Doorkomende tandjes bij je baby: symptomen, pijn verlichten en hoe lang het duurt

Doorkomende tandjes geven vaak rood en gevoelig tandvlees, meer kwijlen, bijten op alles, minder trek en onrustiger slapen. Een lichte temperatuursverhoging kan, maar echte koorts (38 graden of hoger) en diarree komen niet door tandjes. Wat helpt: zacht over het tandvlees wrijven, een gekoelde bijtring uit de koelkast en extra troost. De klachten duren meestal een paar dagen rond de doorbraak van een tand.

In het kort

Bronnen: Kind en Gezin, NHS.

Wanneer het eerste tandje komt en in welke volgorde de rest volgt, lees je in wanneer krijgt een baby tandjes. Dit artikel gaat over wat je merkt als een tand doorkomt, en wat je dan kunt doen.

Wat zijn de symptomen van doorkomende tandjes?

Sommige tandjes komen door zonder dat je er iets van merkt. Bij andere baby's zie je een paar dagen dat er iets speelt. Kind en Gezin en de NHS noemen deze signalen:

• Rood, gezwollen of gevoelig tandvlees op de plek waar de tand komt. Soms zie je een wit puntje of een bobbeltje.
• Meer kwijlen dan normaal, met soms wat rode huid rond de mond of op de kin.
• Bijten en kauwen op handjes, speelgoed, je vinger of de speen.
• Minder trek of onrustig drinken.
• Onrustig slapen en vaker wakker worden.
• Hangerig of huilerig, meer behoefte aan dichtbij zijn.
• Een rode wang of wrijven aan het oor.
• Een lichte temperatuursverhoging, maar onder de 38 graden.

Een meta-analyse uit 2016 (Massignan en collega's) bevestigt dat prikkelbaarheid, kwijlen, tandvleesirritatie en slechter slapen het vaakst voorkomen. In mijn praktijk zie ik dat ouders de tandjes vaak pas achteraf herkennen: "O, dáárom sliep ze zo onrustig." Dat is heel normaal.

Horen koorts en diarree bij tandjes?

Nee. Dit is misschien wel het belangrijkste om te onthouden. Kind en Gezin zegt het letterlijk: koorts en diarree worden niet veroorzaakt door doorbrekende tandjes. Ook de NHS schrijft dat er geen bewijs is dat tandjes diarree geven.

Een licht verhoogde temperatuur kan wel, maar die blijft onder de 38 graden. Bij 38 graden of hoger spreek je van koorts (Thuisarts), en dan is er waarschijnlijk iets anders aan de hand, bijvoorbeeld een verkoudheid of een virusje. Het risico als je alles op de tandjes schuift: je mist een oorontsteking of een andere infectie.

Meer over slapen met een zieke baby lees je in baby of dreumes met koorts.

Wat helpt tegen de pijn van doorkomende tandjes?

Er is geen wondermiddel, maar deze dingen helpen veel baby's:

1. Zacht over het tandvlees wrijven. Was je handen en masseer met een schone vinger rustig over de pijnlijke plek. Kind en Gezin en de NHS noemen dit allebei.
2. Een bijtring. Bijten geeft tegendruk en leidt af. Je kunt hem eerst in de koelkast leggen, dat voelt verkoelend. Leg hem nooit in de vriezer: bevroren kan hij het tandvlees beschadigen (NHS).
3. Iets om op te kauwen bij de maaltijd. Eet je baby al hapjes, dan kan een stuk koele, zachte groente of fruit fijn zijn. Blijf er altijd bij in verband met verslikken.
4. Troosten en afleiden. Even spelen, dragen, een liedje. Afleiding doet bij tandjespijn meer dan je denkt.
5. Het kwijl wegdeppen. Een droge kin voorkomt rode, schrale plekjes.

Wat ik ouders altijd meegeef: kies één of twee dingen en houd die een paar dagen vol. Steeds iets nieuws proberen maakt een moe kind vaak onrustiger.

En pijnstilling?

Heeft je baby veel pijn en helpt niets, overleg dan met de huisarts of apotheek of een pijnstiller passend is, en in welke dosering voor het gewicht van je kind. Geef nooit zomaar middelen voor volwassenen.

