Waarom huilt mijn baby? Oorzaken, troosten en wanneer je hulp vraagt

Een baby huilt om te laten weten dat hij iets nodig heeft: eten, slaap, een schone luier, een boertje, warmte of gewoon jou dichtbij. Volgens Thuisarts huilen baby's in de eerste 6 weken gemiddeld 2 uur per dag, en na ongeveer 11 weken zo'n 70 minuten. Reageer op je baby, loop de checklist hieronder langs en vraag hulp bij het consultatiebureau als je baby meer dan 3 uur per dag huilt of als jij het niet meer trekt.

In het kort

Waarom huilt mijn baby?

Huilen is de eerste en enige manier waarop je baby je iets kan vertellen. Thuisarts noemt de meest voorkomende redenen:

• Honger. Vaak de eerste gedachte, en vaak terecht. Kind en Gezin merkt op dat een baby die al hard huilt onrustiger drinkt, dus op tijd reageren op de hongersignalen van je baby maakt voeden makkelijker.
• Moe. Een baby die te lang wakker is, raakt overprikkeld en kan dan juist slecht in slaap komen.
• Een vieze luier, te warm, te koud, of hij ligt niet lekker.
• Lucht in de maag. Er zit een boertje dwars.
• Pijn, bijvoorbeeld door luieruitslag.
• Nabijheid. Je baby wil gewoon bij je zijn. Dat is een echte behoefte, geen aanstellerij.

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) noemt nog twee: vanaf ongeveer 10 weken verveling, en prikkels zoals opgepakt worden of een toeterende auto. Sommige baby's zijn daar extra gevoelig voor.

Checklist: wat kun je nalopen als je baby huilt?

Wat ik ouders meegeef: loop rustig een vaste volgorde langs, dan hoef je om 3 uur 's nachts niet na te denken.

De signalen van vermoeidheid die Kind en Gezin noemt, zijn handig om te kennen: geeuwen, bleek worden, in de oogjes wrijven, jengelen, juist drukker worden en oogcontact verbreken of wegkijken. Meer daarover lees je in slaapsignalen herkennen.

Hoeveel huilt een baby? Dit is normaal

Huilen is gewoon en gezond gedrag, schrijft Thuisarts, en de ene baby huilt meer dan de andere. De gemiddelden lopen per instantie iets uiteen, maar het patroon is hetzelfde: een piek rond 6 weken, daarna wordt het minder.

Kind en Gezin noemt ook de bekende huiluurtjes: veel baby's huilen gebundeld, meestal aan het eind van de middag en in de avond.

Huilt je baby veel meer? Dan kan het om een huilbaby gaan. Thuisarts gebruikt daarvoor de regel van drie: meer dan 3 uur per dag, op 3 of meer dagen per week, en dat 3 weken lang. Ongeveer 1 op de 10 baby's huilt zoveel. In huilbaby in slaap krijgen lees je hoe rust en regelmaat dan helpen.

Huilen door krampjes, spugen of reflux?

In de eerste weken kunnen baby's last hebben van krampjes. Het NJI geeft als tips: je baby vasthouden en verschillende houdingen uitproberen, wiegen, laten zuigen op een pink of speen, en je baby na de voeding even rechtop houden zodat de melk kan zakken. Kind en Gezin noemt daarnaast buikje over je knie, buikmassage, fietsbewegingen met de beentjes en een badje.

Thuisarts is hier geruststellend: bij maar 5 van de 100 baby's die veel huilen wordt een lichamelijke oorzaak gevonden, zoals een koemelkallergie of moeilijk kunnen poepen. Herken je de opgetrokken beentjes en het ontroostbare huilen na de voeding, lees dan verder in darmkrampjes bij je baby. Spuugt je baby veel en huilt hij erbij, kijk dan in baby spuugt veel na de voeding.

Hoe troost je een huilende baby?

