Opvolgmelk, dreumesmelk of gewone melk: wat geef je vanaf 6 maanden en vanaf 1 jaar?

Tot 6 maanden krijgt je baby borstvoeding of volledige zuigelingenvoeding. Na 6 maanden kun je overgaan op opvolgmelk; elk merk is goed. Vanaf 1 jaar mag je kind gewone koemelk drinken, het liefst halfvol of mager. Opvolgmelk blijven geven of speciale dreumes- of peutermelk is volgens het Voedingscentrum niet nodig. Borstvoeding mag gewoon doorgaan zolang jullie dat willen.

In het kort

Wat is opvolgmelk precies?

Flesvoeding heet officieel kunstvoeding, en er zijn twee soorten waarvan de samenstelling in de wet is vastgelegd (Voedingscentrum):

• Volledige zuigelingenvoeding of zuigelingenmelk: voor baby's van 0 tot 6 maanden. Daar zit alles in wat je baby in die eerste maanden nodig heeft.
• Opvolgmelk of opvolgzuigelingenvoeding: voor baby's vanaf 6 maanden, die naast de melk ook hapjes krijgen.

Omdat in de wet staat wat erin moet, maakt het niet uit welk merk je kiest of hoe duur het is. Fabrikanten mogen extra stofjes toevoegen, maar het Voedingscentrum schrijft dat die volgens de Europese voedselautoriteit niets toevoegen aan de gezondheid van je kind. Op de verpakking staat vaak ook een cijfer. Kijk vooral naar de woorden: 'zuigelingenmelk' of 'opvolgmelk'.

Opvolgmelk voor 6 maanden: mag dat?

Het advies van het Voedingscentrum is: tot 6 maanden volledige zuigelingenvoeding, daarna ga je over op opvolgmelk. Begin je met oefenhapjes tussen 4 en 6 maanden, dan blijft de melkvoeding in die periode de basis en hoef je nog niet te wisselen. Hoe je met oefenhapjes begint, lees je in eerste hapjes.

Maak nooit zelf flesvoeding door koemelk, geitenmelk of paardenmelk met water te mengen, en meng kunstvoeding altijd met water, niet met melk. Die melksoorten zijn geen volwaardige voeding voor een baby (Voedingscentrum). Hoe je de fles wel goed klaarmaakt, lees je in flesvoeding klaarmaken en opwarmen.

Waarom geen koemelk voor 1 jaar?

Het Voedingscentrum adviseert te wachten met koemelk als drank tot je kind 12 maanden is. Borstvoeding en flesvoeding zijn beter afgestemd op wat een baby nodig heeft: meer goede vetten, minder zout en minder eiwit dan koemelk. Te veel eiwit en zout kan de nieren van een baby te zwaar belasten.

Een klein beetje koemelk is niet schadelijk. In een toetje of als oefenhapje kan het dus wel, zolang borstvoeding of opvolgmelk de grootste melkbron blijft. Een schaaltje magere yoghurt met fruit is een prima toetje voor je baby.

Ook sojadrink geef je nog niet voor 1 jaar: dan heeft je baby borstvoeding of opvolgmelk nodig.

Vanaf 1 jaar: overstappen op koemelk

Vanaf 1 jaar kan je kind gewone koemelk drinken. Opvolgmelk (blijven) geven of speciale peuter- of dreumesmelk is niet nodig, zegt het Voedingscentrum. Borstvoeding mag gewoon doorgaan.

Welke melk? Kies bij voorkeur halfvolle of magere melk. Verse en houdbare melk kunnen allebei, en karnemelk is ook een goede keuze. Yoghurt, magere kwark of magere vla tellen ook mee als zuivel.

Hoe stap je over? Wil je kind even wennen aan de smaak, meng dan eerst half om half met opvolgmelk en geef geleidelijk steeds meer koemelk (Voedingscentrum). Wat in mijn praktijk goed werkt: stap per voeding over, begin met de melk bij de lunch of het ontbijt, en geef die melk meteen uit een beker. Dan verander je in één keer wat er in de beker zit en waar het in zit, zonder dat het een groot moment wordt.

Hoeveel melk na 1 jaar?

Krijgt je kind nog een paar keer per dag borstvoeding, dan geef je wat minder andere melkproducten. Sommige baby's drinken rond hun eerste verjaardag nog 2 of 3 keer opvolgmelk per dag; dat is niet erg, de overstap gaat geleidelijk (Voedingscentrum).

