Moedermelk bewaren: hoe lang in de koelkast, vriezer en buiten de koelkast

Volgens het Voedingscentrum blijft moedermelk zeker 4 uur goed buiten de koelkast, zeker 4 dagen achterin de koelkast op 4 graden en 6 maanden in een vriezer van -18 tot -20 graden. In het vriesvakje van de koelkast is dat maximaal 2 weken. Ontdooi melk het liefst een nacht in de koelkast, gebruik hem daarna zo snel mogelijk en vries hem nooit opnieuw in.

In het kort: hoe lang blijft moedermelk goed?

Bron: Voedingscentrum, Borstvoeding bewaren.

Wat betekent 'hygiënisch kolven'?

In de tabel zie je twee kolommen. De langere bewaartijden gelden volgens het Voedingscentrum alleen als je heel hygiënisch kolft. In de praktijk betekent dat: schone handen, een goed schoongemaakte kolf en schone bewaarflesjes of -zakjes, en de melk na het kolven meteen afsluiten en koelen.

Het Voedingscentrum geeft voor de kolf deze stappen: onderdelen eerst omspoelen met koud water en daarna met warm water, laten drogen op een schone doek, de instructies van de fabrikant volgen en de droge kolf bewaren in een schone, dichtgevouwen doek.

Mijn advies aan ouders: reken standaard met de korte bewaartijden. Dan zit je altijd goed, ook op een dag waarop het allemaal wat sneller moest. Meer over het kolven zelf lees je in onze uitleg over kolven.

Waarin bewaar je moedermelk?

Het Voedingscentrum noemt drie mogelijkheden:

• schone, goed afsluitbare flesjes;
• speciale bewaarzakjes voor moedermelk;
• schone plastic bakjes met een goed sluitend deksel.

Zet op elk flesje of zakje de datum van het kolven. Zo gebruik je altijd de oudste melk eerst. Vries in kleine porties in, bijvoorbeeld de hoeveelheid van een voeding of een halve voeding. Dan hoef je niet meer te ontdooien dan nodig en gooi je minder weg.

Hoeveel je baby per voeding drinkt, verschilt per baby en per leeftijd. Kijk voor een indicatie in het voedingsschema per leeftijd.

Moedermelk in de koelkast

Zet moedermelk achterin de koelkast, niet in de deur. In de deur schommelt de temperatuur elke keer dat je de koelkast opent. Het Voedingscentrum gaat uit van een koelkast van 4 graden. Weet je niet hoe koud jouw koelkast is, dan is een eenvoudige koelkastthermometer handig.

Kolf je op je werk of onderweg, neem de melk dan in een koeltas mee naar huis, zoals het Voedingscentrum adviseert. Thuis zet je hem meteen in de koelkast of de vriezer. Hoe vaak je op je werk kolft, lees je in kolven.

Moedermelk invriezen

In een echte vriezer van -18 tot -20 graden blijft moedermelk 6 maanden goed, bij heel hygiënisch kolven 12 maanden. Het vriesvakje in de koelkast wordt minder koud; daar bewaar je moedermelk maximaal 2 weken.

Tips voor het invriezen:

• Laat wat ruimte in het flesje of zakje: melk zet uit als hij bevriest.
• Leg zakjes plat in de vriezer, dan ontdooien ze sneller en nemen ze minder ruimte in.
• Schrijf de datum erop en leg nieuwe melk achteraan.

Moedermelk ontdooien

Het Voedingscentrum geeft twee manieren:

1. In de koelkast. Leg de melk de avond ervoor in de koelkast; de volgende dag is hij ontdooid. Dit is de voorkeur.
2. Onder de kraan. Heb je het sneller nodig, houd de melk dan onder stromend lauwwarm water.

Daarna geldt:

• Gebruik ontdooide melk zodra hij ontdooid is.
• Is de melk buiten de koelkast ontdooid, gebruik hem dan binnen 2 uur.
• Vries ontdooide melk nooit opnieuw in.

