Baby 10 maanden oud: ontwikkeling, wat hij kan, slaap en voeding

Een baby van 10 maanden zit stevig zonder steun, kruipt of tijgert door het huis, trekt zich op tot staan en pakt kleine dingen tussen duim en wijsvinger. Hij brabbelt mama en baba, begrijpt nee, zwaait en is vaak eenkennig. Jongens wegen meestal 8 tot 11,5 kilo en meisjes 7 tot 11,5 kilo, en de groei vertraagt naar zo'n 300 gram per maand. Slaap: ongeveer 14 uur per etmaal met 11 tot 12 uur 's nachts en 2 dutjes, en naast 3 maaltijden met stukjes drinkt je baby nog 2 tot 3 keer melk.

Wat kan een baby van 10 maanden?

Ouders vragen vaak wat een baby van 10 maanden "moet" kunnen. Dat woord klopt niet helemaal: de spreiding is groot en het consultatiebureau kijkt naar het geheel, niet naar één vaardigheid. Dit is wat je meestal ziet:

Motorische ontwikkeling: kruipen, staan en de pincetgreep

Rond 10 maanden komt je baby overal. Kruipen, tijgeren of op de billen schuiven: de manier maakt niet uit, de beweging wel. Het optrekken aan de bank, de box of jouw benen is deze maand het grote nieuwe kunstje. Sommige baby's lopen al langs de tafel of staan een paar tellen los; de meeste zetten hun eerste stapjes pas tussen 12 en 15 maanden. Zelf lopen oefenen door je baby aan de handjes te laten lopen is niet nodig; laat hem vooral op blote voeten rondscharrelen.

Ook de handjes worden slimmer. De pincetgreep, een klein stukje brood of een korrel rijst tussen duim en wijsvinger, hoort bij deze maand. Je baby geeft dingen van de ene hand in de andere, laat expres iets vallen om te zien wat er gebeurt (en of jij het opraapt) en stopt alles in zijn mond.

Sociale ontwikkeling en taal: eenkennig, kusjes en brabbelen

Je baby heeft nu een duidelijke voorkeur voor bekende mensen en kan bij een vreemde in tranen uitbarsten. Dat is verlatingsangst, en het is een teken dat de hechting goed werkt: je baby weet dat jij de veilige haven bent. Tegelijk wordt hij een echte knuffelaar, geeft hij natte kusjes en speelt hij eindeloos kiekeboe. Hij imiteert je gebaren, zwaait dag dag en kijkt naar jouw gezicht om te checken of iets spannend of veilig is.

Wat ik ouders meegeef in deze fase: sluip nooit weg. Zeg rustig "dag, ik kom zo terug", ga, en kom terug. Elke keer dat dat klopt, wordt de angst een beetje kleiner.

Ook de taal maakt een sprong. Het gebrabbel klinkt steeds meer als praten: mama, baba, dada, in lange reeksen met intonatie. Vaak heeft "mama" nog geen betekenis, maar rond 10 tot 12 maanden komt het eerste echte woordje. Belangrijker is wat je baby begrijpt: zijn naam, "nee", "kom maar" en vaste woorden uit het ritueel zoals "slapen" of "bad". Praat veel, benoem wat je doet, lees korte boekjes met grote plaatjes en reageer op elk geluidje alsof het een zin is. Zo leert je baby dat praten een gesprek is.

Groei en gewicht bij 10 maanden

Vanaf nu groeit je baby langzamer dan in de eerste maanden: ongeveer 300 gram per maand in plaats van 500. De meeste jongens wegen 8 tot 11,5 kilo en de meeste meisjes 7 tot 11,5 kilo. Zit je baby erboven of eronder, dan zegt dat op zichzelf weinig; het consultatiebureau kijkt of je baby zijn eigen lijn in de groeicurve volgt. Door al dat kruipen en optrekken worden baby's in deze maanden vaak wat slanker en steviger tegelijk. Doorkomende tandjes horen er nu ook bij: veel baby's hebben rond 10 maanden al een paar tandjes, maar geen enkel tandje is ook normaal.

Slaap bij 10 maanden: schema, wakkertijden en nachten

Een baby van 10 maanden slaapt ongeveer 14 uur per etmaal, binnen de 12 tot 16 uur die de American Academy of Sleep Medicine voor 4 tot 12 maanden aanhoudt: 11 tot 12 uur 's nachts en overdag 2 dutjes van elk 1 tot 1,5 uur. De wakkertijd is 2,5 tot 3 uur, voor de nacht soms iets langer. Zo ziet een gemiddelde dag eruit:

De slaapregressie van 9 maanden is meestal net achter de rug, al kan het oefenen met staan in bed nog een paar onrustige nachten geven. Uit onderzoek van Hysing blijkt dat een groot deel van de baby's tussen 6 en 18 maanden 's nachts nog wakker wordt; dat is dus geen teken dat er iets mis is. Houd de bedtijden en het ritueel elke dag hetzelfde, ook voor de dutjes, en leg je baby slaperig maar wakker neer als dat lukt. Het volledige slaapschema voor 10 maanden en de wakkertijden bij 10 maanden staan in aparte artikelen. Wil je het ritme van dag tot dag zien, dan houd je dutjes en wakkertijden een week bij in een dagboek of in de Numsy Slaap-app.

