer 2 eetlepels, en groente in een eerste kleine maaltijd |
| 7 maanden | 1 portie groente of fruit tussendoor, ongeveer 50 gram |
| 8 tot 12 maanden | 1 tot 2 porties tussendoor (50 tot 100 gram), en 3 tot 4 eetlepels groente bij de warme maaltijd |
| 1 tot 3 jaar | 50 tot 100 gram groente bij het avondeten en ongeveer 150 gram fruit per dag |
Welke melkvoedingen en maaltijden daar per maand bij horen, staat in het voedingsschema per maand en in wat eet een baby van 7 en 8 maanden.
Groentehapjes zelf maken: koken, pureren en invriezen
Groentehapjes maak je makkelijk zelf, en in één keer voor meerdere dagen:
- Was de groente goed onder stromend water en haal lelijke plekjes weg.
- Kook de groente zonder zout in een bodempje water gaar.
- Laat afkoelen en prak, rasp of pureer met een paar lepels kookvocht. Maak het in het begin heel fijn en later steeds grover.
- Verdeel in porties van een paar lepeltjes. Eén portie mag afgedekt in de koelkast voor morgen.
- Vries de rest in, bijvoorbeeld in een ijsblokjesbakje dat je in een diepvrieszak goed afsluit. Schrijf de datum en de groente erop. Ingevroren is het tot 3 maanden houdbaar.
| Groente (ongeveer 200 gram) | Kooktijd in een bodempje water |
|---|---|
| Broccoli of bloemkool, in roosjes | Ongeveer 3 minuten |
| Wortel, in plakjes | Ongeveer 4 minuten |
| Spruitjes, gehalveerd | Ongeveer 5 minuten |
| Sperziebonen, knolselderij, pompoen in blokjes | Ongeveer 10 minuten |
| Rode biet | Koop ze voorgekookt en prak ze met een beetje water |
Kooktijden zijn een richting: het is gaar als je het makkelijk met een vork plet. Is het hapje te droog, roer er dan een theelepel vloeibare margarine of olie door. Milde kruiden zoals peterselie, dille of basilicum mogen; zout voeg je niet toe. Recepten waarin je groente combineert met aardappel, vis of vlees vind je in recepten voor je baby.
Fruithapjes maken: rauw of gekookt?
Rauw, in de meeste gevallen. Was of schil het fruit, prak het fijn met een vork of rasp het. Een rijpe banaan, peer of mango is in een minuut klaar. Wil je meer porties maken, pureer dan bijvoorbeeld een appel of een paar perziken, verdeel het in porties en vries de rest in, net als groente.
Potjes uit de winkel zijn handig onderweg. Kies dan in het begin potjes met één smaak, zodat je baby went aan losse smaken.
Warm of koud, en hoe warm mag een hapje zijn?
Fruit geef je gewoon op kamertemperatuur. Groente geef je lauwwarm of op kamertemperatuur, wat je baby prettig vindt. Ontdooien kan zo:
- in de koelkast, afgedekt;
- in een potje in een pannetje met heet water (au bain-marie) of in de flessenwarmer;
- in de magnetron: per eetlepel ongeveer 20 tot 30 seconden op 750 watt, halverwege goed roeren.
Laat afkoelen tot lauwwarm en proef altijd eerst zelf. Een ontdooid hapje vries je niet opnieuw in en wat overblijft gooi je weg. Ik zie dat ouders het prettig vinden om bij te houden welke smaken al geproefd zijn en wat er goed ging; dat kan op een lijstje op de koelkast of samen met de voedingen in de Numsy slaap-app.
Nitraatrijke groente: mag dat voor 1 jaar?
Ja. Vroeger kreeg je het advies om spinazie, andijvie, bleekselderij en rode bieten in het eerste jaar te vermijden vanwege nitraat. Dat advies is veranderd: volgens het Voedingscentrum laat onderzoek van het RIVM zien dat je je over nitraatrijke groente geen zorgen hoeft te maken. Je baby kan dus alle soorten groenten eten. Varieer gewoon, zoals je bij alle groente doet.
Wanneer naar het consultatiebureau
Spuugt je baby nieuwe smaken uit, dan is dat meestal wennen. Neem contact op met het consultatiebureau als je baby echt niets wil eten, als hij na het eten vaak overgeeft of diarree heeft, of als je twijfelt of hij goed groeit. Bij een reactie na pindakaas of ei lees je in pindakaas en ei introduceren waar je op let. Weigert hij veel, dan helpt als je kind niet wil eten.
Verder lezen
- Wat eet een baby van 6 maanden? Hapjes en een voorbeelddag
- Wat eet een baby van 9 maanden? Stukjes en een voorbeelddag
- Voedingsschema baby 5 maanden: melk, oefenhapjes en een voorbeelddag
- Pap voor je baby: vanaf wanneer en welke pap
Bronnen
- Voedingscentrum, Oefenhapjes 4 tot 6 maanden
- Voedingscentrum, De eerste hapjes vanaf 6 maanden (6-8 mnd)
- Voedingscentrum, Voorbeeld opbouwschema van oefenhapjes naar warme maaltijd (2022)
- Voedingscentrum, Wat kun je beter niet geven aan je kindje
- Voedingscentrum, Eerste hapjes (vanaf 4-6 maanden)
- JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag, 4.1.5 Praktische adviezen over eetpatronen en eetgedrag 0-1 jaar
Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.
Flesvoeding afbouwen en stoppen met de fles: wanneer en hoe?
Kolven op je werk: je rechten, de kolfruimte en een werkbaar schema