Baby huilt bij het naar bed gaan: waarom en wat je kunt doen

Een baby die huilt bij het naar bed gaan is meestal te moe, schrikt van de overgang van jouw armen naar een stil bed, of mist de manier waarop hij gewend is in slaap te vallen. Een kort mopperhuiltje van 5 tot 10 minuten hoort bij veel baby's gewoon bij het inslapen; paniekhuilen niet. Met een bedtijd op tijd, een vast ritueel van 20 tot 30 minuten en steeds dezelfde rustige reactie zie ik in mijn praktijk het huilen bij de meeste baby's binnen 1 tot 2 weken flink afnemen.

In het kort

Waarom huilt mijn baby altijd bij het naar bed gaan?

Dit zijn de zes oorzaken die ik in mijn praktijk het vaakst zie, ongeveer op volgorde van hoe vaak ze voorkomen:

1. Oververmoeidheid. De wakkertijd is te lang geweest, of de bedtijd te laat. Het lichaam maakt dan stresshormonen aan en juist dat maakt in slaap vallen moeilijk. Dit is de oorzaak in meer dan de helft van de gevallen die ik zie.
2. De overgang is te groot. Van licht, geluid en jouw armen naar een donker, stil, koel bed in één beweging. Zonder aanloop protesteert een baby daartegen.
3. Een slaapassociatie. Je baby valt altijd in slaap aan de borst, met de fles, wiegend of op de arm. In bed ontbreekt dat, en dat vraagt hij huilend terug.
4. Nog niet moe genoeg. Een te lang of te laat dutje, en om 19.00 uur is er simpelweg geen slaapdruk. Dit huilen klinkt eerder boos dan moe.
5. Verlatingsangst, vooral tussen 8 en 12 maanden en opnieuw rond 18 maanden.
6. Lichamelijk ongemak: tandjes, verstopte neus, reflux (huilen zodra hij plat ligt), te warm, oorpijn. Dit huilen is vaak ook overdag anders dan normaal.

Waarom huilen baby's voordat ze gaan slapen?

Sommige baby's huilen een paar minuten bij elk dutje en elke nacht, ook als alles klopt. Dat is meestal ontlading: de spanning van een dag vol prikkels moet ergens heen, en huilen is de enige manier die een baby heeft. Je herkent het aan het verloop: het begint fel, zakt binnen 5 tot 10 minuten af, en daarna slaapt je baby vaak juist rustig. Zo'n baby hoef je niet stil te krijgen; wel bij hem blijven, hand op de borst, zachte stem. Een baby die na 10 tot 15 minuten nog steeds heviger huilt, is niet aan het ontladen. Dan pak je hem op.

Baby huilt als je hem weglegt: wat speelt er per leeftijd?

Bij 8 tot 12 maanden is het huilen vaak hartverscheurend en toch gezond: je baby snapt dat je weggaat, maar nog niet dat je terugkomt. Hoe je daarmee omgaat lees je in verlatingsangst bij baby's.

Baby huilt in zijn slaap: waarom en wat doe je?

Huilen tijdens de slaap is iets anders dan huilen bij het naar bed gaan. Een baby doorloopt slaapcycli van ongeveer 45 minuten en wordt aan het einde daarvan even bijna wakker. Op dat moment kan hij kort huilen, kreunen of roepen, met de ogen dicht, en daarna gewoon doorslapen. Ook een baby van 7 of 9 maanden die ineens luid huilt in zijn slaap zit meestal in zo'n overgang, soms na een drukke dag of een sprong. Wat je doet:

• Wacht 1 tot 2 minuten voordat je iets doet. Vaak zakt het vanzelf.
• Pak niet meteen op; een hand op de buik en een sst-geluid is genoeg.
• Wordt hij echt wakker, troost dan kort in het donker en leg hem terug.

Blijft het elke nacht en wordt je baby er niet wakker van, dan lees je in baby huilt in de slaap zonder wakker te worden wat er nog meer achter kan zitten. Huilt je peuter met open ogen, in paniek en niet aanspreekbaar, dan is het waarschijnlijk nachtangst.

Baby huilt altijd na het slapen: te kort dutje?

Een baby die na elk dutje huilend wakker wordt, is meestal nog niet uitgeslapen. Dutjes van 30 tot 45 minuten stoppen na één slaapcyclus, precies op het moment dat de diepe slaap zou beginnen. Andere redenen: honger, een natte luier, of te lang doorgeslapen in een te warme kamer. Wat je probeert: bij het wakker worden 5 tot 10 minuten wachten met oppakken en zacht troosten in bed, zodat hij mogelijk een tweede cyclus pakt. Wordt hij na 1 tot 1,5 uur slaap alsnog huilend wakker, kijk dan naar de wakkertijd vóór het dutje: te lang wakker geeft huilend wakker worden.

Stappenplan: zo leg je je baby rustig in bed

Dit is de volgorde die ik ouders meegeef. Geef het minstens 7 dagen.

