Tandenpoetsen bij je baby en dreumes: vanaf wanneer, hoe vaak en met welke tandpasta

Begin met tandenpoetsen zodra je het eerste puntje van een tandje ziet, meestal tussen 6 en 9 maanden. Poets 2 keer per dag, na het ontbijt en als laatste voor het slapen, met een zachte peutertandenborstel en fluoridepeutertandpasta (500 tot 750 ppm fluoride). Gebruik hooguit 0,5 tot 1 centimeter tandpasta, afhankelijk van het aantal tanden. Tot 5 jaar poets jij, daarna poetst je kind zelf en poets jij na.

In het kort

Bronnen: Ivoren Kruis (Advies Cariespreventie 2025), JGZ-richtlijn Mondzorg.

Vanaf wanneer tandenpoetsen bij een baby?

Zodra het eerste tandje doorbreekt. Het Ivoren Kruis zegt: begin direct met poetsen zodra je het eerste puntje van het tandje ziet. Dat is meestal tussen 6 en 9 maanden, vaak eerst een tandje in het midden van de onderkaak.

Waarom zo vroeg, als er nog maar één tandje staat? Het glazuur van een net doorgebroken tand is nog niet sterk. Juist dan is een tand extra gevoelig voor gaatjes. In het begin gaat het vooral om de fluoride uit de tandpasta: die maakt het glazuur harder. Of je overal perfect bij komt, is in het begin minder belangrijk (Ivoren Kruis, Kind en Gezin).

Wanneer het eerste tandje gemiddeld komt en welke volgende, lees je in wanneer krijgt een baby tandjes. Heeft je baby last van het doorkomen, kijk dan bij doorkomende tandjes.

Hoe vaak moet je de tanden van je baby poetsen?

Twee keer per dag, vanaf het eerste tandje. Zo staat het in de JGZ-richtlijn Mondzorg en in het Advies Cariespreventie dat het Ivoren Kruis in 2025 heeft vernieuwd.

Misschien lees je ergens nog dat 1 keer per dag genoeg is tot 2 jaar. Dat stond in oudere folders. Het huidige advies voor kinderen van 0 tot en met 4 jaar is 2 keer per dag.

De beste momenten zijn volgens de JGZ-richtlijn na het ontbijt en voor het slapen gaan. Het avondpoetsen is het belangrijkste: 's nachts maak je minder speeksel aan, en speeksel beschermt de tanden.

Welke tandpasta en hoeveel?

In Nederland is het advies voor kinderen tot 5 jaar: fluoridepeutertandpasta met 500 tot 750 ppm fluoride. Op de tube zie je hoeveel ppm erin zit.

Bron: JGZ-richtlijn Mondzorg (tabel 1), Ivoren Kruis 2025.

Bij één of twee tandjes neem je dus maar heel weinig, richting die halve centimeter. Laat je kind de tandpasta na het poetsen uitspugen als dat al lukt, en spoel niet na met water. Kind en Gezin legt uit waarom: naspoelen spoelt ook de fluoride weg, en hoe langer fluoride op de tanden zit, hoe beter.

Woon je in Vlaanderen? Kind en Gezin geeft een iets ander tandpasta-advies dan in Nederland. Volg dan het advies van je eigen tandarts of consultatiebureau. In dit artikel houd ik de Nederlandse richtlijn aan.

Hoe poets je de tanden van een baby?

Zo pak je het aan, op basis van het Ivoren Kruis en Kind en Gezin:

1. Kies een goede houding. Leg je baby op het aankleedkussen of op bed, of neem hem op schoot. Steun het hoofdje zodat je goed in het mondje kunt kijken. Bij een grotere peuter ga je schuin achter hem staan of zitten en draai je zijn hoofd naar het licht.
2. Gebruik een peutertandenborstel met een kleine kop en zachte haren. Een elektrische kindertandenborstel mag ook.
3. Poets zachtjes met korte bewegingen. Zet de borstel recht op de tanden en poets de rand van het tandvlees mee.
4. Volg steeds dezelfde volgorde: de 3 B's. Binnenkant, buitenkant, bovenkant. Zo sla je niets over.
5. Poets nieuwe puntjes meteen mee, ook als ze er maar half uit zijn. Poets voorzichtig, want doorkomende tanden kunnen gevoelig zijn.
6. Laat uitspugen, niet naspoelen.
7. Spoel de borstel uit en laat hem rechtop drogen. Kind en Gezin adviseert een nieuwe borstel om de 3 maanden, of eerder als de haren uit elkaar staan.

Hoe lang? Dat hangt af van het aantal tanden. Bij één tandje ben je snel klaar. Bij een volledig melkgebit is het ongeveer 2 minuten, een liedje lang.

Poetsen voor of na de fles?

Na de laatste fles of voeding van de avond. Daarna krijgt je kind alleen nog water. Het Ivoren Kruis adviseert geen eten of drinken, behalve water, na het laatste tandenpoetsen.

