Wanneer krijgt een baby tandjes? Volgorde, symptomen en tips

De eerste tandjes komen meestal door als je baby 6 tot 9 maanden oud is, vaak de twee middelste voortanden in de onderkaak (JGZ-richtlijn Mondzorg). Eerder of later is ook normaal: bij sommige baby's verschijnt het eerste tandje al rond 5 maanden, bij andere pas rond de eerste verjaardag. Rond 2,5 jaar is het melkgebit compleet, met 10 tanden boven en 10 onder. Op het moment dat het kwijl je om de oren vliegt en alles in het mondje verdwijnt, weet je meestal wel hoe laat het is.

In dit artikel

1. In het kort
2. Wanneer komen de eerste tandjes van je baby door?
3. In welke volgorde komen de tandjes door?
4. Baby geboren met tanden
5. Baby van 1 jaar en nog geen tanden
6. Tandjes baby symptomen
7. Tandjes doorkomen en koorts, diarree en luieruitslag
8. Hoe lang duurt doorkomen van tandjes?
9. Doen doorkomende tandjes pijn?
10. Baby tandjes en slapen
11. Tandjes doorkomen tips
12. Tandenpoetsen vanaf het eerste tandje
13. Wanneer gaan kinderen tanden wisselen?
14. Wanneer naar het consultatiebureau, de huisarts of de tandarts?
15. Hulp bij vragen over slaap

In het kort

Wanneer komen de eerste tandjes van je baby door?

De eerste tandjes van je baby komen door wanneer je kindje tussen de 5 maanden en 1 jaar oud is. Gemiddeld gezien is het rond de 6 maanden wanneer je baby tandjes krijgt; de JGZ-richtlijn Mondzorg noemt 6 tot 9 maanden als gebruikelijke periode, en Kind en Gezin zegt dat de eerste melktand rond 6 maanden verschijnt. Dit kan natuurlijk ook eerder of later zijn.

Dit is vaak een snijtand in het ondergebit. Sommige baby's krijgen al eerder tandjes en bij andere baby's zijn er rond de 9 maanden nog geen tanden en kiezen te bekennen. Er zijn ook kinderen die pas rond de eerste verjaardag hun eerste tandje krijgen, en een enkele baby wordt zelfs met een tandje geboren.

De kiezen komen vaak het laatst door. De eerste kiezen komen volgens de JGZ-richtlijn Mondzorg rond 16 maanden.

In welke volgorde komen de tandjes door?

De volgorde is bij de meeste kinderen ongeveer hetzelfde, al kan het tempo flink verschillen. Deze leeftijden komen uit de JGZ-richtlijn Mondzorg:

Zie je een andere volgorde, bijvoorbeeld eerst een boventand? Dat komt voor en is meestal geen probleem. Het consultatiebureau en later de tandarts kijken mee.

Baby geboren met tanden

Het komt niet vaak voor, maar sommige baby's worden geboren met een tandje, of krijgen er een in de eerste weken. Zo'n tandje kan wat los zitten of schuren bij het drinken. Laat het altijd even bekijken door de huisarts, het consultatiebureau of de tandarts: die beoordelen of het kan blijven zitten.

Baby van 1 jaar en nog geen tanden

Veel ouders schrikken als hun dreumes op de eerste verjaardag nog geen tandje heeft. Toch is dat meestal geen reden tot zorg. De JGZ-richtlijn Mondzorg zegt het letterlijk: rond de eerste verjaardag zijn er meestal 4 voortanden boven en 4 onder, maar er zijn ook kinderen die rond hun eerste verjaardag nog geen doorgebroken tanden hebben.

Eten gaat ook zonder tanden prima: het tandvlees is stevig genoeg om zachte stukjes fijn te kauwen. Twijfel je, bespreek het dan op het consultatiebureau of bij de tandarts. De richtlijn adviseert om je kind bij voorkeur voor de eerste verjaardag al eens mee te nemen naar de tandarts, ook als er nog weinig te zien is.