Tandjesgel, bijtkettingen en andere middelen

Over tandjesgel zijn de bronnen voorzichtig. De NHS schrijft dat er weinig bewijs is dat gel werkt, en raadt aan eerst een bijtring en troosten te proberen. Kind en Gezin adviseert tandgel alleen te gebruiken op advies van je arts of apotheker. Gel voor volwassenen is niet geschikt voor kinderen.

Een paar dingen die je beter niet doet:

• Een bijtring of ketting om de nek van je baby hangen: dat is een verstikkingsrisico (NHS).
• Beschuit of zoete koekjes geven om op te knagen. Er zit vaak suiker in, en dat is slecht voor de nieuwe tandjes.
• Een speen in iets zoets dopen. Dat wordt sterk afgeraden voor het gebit.

Hoe lang duurt het doorkomen van een tandje?

De klachten rond een tand duren meestal maar een paar dagen. De NHS beschrijft dat tandjes soms zonder pijn komen, of met milde klachten die een paar dagen duren.

Het lastige is dat het niet bij één tand blijft. Het Ivoren Kruis noemt dat de eerste melktand meestal tussen 6 en 9 maanden doorbreekt, en de laatste melkkies tussen 24 en 30 maanden. Een volledig melkgebit heeft 12 tanden en 8 kiezen. Je kunt dus meerdere korte periodes hebben, met daartussen weken waarin niets speelt.

Duren de klachten veel langer dan een paar dagen, of wordt je baby steeds zieker, dan zijn het waarschijnlijk niet (alleen) de tandjes.

Tandjes en slapen

Veel ouders merken de tandjes vooral 's nachts. Je baby wordt vaker wakker, is moeilijker te troosten of wil ineens weer bij jou. Troost gerust wat meer, maar houd het avondritueel en de bedtijd zo veel mogelijk hetzelfde. Dan pak je na een paar dagen het gewone ritme makkelijker weer op.

Soms twijfel je of het nu de tandjes zijn of iets anders. Wat dan helpt, is het ritme van je baby bijhouden: in de Numsy slaap-app zie je na een paar dagen of de onrustige nachten samenvallen met een tandje dat doorkomt, of dat er een ander patroon is. Uitgebreide tips voor de nachten lees je in tandjes en slecht slapen.

Tandjes en eten

Een baby met een gevoelig tandvlees heeft soms minder trek of drinkt onrustig. Dat is meestal tijdelijk. Weigert je baby de fles helemaal, kijk dan ook bij baby weigert de fles. Bied vaker kleine porties aan, laat je baby zelf stoppen en dwing niet. Koele, zachte hapjes (als je baby al eet) worden vaak beter geaccepteerd dan warme. Ideeën voor hapjes per leeftijd vind je bij wat eet een baby van 7 en 8 maanden. Eet een dreumes een paar dagen slecht, lees dan baby of dreumes wil niet eten.

En zodra je het eerste puntje ziet: begin met poetsen. Het Ivoren Kruis adviseert om direct te poetsen zodra het eerste tandje doorbreekt. Hoe je dat aanpakt, lees je in tandenpoetsen bij je baby.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau?

Bel de huisarts als je baby:

• koorts heeft van 38 graden of hoger en jonger is dan 3 maanden (direct bellen, Thuisarts);
• koorts heeft en veel minder drinkt dan normaal, minder dan de helft;
• meer dan 12 uur geen natte luier heeft gehad;
• suf is, slecht reageert of erg bleek of vlekkerig ziet;
• diarree heeft of overgeeft, want dat komt niet door tandjes.

Ga naar het consultatiebureau of de tandarts als je kind met 16 maanden nog geen enkele tand heeft (Kind en Gezin), of als je twijfelt over hoe de tandjes doorkomen.

Verder lezen

• Wanneer krijgt een baby tandjes? Volgorde, symptomen en tips
• Tandjes en slecht slapen: wat je merkt en wat helpt
• Baby of dreumes met koorts: slapen en 's nachts
• Waarom huilt mijn baby?
• Wat eet een baby van 7 en 8 maanden?

Bronnen

• Kind en Gezin, Melkgebit
• Massignan C. et al. (2016), Signs and Symptoms of Primary Tooth Eruption: A Meta-analysis, Pediatrics 137(3)
• NHS (UK), Baby teething symptoms
• NHS (UK), Tips for helping your teething baby
• Ivoren Kruis, Eerste tandje? Poetsen!
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn kind heeft koorts

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.