1. Zet de bedtijd op tijd. Reken vanaf het einde van het laatste dutje: 60 tot 90 minuten bij 2 maanden, 90 tot 120 minuten bij 3 tot 4 maanden, 2,5 tot 3 uur bij 6 maanden, 4 tot 5 uur bij 18 maanden. Huilt je baby bij bed, probeer dan eerst een halfuur eerder.
2. Doe elke avond hetzelfde ritueel van 20 tot 30 minuten: wassen of bad, pyjama, voeding of drinken, tandjes poetsen, boekje of liedje, slaapzak, bed. Onderzoek van Mindell laat zien dat een vast avondritueel zorgt voor sneller inslapen en minder huilen. Een voorbeeld per leeftijd staat in slaapritueel.
3. Bouw de overgang af. De laatste 10 minuten van het ritueel in de slaapkamer, licht gedimd, stem zacht. Zet het slaapgeluid alvast aan.
4. Koppel voeding los van inslapen vanaf 3 tot 4 maanden: voeding eerst, dan boekje of liedje, dan bed. Zo valt hij niet drinkend in slaap.
5. Leg neer met een vast zinnetje, hand op de borst, wacht 1 tot 2 minuten voordat je de kamer verlaat.
6. Reageer steeds hetzelfde op huilen. Mopperen: laten, in de buurt blijven. Echt huilen: naar binnen, troosten in bed of kort oppakken, terugleggen, zelfde zinnetje. Hoe rustiger en hetzelfde jij bent, hoe sneller het went. Onderzoek van Teti laat zien dat de rust en aanwezigheid van de ouder bij het naar bed gaan samenhangt met betere slaap bij de baby.
7. Houd een week bij hoe lang het huilen duurt. Bij de meeste baby's zie je het van dag 3 tot 4 korter worden.

Baby laten huilen in bed of niet?

Dit is de vraag waar ouders 's avonds mee worstelen, en het antwoord is minder zwart-wit dan het internet doet geloven. Wat de wetenschap zegt: gedragsmatige methodes waarbij ouders kort wachten en steeds terugkomen (geleidelijk afbouwen) zorgen in een onderzoek van Gradisar voor sneller inslapen, zonder verhoogd stresshormoon bij de baby en zonder hechtingsproblemen na 12 maanden. Een studie van Price vond na 5 jaar geen nadelige effecten van gedragsmatige slaapbegeleiding. Dat gaat wel over begeleid, rustig afbouwen bij baby's vanaf ongeveer 6 maanden, niet over een baby lang alleen laten huilen.

Wat ik in mijn praktijk aanhoud:

• Tot 6 maanden: niet laten huilen. Reageren, troosten, opnieuw proberen of het dutje op jou doen.
• Vanaf 6 maanden: mopperen mag 1 tot 2 minuten, echt huilen niet. Blijf in de kamer als dat rustiger is voor jullie allebei.
• Kies één aanpak en houd die vol. Wisselen tussen 'laten' en 'meteen oppakken' is voor een baby het verwarrendst. De verschillende methodes staan naast elkaar in slaapmethodes uitgelegd.

Een baby die huilt om jou en jou krijgt, leert dat bed een veilige plek is. Dat is de basis waarop hij daarna leert zelf in slaap te vallen; hoe je een inslaapgewoonte rustig loslaat, lees je in slaapassociaties bij je baby.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau?

Huilen bij het naar bed gaan is zelden medisch, maar bel de huisarts als:

• je baby schril of anders huilt dan je kent, of ontroostbaar is;
• hij huilt zodra hij plat ligt, veel spuugt of zich overstrekt (mogelijk reflux);
• hij koorts heeft (onder de 3 maanden altijd bellen), aan zijn oor trekt of moeilijk ademt;
• je baby overdag ook opvallend veel huilt; Thuisarts.nl geeft aan wanneer huilen 'veel' is en wat je dan doet;
• je zelf de wanhoop nabij bent. Leg je baby dan veilig in bed, loop even weg en bel iemand. Het consultatiebureau helpt ook bij slaapvragen, met de JGZ-richtlijn Gezonde slaap als basis.

Verder lezen

• Baby huilt in de slaap zonder wakker te worden: waarom en wat je doet
• Slaapassociaties bij je baby: helpend of belemmerend
• Verlatingsangst bij baby's
• Oververmoeidheid baby
• Slaapritueel
• Slaapmethodes uitgelegd

Bronnen

• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn baby huilt veel
• Mindell J.A. et al. (2009), A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood, Sleep 32(5)
• Gradisar M. et al. (2016), Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial, Pediatrics 137(6)
• Price A.M.H. et al. (2012), Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention, Pediatrics 130(4)
• Teti D.M. et al. (2010), Maternal emotional availability at bedtime predicts infant sleep quality, Journal of Family Psychology 24(3)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.