Tandjes baby symptomen

Hoe weet je nou dat de eerste tandjes van je baby in aantocht zijn? Vaak merk je dit wel, aangezien tandjes krijgen bij baby's een paar duidelijke symptomen geeft. Dit zijn de belangrijkste:

• op alles kauwen;
• veel wrijven over de wangetjes of de oortjes;
• meer huilen of duidelijk niet goed in zijn vel zitten;
• veel kwijlen;
• verminderde eetlust;
• rood en opgezwollen tandvlees;
• een harde bobbel in het tandvlees.

Uit onderzoek naar al deze klachten blijkt dat prikkelbaarheid, kwijlen, wrijven en wat slechter slapen er inderdaad vaak bij horen (Massignan, 2016).

Tandjes doorkomen en koorts, diarree en luieruitslag

Vaak wordt gezegd dat koorts, diarree en luieruitslag door doorkomende tanden en kiezen komen, maar dat is niet direct het geval. Een doorkomend tandje geeft geen hoge koorts en geen diarree (Massignan, 2016). Ook de JGZ-richtlijn Mondzorg zegt dat veel klachten in het eerste jaar aan tandjes worden toegeschreven, terwijl niet duidelijk is of dat terecht is.

Waarom het toch vaak samen lijkt te gaan: je kindje stopt alles in zijn mond, en in dezelfde maanden krijgt hij ook zijn eerste verkoudheden en buikgriepjes. Luieruitslag kan dan weer een gevolg zijn van diarree. Heeft je baby hoge koorts of diarree, ga er dan niet van uit dat het de tandjes zijn. Is je baby jonger dan 3 maanden en heeft hij koorts vanaf 38 graden, bel dan direct de huisarts (Thuisarts).

Hoe lang duurt doorkomen van tandjes?

Dat is lastig om te zeggen. We weten niet precies wanneer het proces van doorkomende tandjes begint, dit is namelijk niet te zien. Als je een duidelijke bobbel voelt en het tandje al een beetje door het tandvlees heen ziet schemeren, duurt het vaak nog een week of 2 voordat het tandje er doorheen is.

Doen doorkomende tandjes pijn?

Dat kan, maar hoeft niet. Sommige kindjes fietsen er doorheen zonder klachten en hebben er in één keer een tand bij. Andere kindjes hebben duidelijk last, huilen meer, hebben moeite met eten en wrijven vaak over de wangetjes. Ook kan het ene tandje meer klachten geven dan het andere.

Baby tandjes en slapen

Kunnen doorkomende tandjes invloed hebben op het slapen? Dat kan, maar vaker wordt gedacht dat het slechte slapen door de tandjes komt dan dat het werkelijk zo is. Heel veel klachten worden al snel aan de doorkomende tandjes toegeschreven, zoals koorts, terwijl dat er niet direct door komt.

Hetzelfde geldt voor slapen. Veel ouders dénken dat het slechte slapen door de tandjes komt, maar vaak is er iets anders aan de hand: een slaapregressie, een verandering in het dagritme of oververmoeidheid. Wacht dus even met pijnstilling en kijk eerst breder. Meer daarover lees je in tandjes en slecht slapen en oververmoeidheid bij je baby.

Wanneer zorgen de tandjes dat je baby slecht gaat slapen?

Je weet dat je baby er last van heeft als hij de symptomen laat zien die bij doorkomende tandjes horen: rood en dik tandvlees, zichtbaar niet in zijn hum zijn, meer huilen, rode wangetjes, trekken aan de oortjes, meer kwijlen en veel willen bijten of kauwen op harde dingen. Vaak gaat vast voedsel, vooral warm eten, minder goed.

Merk je deze punten op, dan is de kans groot dat je kindje er last van heeft en daardoor ook moeite heeft met slapen. Probeer dan eerst de tips hieronder. Helpt dat niet genoeg, overleg dan met de huisarts, de apotheek of het consultatiebureau over pijnstilling.

Tandjes doorkomen tips

Als de tandjes doorkomen kan dit gevoelig zijn. Hier wat tips om de pijn te verlichten. Probeer eerst de tips waar geen medicijn aan te pas komt.