Voeding bij 10 maanden: stukjes, drie maaltijden en melk

Volgens het Voedingscentrum eet je baby rond deze leeftijd steeds meer mee met de gewone maaltijden: ontbijt, lunch en avondeten, met daartussen een tussendoortje zoals fruit. Prakken hoeft niet meer alles; zachte stukjes brood, gekookte groente, aardappel, pasta, rijst, zacht fruit, vlees, vis, ei en peulvruchten kunnen gewoon in stukjes, zodat je baby leert kauwen en zelf leert pakken. Laat harde, ronde en gladde dingen zoals hele druiven, noten en rauwe wortel nog weg vanwege verslikken, en blijf altijd bij je baby als hij eet.

Naast de hapjes blijft borst- of flesvoeding het hele eerste jaar belangrijk. De meeste baby's van 10 maanden drinken nog 2 tot 3 keer per dag melk, meestal bij het opstaan, in de middag en voor het slapen. Water uit een tuitbeker of open beker bij de maaltijden mag; sap en koemelk als drinken nog niet.

De sprong rond 10 maanden

Veel ouders merken rond 10 tot 11 maanden een periode van huilerig, aanhankelijk en slecht slapend gedrag. In Oei, ik groei! is dat de bekende zevende sprong rond 46 weken, waarin je baby volgens de schrijvers leert dat dingen in een volgorde gaan: blokje in de emmer, deksel erop, en weer omkeren. Wetenschappelijk bewijs voor vaste sprongweken is er niet, maar het patroon herkennen veel ouders. Het duurt meestal een tot twee weken. Houd het ritme vast, bied extra nabijheid en verwacht daarna vaak een nieuw kunstje.

Wat als je baby van 10 maanden nog niet kruipt, en wanneer naar het consultatiebureau?

Op ouderforums lees je veel zorgen over een "langzame" baby van 9 of 10 maanden. Meestal is er niets aan de hand. Sommige baby's slaan kruipen helemaal over: ze schuiven op hun billen of gaan van zitten rechtstreeks naar staan en lopen. Andere zijn kijkers die alles eerst observeren en dan in één week drie dingen tegelijk leren. Bij een te vroeg geboren baby reken je bovendien met de gecorrigeerde leeftijd.

Wat je wel wilt zien rond 10 maanden: je baby zit los, verplaatst zich op de een of andere manier, gebruikt beide handen, reageert op geluid en zijn naam, maakt oogcontact en brabbelt. Het volgende vaste bezoek aan het consultatiebureau is rond 11 maanden, en daar staan volgens het Rijksvaccinatieprogramma ook de volgende prikken gepland. Neem eerder contact op als een van die dingen ontbreekt, als je baby één lichaamshelft duidelijk minder gebruikt, slecht groeit, of als je zelf een niet-pluisgevoel hebt. Ook bij slaapproblemen die weken aanhouden ondanks een goed ritme, kijkt de JGZ graag mee aan de hand van de richtlijn Gezonde slaap.

Veilig huis en leuke activiteiten voor een baby van 10 maanden

Nu je baby overal komt, is het tijd om op je knieën door het huis te gaan: losse snoeren, stopcontacten, trapjes, planten, schoonmaakmiddelen en tafelkleden waar hij zich aan optrekt. Een traphekje boven en beneden is geen luxe. Straffen heeft op deze leeftijd geen zin; kort "nee" zeggen, weghalen en afleiden wel.

Wat baby's van 10 maanden leuk vinden: een lage kast met plastic bakjes, een emmer om in te stoppen en om te kieperen, kiekeboe achter een theedoek, boekjes met flapjes, een bal die je heen en weer rolt, en buiten in het gras of de zandbak kruipen. Tien minuten echt samen spelen doet meer dan een berg speelgoed.

Verder lezen

• Baby 9 maanden oud
• Baby 11 maanden oud
• Slaapschema baby 10 maanden + voorbeeldschema
• Wakkertijden baby 10 maanden
• Verlatingsangst bij baby's
• De eerste tandjes van je baby

Bronnen

• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations: A Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• Voedingscentrum, Eerste hapjes (vanaf 4-6 maanden)
• Hysing M. et al. (2014), Trajectories and predictors of nocturnal awakenings and sleep duration in infants, Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 35(5)
• RIVM, Rijksvaccinatieprogramma
• Van de Rijt H. & Plooij F., Oei, ik groei! (de bekende sprongen)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.