De JGZ-richtlijn is duidelijk over melk in bed: geef geen melkvoeding, eten of zoete drank mee naar bed. Een kind dat 's nachts steeds kleine slokjes melk of iets zoets drinkt, heeft een bijzonder groot risico op gaatjes. Een flesje water mee naar bed kan wel.

Valt je baby altijd in slaap met de fles? Dat is heel gewoon, maar voor de tanden is het fijn om dat stap voor stap los te koppelen. Hoe je dat aanpakt lees je in baby slaapt alleen met de fles in slaap. Drinkt je dreumes 's nachts nog melk, kijk dan bij nachtvoeding na 1 jaar.

Beker, fles en snoepjes: wat nog meer helpt

De JGZ-richtlijn en het Ivoren Kruis geven een paar adviezen die naast het poetsen veel verschil maken:

• Oefen vanaf ongeveer 6 maanden met een open beker. Vanaf ongeveer 9 maanden adviseren ze geen tuitbeker, rietjesbeker, antilekbeker of fles meer voor de hele dag. Hoe je dat aanpakt lees je in baby water geven en uit een beker leren drinken.
• Laat de fles in één keer leegdrinken, niet de hele dag door sabbelen.
• Geef water als dorstlesser in plaats van sap of zoete drankjes.
• Houd vaste eet- en drinkmomenten aan. Voor kinderen van 1 tot 4 jaar noemt de JGZ maximaal 7 eet- en drinkmomenten per dag. Elke keer eten of drinken (behalve water) is een kleine aanval op het glazuur. Hoe een dag met vaste eetmomenten eruit kan zien, lees je in wat eet een kind van 1 jaar.
• Doop een speen nooit in suiker of iets zoets. Meer over de speen lees je in speen en fopspeen.

Mijn kind wil niet tandenpoetsen: wat nu?

Bijna elke ouder maakt dit mee, zeker in de dreumes- en peutertijd. Kaken op elkaar, wegdraaien, huilen. Wat helpt (Kind en Gezin, JGZ):

• Maak het een vast, kort ritueel. Altijd op hetzelfde moment, in dezelfde volgorde.
• Poets je eigen tanden tegelijk. Kinderen doen ouders graag na.
• Maak er een spelletje van. Vertel welke beestjes je wegpoetst, zing een liedje of gebruik een zandloper.
• Laat je kind eerst zelf poetsen. Vanaf ongeveer 1,5 jaar willen veel kinderen dat. Prima, maar poets daarna altijd na.
• Een poetskalender met stickers of een elektrische borstel met muziekje kan motiveren.
• Zoek uit of er iets pijn doet. Een tandje dat doorkomt of een plekje in de mond kan de reden zijn.

Wat ik ouders meegeef: blijf rustig en vastberaden. Poetsen is geen keuze, net als de autostoel. Hoe minder strijd erover gaat, hoe sneller het gewoon wordt. Lukt het echt niet, vraag dan advies aan de tandarts of mondhygiënist.

Tandenpoetsen als vast onderdeel van het avondritueel

Het avondpoetsen past mooi in een vast slaapritueel: laatste voeding, poetsen, pyjama, boekje, slapen. Omdat poetsen altijd na de laatste voeding komt, helpt het ook om de fles los te koppelen van het in slaap vallen. Wil je zien hoe dat ritueel in de dag past, dan kun je het ritme van je baby bijhouden in de Numsy-app, met voedingen, dutjes en bedtijd op één plek.

Wanneer naar de tandarts?

Neem je kindje mee naar de tandarts of mondhygiënist zodra het eerste tandje doorbreekt, bijvoorbeeld als je zelf voor controle gaat (Ivoren Kruis). Zo raakt je kind vroeg gewend aan de praktijk en krijg jij advies over poetsen en voeding. De JGZ-richtlijn adviseert dat een kind in elk geval voor zijn eerste verjaardag bij een mondzorgverlener is geweest. Controles voor kinderen tot 18 jaar vallen in het basispakket.

Ga eerder als je witte of bruine plekjes op de tanden ziet, als je kind pijn lijkt te hebben bij eten of poetsen, of als je twijfelt.

Verder lezen

• Wanneer krijgt een baby tandjes? Volgorde, symptomen en tips
• Slaapritueel
• Baby slaapt alleen met de fles in slaap
• Nachtvoeding na 1 jaar: nodig of gewoonte?
• Vanaf wanneer mag je baby water drinken (en uit een beker)?
• Speen en fopspeen

Bronnen

• JGZ-richtlijn Mondzorg, 3.2.1 Basisadvies mondverzorging, fluoride en voeding
• JGZ-richtlijn Mondzorg, 3.3 Praktische adviezen rond mondgezondheid
• Ivoren Kruis (2025), Advies Cariespreventie
• Ivoren Kruis, Eerste tandje? Poetsen!
• Kind en Gezin, Tanden poetsen

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.