• Iets kouds om op te kauwen. Een bijtring is ideaal: daar kan je kindje ongestoord op kauwen. Nog fijner is een bijtring die je in de koelkast kunt bewaren. Leg hem niet in de diepvries, want dan wordt hij te koud. Ook iets koels te eten of te drinken vindt je kleintje vaak prettig.
• Tandvlees masseren. Het kan helpen om zachtjes het tandvlees te masseren, met een schone vinger of met de bolle kant van een theelepel. Niet elke baby vindt dat fijn; stop als je kindje het wegduwt.
• Knagen op iets stevigs. Bij sommige baby's helpt het om te knagen op een broodkorst of een stuk komkommer. Doe dat alleen als je baby zulke stukjes al kan verwerken, en blijf er altijd bij.
• Middeltjes voor het tandvlees. Er zijn gels en vloeistoffen te koop die je op het tandvlees aanbrengt. Vraag de apotheek of huisarts welk middel geschikt is voor de leeftijd van je baby, en lees de bijsluiter goed.
• Paracetamol als laatste stap. Heeft je baby zichtbaar veel pijn en slaapt hij daardoor slecht, overleg dan met de huisarts of apotheek of paracetamol verstandig is en welke dosis past bij het gewicht van je baby.

Tandenpoetsen vanaf het eerste tandje

Zodra het eerste tandje door het tandvlees komt, begin je met poetsen (Kind en Gezin; JGZ-richtlijn Mondzorg). Zo ziet dat eruit:

Jij poetst, je kind mag later meehelpen. Maak er een vast onderdeel van het avondritueel van: na de laatste voeding poetsen, en daarna niets meer te eten of te drinken behalve water. Nachtelijke flesvoeding hangt namelijk samen met gaatjes, omdat er 's nachts minder speeksel is (JGZ-richtlijn Mondzorg). Meer over het afbouwen van voedingen in de nacht lees je in nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer.

Wanneer gaan kinderen tanden wisselen?

Dat duurt nog lang. Het melkgebit is rond 2,5 jaar compleet en blijft daarna jaren staan; het wisselen naar de blijvende tanden begint pas op de basisschoolleeftijd. Juist daarom is het belangrijk om goed voor de melktanden te zorgen: ze houden de plek vrij voor de blijvende tanden.

Wanneer naar het consultatiebureau, de huisarts of de tandarts?

• Tandarts: de JGZ-richtlijn Mondzorg adviseert een eerste bezoek vanaf het eerste tandje, en bij voorkeur voor de eerste verjaardag.
• Consultatiebureau: als je twijfelt over de volgorde of het tempo, of als er rond de eerste verjaardag nog geen tandje is en je je zorgen maakt.
• Huisarts: bij hoge koorts, diarree, een baby die slecht drinkt of minder natte luiers heeft, of een baby jonger dan 3 maanden met koorts vanaf 38 graden. Ga er dan niet van uit dat het de tandjes zijn.

Hulp bij vragen over slaap

Slaapt je kindje onrustiger nu de eerste tandjes doorkomen, of loop je met andere vragen over slaap rond? Je bent niet de enige. Het helpt om een paar dagen bij te houden hoe de dutjes en nachten lopen, zodat je ziet of het echt om een paar onrustige nachten gaat of om een ritme dat schuift. Met de Numsy slaap-app houd je dutjes en wakkertijden bij en zie je het ritme van je baby in een oogopslag.

Verder lezen

• Tandjes en slecht slapen
• Oververmoeide baby in slaap krijgen
• Regeldagen baby: wanneer, hoe lang en hoe herken je ze
• Baby 10 maanden oud
• Baby 12 maanden oud

Bronnen

• JGZ-richtlijn Mondzorg
• Kind en Gezin, Tandenpoetsen
• Massignan C. et al. (2016), Signs and Symptoms of Primary Tooth Eruption: A Meta-analysis, Pediatrics 137(3)
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn kind heeft koorts
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.