Er is niet een trucje dat altijd werkt; het is uitzoeken wat bij jouw baby past. Dit zijn de troostmanieren die de instanties noemen:

• Dichtbij: tegen je schouder houden, knuffelen, huid op huid, of dragen in een draagzak of draagdoek.
• Beweging: zachtjes wiegen of heen en weer lopen, over het ruggetje wrijven.
• Stem: praten, neuriën of een liedje zingen.
• Zuigen: aan de borst, op een speen of op je pink.
• Minder prikkels: een rustige kamer, gedimd licht. Is je baby moe, dan kan volgens Kind en Gezin een rustig slaapliedje of een monotoon geluid, zoals baarmoedergeluiden, helpen. Sommige ouders gebruiken daarvoor een white noise machine; dat is een hulpmiddel om rust te brengen, geen oplossing voor de oorzaak van het huilen.
• Stevig instoppen: de JGZ-richtlijn noemt stevig instoppen als iets wat kan helpen om een baby verder te kalmeren.

En als niets helpt? Dan zegt Thuisarts: blijf je baby tegen je aan houden, ook al huilt hij. Je hoeft het huilen niet op te lossen om een goede ouder te zijn.

Verandert het huilen als je baby ouder wordt?

Ja. Het NJI beschrijft hoe het huilen meegroeit met de ontwikkeling:

• Vanaf ongeveer 4 maanden herkent je baby patronen. Hij merkt dat er hulp komt als hij huilt, en stopt soms al als hij jou hoort of hoort dat er een flesje wordt gemaakt.
• Vanaf ongeveer 7 maanden gaat hij meer gebaren en geluiden gebruiken om duidelijk te maken wat hij wil, en huilt hij daardoor minder.
• Rond 1 jaar huilt een kind vooral door honger, pijn, verdriet of angst, of om aandacht te vragen. Rond die leeftijd kan je kind ook eenkennig worden en huilen bij vreemden.

Kind en Gezin noemt daarnaast dat veel kinderen het vanaf 8 maanden moeilijker vinden om afscheid te nemen, en dan ook vaker huilen. Daarover lees je meer in verlatingsangst bij baby's.

Als het huilen jou te veel wordt

Een baby die veel huilt, vraagt enorm veel van je. Moe, wanhopig of boos worden is normaal, schrijft het NJI. Dit kun je doen als de spanning oploopt:

1. Leg je baby op een veilige plek, bijvoorbeeld in zijn bedje, en loop even weg.
2. Wissel af. Thuisarts raadt aan om met je partner om de beurt een paar uur voor de baby te zorgen.
3. Vraag hulp van familie, vrienden of de buren, zodat jij kunt slapen of iets voor jezelf kunt doen.

En de belangrijkste: schud nooit een baby. Dat staat bij het NJI en Kind en Gezin met zoveel woorden, omdat het ernstige schade kan geven. Merk je dat je die neiging voelt, leg je baby dan neer en haal hulp. Over jezelf overeind houden met weinig slaap lees je meer in slaaptekort als ouder. Twijfel je 's avonds of het huilen nog normaal is, dan kun je je vraag ook stellen aan Numo, de coach in de Numsy-app.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?

Ga naar het consultatiebureau of de huisarts als:

• je baby meer dan 3 uur per dag huilt, op 3 of meer dagen per week, 3 weken lang;
• je denkt aan een lichamelijke oorzaak, zoals veel spugen, slecht drinken of moeilijk poepen;
• je je zelf niet goed voelt, angstig, somber of uitgeput. Thuisarts noemt dat expliciet: vertel het, dan kun je samen kijken wat helpt.

Op het consultatiebureau hebben ze volgens het NJI een stappenplan voor baby's die veel huilen, en ze kijken ook of er een lichamelijke oorzaak is.

Bel direct de huisarts of de huisartsenpost als je baby jonger is dan 3 maanden en koorts heeft (38 graden of hoger, gemeten in de billen). Bel ook als je baby anders huilt dan je van hem kent en ziek lijkt, of als je je zorgen maakt: jij kent je baby het best.

Verder lezen

• Huilbaby in slaap krijgen: rust, regelmaat en minder prikkels
• Darmkrampjes bij je baby: herkennen, verzachten en wanneer naar de dokter
• Baby spuugt veel na de voeding: normaal of niet?
• Slaapsignalen herkennen bij je baby
• Regeldagen baby: wanneer, hoe lang en hoe herken je ze
• Oververmoeidheid bij je baby

Bronnen

• Thuisarts.nl (NHG), Baby's en huilen: Mijn baby huilt. Wat kan ik doen?
• NJI, Baby: huilen begrijpen en troosten, Nederlands Jeugdinstituut
• Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Huilen
• NCJ, JGZ-richtlijn Excessief huilen
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn kind heeft koorts

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.