Borstvoeding afbouwen en stoppen: zo pak je het per leeftijd aan

Bouw borstvoeding geleidelijk af: vervang elke 5 tot 7 dagen 1 borstvoeding door een andere voeding. Na 10 tot 14 dagen heb je zo 2 voedingen vervangen, na 15 tot 21 dagen 3. Je borsten krijgen dan de tijd om minder melk te maken, waardoor je minder last hebt van stuwing. Wat je in de plaats geeft, hangt af van de leeftijd: onder 1 jaar flesvoeding, rond 1 jaar melk uit een beker.

In het kort

Bron: Voedingscentrum.

Wanneer stop je met borstvoeding?

Daar is geen goed of fout moment voor. Het Voedingscentrum zegt: je kunt doorgaan met borstvoeding zolang jij en je kindje dat willen. De reden om te stoppen mag van alles zijn: je gaat weer werken, je bent moe, het doet pijn, je wilt je lijf terug, of je kind lijkt er zelf minder behoefte aan te hebben.

In mijn praktijk zie ik veel moeders die zich schuldig voelen over stoppen. Dat is niet nodig. Een rustige, geleidelijke overgang is voor jullie allebei het fijnst, en of je nu na 6 weken of na 2 jaar stopt: wat je gegeven hebt, heb je gegeven.

Een paar dingen zijn geen reden om te stoppen, al denken ouders dat soms wel. Kind en Gezin noemt bijvoorbeeld de eerste tandjes: die zijn geen reden om met borstvoeding te stoppen. Lees meer bij de eerste tandjes van je baby.

Waarom geleidelijk afbouwen?

Je borsten maken melk op vraag. Valt een voeding weg, dan heeft je lijf een paar dagen nodig om minder aan te maken. Stop je in één keer, dan blijft de aanmaak eerst gewoon doorgaan. Dat kan leiden tot volle, harde, pijnlijke borsten (stuwing) en soms tot een borstontsteking.

Het Voedingscentrum adviseert daarom: vervang elke 5 tot 7 dagen 1 borstvoeding. Zo geef je je borsten de tijd om de hoeveelheid melk aan te passen en heb je minder last van stuwing. Voor je baby is het ook prettiger: hij went stap voor stap aan de nieuwe manier van drinken.

Ook voor jezelf verandert er iets. Het Voedingscentrum raadt aan om tijdens het afbouwen ook geleidelijk wat minder te eten, omdat je lichaam minder energie kwijt is aan melk maken.

Stappenplan: borstvoeding afbouwen

1. Kies de eerste voeding. Begin met een voeding die jullie het minst missen, vaak een voeding midden op de dag. De voeding na het wakker worden en die voor het slapen zijn voor veel kinderen het belangrijkst; die laat je meestal tot het laatst.
2. Vervang die voeding. Onder 1 jaar door een fles flesvoeding, rond 1 jaar door melk uit een beker of een tussendoortje met drinken. Welke melk bij welke leeftijd past, staat in opvolgmelk, dreumesmelk of gewone melk.
3. Wacht 5 tot 7 dagen. Voel je borsten weer soepel aan en gaat het goed, dan ben je klaar voor de volgende.
4. Vervang de volgende voeding. Zo werk je door, tot je stopt of tot je bij het aantal voedingen bent dat je wilt houden.
5. De laatste voeding. Die mag je langzaam laten verdwijnen: steeds wat korter, of een dag overslaan.

Laat iemand anders de nieuwe voeding geven als dat kan. Bij jou ruikt je baby de borst en wil hij die vaak juist. Je partner, een opa of oma of de opvang heeft daar minder last van.

Hoe je een fles klaarmaakt en geeft, lees je in flesvoeding geven. Hoeveel melk en hoeveel voedingen bij welke leeftijd horen, staat in het voedingsschema per leeftijd. Wil je niet helemaal stoppen maar borst en fles naast elkaar geven, lees dan borstvoeding en flesvoeding combineren.

Afbouwen per leeftijd

Bronnen: Voedingscentrum, Afbouwen van borstvoeding en Leren water drinken.