Schrik niet van hoe ontdooide melk eruitziet. Volgens het Voedingscentrum kan hij waterig lijken, met vlokjes vet die bovenop drijven, en een beetje zurig ruiken. Dat is normaal en betekent niet dat de melk bedorven is. Draai of schud het flesje zachtjes, dan mengt het vet weer.

Moedermelk opwarmen

Veel baby's drinken moedermelk het liefst lauwwarm, ongeveer zo warm als je huid. Voor het opwarmen van een fles noemt het Voedingscentrum:

• een flessenwarmer, volgens de gebruiksaanwijzing van het apparaat. Wil je 's nachts snel een flesje klaar hebben, dan is een flessenwarmer het makkelijkst;
• een pan met warm, maar niet kokend water, waarin je het flesje zet;
• de magnetron, op maximaal 600 watt.

Controleer altijd de temperatuur met een druppel op de binnenkant van je pols. Die moet ongeveer zo warm aanvoelen als je huid. Gebruik je de magnetron, schud het flesje dan goed voordat je de temperatuur controleert, want de melk kan ongelijk warm worden. Maak je ook flesvoeding met poeder klaar? Daarvoor gelden andere stappen, die staan in flesvoeding klaarmaken en opwarmen.

Wat je baby niet opdrinkt, bewaar je niet voor de volgende keer. Het Voedingscentrum is daar duidelijk over: opgewarmde moedermelk mag je niet opnieuw opwarmen of opnieuw invriezen, en restjes opgewarmde melk gooi je weg.

Meer over de fles geven zelf, zoals houding, tempo en een boertje laten, lees je in flesvoeding geven. Geef je de borst en de fles naast elkaar, lees dan borstvoeding en flesvoeding combineren.

Moedermelk meegeven aan de opvang

Geef je moedermelk mee naar het kinderdagverblijf of de gastouder? Een paar praktische afspraken maken het makkelijker:

• Vervoer de melk in een koeltas en zet hem bij aankomst meteen in de koelkast.
• Zet de naam van je kind en de datum op elk flesje.
• Spreek af hoe de opvang de melk opwarmt en wat ze doen met restjes.
• Geef liever een paar kleine porties dan een grote fles, dan hoeft er minder weggegooid te worden.

Hoe het ritme thuis en op de opvang op elkaar aansluit, lees je bij slapen op het kinderdagverblijf. Tips voor de eerste weken staan in wennen op het kinderdagverblijf.

Praktisch: in de Numsy-app kun je voedingen bijhouden, met borst links of rechts, fles en kolven. Zo zien jij, je partner en wie er verder voor je baby zorgt hoeveel melk er die dag al gedronken is.

Een voorbeeld: kolven en bewaren in een week

Wanneer gooi je moedermelk weg?

• Als hij langer bewaard is dan in de tabel staat.
• Als hij ontdooid is en niet binnen de genoemde tijd gebruikt.
• Als hij ontdooid is en opnieuw bevroren werd.
• Als je baby ervan gedronken heeft en het een restje is.
• Als het flesje of zakje lekt of de melk echt bedorven ruikt (niet alleen een beetje zurig, wat bij ontdooide melk normaal is).

Wanneer hulp vragen?

Heb je vragen over kolven, over hoeveel melk je baby nodig heeft of over een baby die de fles met moedermelk weigert, neem dan contact op met het consultatiebureau of een lactatiekundige. Zie je bloed in de melk door kloofjes in je tepels, vraag dan ook een lactatiekundige om mee te kijken (Voedingscentrum). Bel de huisarts als je baby ziek lijkt, suf is of slecht drinkt.

Verder lezen

• Pasgeboren baby: eten en drinken in de eerste weken
• Flesvoeding geven: zo doe je het stap voor stap
• Voedingsschema baby per leeftijd
• Slapen op het kinderdagverblijf
• Nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer
• Wat papa kan doen bij het slapen

Bronnen

• Voedingscentrum, Borstvoeding opwarmen
• Voedingscentrum, Borstvoeding bewaren
• Voedingscentrum, Hoe maak ik de fles klaar
• Voedingscentrum, Kolven
• Kind en Gezin, Borstvoeding

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.