Eerste hapjes baby: wanneer en hoe begin je met oefenhapjes?

Je begint met oefenhapjes als je baby tussen 4 en 6 maanden is, niet eerder en niet later. Start met 1 tot 2 keer per dag 3 tot 4 kleine lepeltjes fijngemaakte groente of fruit, naast de gewone borst- of flesvoeding. Geef ook pindakaas en ei voordat je baby 8 maanden is; vanaf 6 maanden heeft je baby vaste voeding echt nodig.

In het kort

Wanneer begin je met de eerste hapjes?

Het advies van het Voedingscentrum is duidelijk: je start met oefenhapjes als je baby tussen de 4 en 6 maanden is. Begin niet eerder dan 4 maanden en niet later dan 6 maanden. Kind en Gezin in Vlaanderen zegt hetzelfde: tussen 4 en 6 maanden ontwikkelt je baby de vaardigheden om steviger eten door te slikken.

Je baby went zo aan andere smaken dan melk en oefent met happen van een lepel. En als je tussen 4 en 6 maanden begint, wordt de kans op een voedselallergie kleiner. Vanaf 6 maanden is het geen oefening meer: dan heeft je baby vaste voeding echt nodig naast de borst- of flesvoeding.

Is je baby eraan toe? De signalen

Binnen die periode kijk je vooral naar je baby zelf. Signalen dat hij er klaar voor is:

• hij maakt steeds smakkende geluidjes als jij eet;
• hij kijkt het eten uit je mond;
• hij zit rechtop (in je armen of in een stoeltje met steun);
• hij kan goed slikken.

Draait je baby zijn hoofd weg of wordt hij verdrietig bij het lepeltje? Wacht dan nog een paar dagen en probeer het opnieuw. Iedere baby heeft een eigen tempo. Komt het eerste hapje er weer uit? Dat hoort bij het leren.

Hoeveel oefenhapjes geef je en wanneer?

Een goed uitgangspunt is 1 of 2 keer per dag 3 tot 4 kleine lepeltjes. Meer hoeft niet: de oefenhapjes komen naast de melkvoeding en je wilt niet dat je baby minder trek krijgt in de borst of de fles.

Kies een rustig moment: direct na een voeding, of tussen twee voedingen door. Je baby is dan ontspannen en heeft geen enorme honger. Het aantal melkvoedingen bouw je in deze fase nog niet af.

Welke eerste hapjes geef je?

Je kunt bijna alle gezonde producten geven. Begin met zachte smaken, dan is het verschil met de zoete smaak van melk niet zo groot:

• Fruit: banaan, perzik, peer, meloen. Later ook andere soorten.
• Groente: bloemkool, doperwtjes, boontjes, broccoli, worteltjes, pompoen.
• Aardappel, pasta en rijst: goed fijngeprakt. Begin met witte pasta en witte rijst, zodat de darmen rustig aan vezels wennen.
• Vlees of vis: een lepeltje fijngemalen, goed gaar gebakken vlees of vis.
• Brood: een stukje bruinbrood zonder korst, pitten en zaden, zodra je baby gewend is aan hapjes en ook al wat grovere hapjes eet. Doop het in moedermelk of flesvoeding om het zacht te maken.

Geef eerst losse smaken en laat elke smaak meerdere keren proeven, niet per se op achtereenvolgende dagen. Een kind moet soms wel 10 keer proeven voordat het een smaak leert waarderen. Combineren kan later, bijvoorbeeld wortel met pompoen of appel met perzik.

Maak het hapje in het begin heel fijn met een blender, staafmixer of vork. Te droog? Roer er wat water, een klontje zachte margarine of een lepeltje olijf- of zonnebloemolie door. Gaat het makkelijk, prak dan iets minder fijn, en daarna snijd je het eten in kleine stukjes.

Voorbeelddag met oefenhapjes

Zo kan een dag eruitzien, naar de voorbeeld-dagmenu's van het Voedingscentrum voor 4 tot 6 maanden. De tijden zijn een voorbeeld; je baby bepaalt zelf hoe vaak en hoeveel hij drinkt.