Let op dat melk geen vulling wordt. Een kind dat de hele dag drinkt, heeft minder trek bij de maaltijden. Hoe een dagmenu met melk en eten eruit kan zien, lees je in wat eet een kind van 1 jaar.

Dreumesmelk, peutermelk, groeimelk: nodig of niet?

In Nederland is het antwoord van het Voedingscentrum duidelijk: niet nodig.

• De extra vitamines en mineralen heeft je kind niet nodig als het gezond eet volgens de Schijf van Vijf.
• Soms bevat deze melk zelfs meer calorieën dan halfvolle koemelk.
• Het argument dat peutermelk nodig is voor ijzer en vitamine D klopt volgens het Voedingscentrum niet als je kind gevarieerd eet en je dagelijks 10 microgram vitamine D geeft.

IJzer zit onder andere in brood, vlees, tofu, peulvruchten, notenpasta en groene groenten. Groente of fruit bij de maaltijd helpt het lichaam ijzer beter op te nemen.

Woon je in Vlaanderen, dan hoor je soms een ander verhaal. Kind en Gezin adviseert opvolgvoeding tot 12 à 18 maanden en zegt daarna dat groeimelk niet noodzakelijk is als je kind gezond eet en vitamine D krijgt, maar een meerwaarde kan hebben als gezond eten moeilijk gaat. Ook adviseert Kind en Gezin volle melk tot 3 jaar, waar het Voedingscentrum halfvol of mager aanraadt. Volg het advies van je eigen consultatiebureau.

Zoete melkdrankjes en plantaardige dranken

• Chocolademelk en zoete zuiveldrankjes heeft je kind niet nodig: er zit veel suiker in (Voedingscentrum). Geef ze hooguit af en toe.
• Verrijkte sojadrink kan vanaf 1 jaar deels de koemelk vervangen, bijvoorbeeld 200 ml koemelk en 100 ml sojadrink met toegevoegde vitamine B12, B2 en calcium (Voedingscentrum).
• Andere plantaardige dranken, zoals haver- of amandeldrink, zijn geen volwaardige vervanging van melk (Kind en Gezin).

Heeft je kind een koemelkallergie? Overleg dan met de huisarts of het consultatiebureau welke melk geschikt is. Meer daarover lees je in koemelkallergie bij je baby.

Van fles naar beker

Rond de overstap naar koemelk is het een goed moment om ook de fles af te bouwen. Het Voedingscentrum adviseert tussen 6 en 8 maanden te beginnen met oefenen uit een gewone beker; meestal lukt drinken zonder al te veel knoeien tussen 8 en 12 maanden. Hoe je dat stap voor stap doet, lees je in baby water geven en uit een beker leren drinken.

Bouw je tegelijk de borstvoeding af? Het Voedingscentrum adviseert dat geleidelijk te doen, met elke 5 tot 7 dagen een voeding minder. Meer in borstvoeding afbouwen. Wil je overzicht houden over hoeveel melkvoedingen er nog zijn, dan kun je ze bijhouden in de Numsy slaap-app, samen met de dutjes. Zo zie je na een week of het afbouwen rustig verloopt.

Wanneer overleggen met het consultatiebureau?

• Als je kind na 1 jaar geen melk of zuivel wil en je twijfelt of het genoeg binnenkrijgt.
• Bij een (vermoedelijke) koemelkallergie.
• Als je kind heel veel melk drinkt en weinig eet.
• Als je wilt overstappen op een speciale voeding: het Voedingscentrum adviseert dat eerst te overleggen.

Meer over wat je kind rond de eerste verjaardag kan en eet, lees je in baby 12 maanden oud.

Verder lezen

• Wat eet een kind van 1 jaar? Dagmenu, melk en snacks
• Baby 12 maanden oud
• Vanaf wanneer mag je baby water drinken (en uit een beker)?
• Borstvoeding afbouwen en stoppen
• Koemelkallergie bij je baby
• Hoeveel flesvoeding heeft je baby nodig?

Bronnen

• Voedingscentrum, Wat is goede flesvoeding
• Voedingscentrum, Wat geef ik te drinken (dreumes en peuter)
• Voedingscentrum, Wat kun je beter niet geven aan je kindje
• Voedingscentrum, Leren water drinken
• Voedingscentrum, Afbouwen van borstvoeding
• Kind en Gezin, Soorten flesvoeding

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.