Bij een jonge baby is de overstap naar de fles soms even wennen. Probeer verschillende momenten van de dag en laat de fles in het begin door iemand anders geven. Meer tips lees je in baby weigert de fles.

Bij een dreumes gaat het vaak minder om honger en meer om knuffelen en troost. Vervang de voeding dan door iets anders dat dichtbij voelt: samen een boekje lezen, op schoot een beker melk, een vast liedje.

Alleen de nacht afbouwen

Veel moeders willen niet helemaal stoppen, maar wel van de nachtvoedingen af. Dat kan prima. Het Voedingscentrum noemt gedeeltelijk afbouwen als mogelijkheid: je houdt bijvoorbeeld de ochtend- en avondvoeding en vervangt de rest. Let wel op: als je heel weinig voedt, kan je aanmaak vanzelf verder dalen dan je wilt.

Voor de nacht werkt hetzelfde principe: geleidelijk. Voed steeds wat korter, haal de borst eruit voordat je baby helemaal slaapt en laat je partner 's nachts troosten. Houd het licht laag; een nachtlampje met warm, gedimd licht helpt om rustig te troosten zonder dat je kind helemaal wakker wordt. Het volledige stappenplan staat in nachtvoeding en droomvoeding afbouwen, en of je baby 's nachts nog voeding nodig heeft per leeftijd, lees je in nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer.

Valt je kind altijd aan de borst in slaap? Schuif de voeding dan naar het begin van het avondritueel en sluit af met iets anders. Ideeën vind je bij slaapritueel.

Stuwing tijdens het afbouwen: wat helpt?

Ook bij rustig afbouwen kunnen je borsten soms vol en gespannen voelen. Wat helpt:

• Kolf of melk een beetje af, net genoeg dat de druk eraf is. Kolf niet helemaal leeg: hoe leger en vaker je kolft, hoe meer melk je juist maakt (Voedingscentrum).
• Koude doeken na het afkolven helpen tegen zwelling en pijn (Thuisarts).
• Een goed zittende bh die steunt maar niet knelt.
• Wacht iets langer met de volgende stap als je borsten nog niet soepel zijn.

Bouw je kolven af, dan geldt hetzelfde: haal per 5 tot 7 dagen een kolfmoment weg, of kolf per keer steeds wat korter. Meer over kolven lees je in onze uitleg over kolven.

Gevoelens bij stoppen

Stoppen met borstvoeding is ook een afscheid. Veel moeders voelen opluchting en verdriet tegelijk. Je hormonen veranderen, en dat kan je stemming een paar dagen beïnvloeden. Dat is normaal. Blijf je je somber of erg onrustig voelen, praat er dan over met je huisarts of het consultatiebureau.

Wil je het afbouwen overzichtelijk houden? In de Numsy-app kun je voedingen bijhouden: borst links of rechts, fles en kolven. Zo zie je per week hoeveel borstvoedingen er nog over zijn en of je tempo werkt.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau?

Bel de huisarts als:

• een borst dik, warm en pijnlijk wordt en je je ziek of koortsig voelt (mogelijk een borstontsteking);
• je om een medische reden snel moet stoppen en wilt weten wat je kunt doen;
• je je na het stoppen langere tijd somber voelt.

Ga naar het consultatiebureau als je baby de fles of beker blijft weigeren, minder plast of niet goed groeit, of als je twijfelt wat je in de plaats van borstvoeding moet geven. Een lactatiekundige kan je helpen met een afbouwplan op maat.

Verder lezen

• Nachtvoeding en droomvoeding afbouwen
• Flesvoeding geven: zo doe je het stap voor stap
• Voedingsschema baby per leeftijd
• De eerste tandjes van je baby
• Nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer
• Slaapritueel

Bronnen

• Voedingscentrum, Afbouwen van borstvoeding
• Voedingscentrum, Leren water drinken
• Voedingscentrum, Kolven
• Thuisarts.nl (NHG), Ik geef borstvoeding en heb een probleem
• Kind en Gezin, Borstvoeding

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.