Sommige baby's drinken 's nachts ook nog af en toe. Wil je zien hoe de voedingen en hapjes over de dag verdeeld zijn, dan kun je in de Numsy-app bijhouden wanneer je kindje drinkt en eet. Hoe hapjes en dutjes samen in een dag passen, lees je in eet- en slaapschema combineren.

Pindakaas en ei: allergie voorkomen

Om voedselallergie te voorkomen is het advies om pindakaas en ei te geven voordat je baby 8 maanden is. Je baby mag vanaf 4 maanden pindakaas of fijngemaakt, goed doorbakken roerei of hardgekookt ei. Heeft je baby ernstig eczeem of al een voedselallergie? Begin dan voor 6 maanden en overleg eerst met de behandelend arts of diëtist.

Het opbouwschema van het Voedingscentrum:

Gebruik pure pindakaas zonder stukjes en zonder toegevoegd zout en suiker. Meng het door een fruit- of groentehapje. Blijf daarna elke week pinda en ei geven, tot je kind minstens 1 jaar is. Dat mag in één keer of verdeeld over een paar dagen. Hele pinda's en noten geef je niet: daarin kan een jong kind zich verslikken. Hoe je pinda en ei in 3 dagen opbouwt, lees je in pindakaas en ei voor je baby.

Wat geef je je baby nog niet?

Je baby mag bijna alles wat jij gezond eet, maar een paar dingen niet tot hij 1 jaar is:

Prak je wat van je eigen bord fijn? Zorg dan dat er geen zout door het eten zit. Een keer per ongeluk iets uit dit rijtje gegeven? De kans dat het echt schadelijk is, is klein.

Puree of Rapley: wat kies je?

Bij de Rapley-methode (ook wel baby-led weaning) geef je geen geprakt eten, maar stukjes die je kind zelf in zijn mond stopt. Het Voedingscentrum vindt het veiliger om te beginnen met geprakte hapjes en die steeds minder fijn te maken. Voor grotere stukjes moet je kind rechtop kunnen zitten en goed kunnen slikken en kauwen.

Kind en Gezin noemt vanaf 6 maanden ook gare stukjes in een vorm en grootte die je kind zelf kan vastpakken. Wat ik ouders meegeef: begin met de lepel, en laat je baby daarnaast al voelen en grijpen, zodat hij de textuur van eten leert kennen.

Veilig eten: verslikken voorkomen

• Laat je baby altijd rechtop zitten als hij eet.
• Blijf er altijd bij, zodat je meteen kunt ingrijpen als er iets niet goed gaat.
• Begin heel fijn en maak het hapje stap voor stap grover.
• Geef geen hele noten of pinda's, alleen notenpasta of pindakaas.
• Hoesten of wat terugspugen bij nieuwe smaken en water hoort erbij: je baby moet slikken nog leren.

Een EHBO-cursus voor baby's en kinderen geeft je de handgrepen voor als het echt misgaat. Veel ouders vinden het een geruststelling om die te weten.

Zo gaat het verder: de hapjes per maand

Hoeveel melk je baby per leeftijd drinkt, staat in het voedingsschema per maand.

Wanneer naar het consultatiebureau?

Bespreek het op het consultatiebureau als je baby echt niets wil eten, of klachten krijgt na het eten, zoals overgeven, diarree, eczeem of veel huilen. Dat kan door een voedselallergie komen, maar ook door doorkomende tandjes of een verkoudheid. Ga niet zelf experimenteren met andere voeding. Meer over herkennen lees je in koemelkallergie bij je baby.

Geef je baby daarnaast elke dag 10 microgram extra vitamine D, tot hij 4 jaar is.

Verder lezen

• Voedingsschema baby per maand: hoeveel en hoe vaak van 0 tot 12 maanden
• Baby 4 maanden oud
• Baby 6 maanden oud
• Pasgeboren baby: eten en drinken in de eerste weken

Bronnen

• Voedingscentrum, Oefenhapjes 4 tot 6 maanden
• Voedingscentrum, De eerste hapjes vanaf 6 maanden (6-8 mnd)
• Voedingscentrum, Voorbeeld voedingsschema en recepten (4-11 mnd)
• Voedingscentrum, Allergie of voedselintolerantie bij mijn kindje
• Voedingscentrum, Wat kun je beter niet geven aan je kindje
• Kind en Gezin, Vaste voeding

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.