Schermtijd voor baby's en peuters: hoeveel is oké per leeftijd?

Voor kinderen onder de 2 jaar is het advies: geen scherm. Voor kinderen van 2 tot 4 jaar adviseert de Nederlandse Richtlijn gezond schermgebruik maximaal 30 minuten per dag, verdeeld in korte momenten; de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) houdt maximaal een uur aan. Minstens zo belangrijk als het aantal minuten is wat je kind kijkt, of je samen kijkt en of er genoeg tijd overblijft voor spelen, bewegen en slapen.

In het kort

Bron: NJI, Wat is goede schermtijd voor mijn kind; Kind en Gezin, Schermtijd. De tijden zijn exclusief schermgebruik op school.

Hoeveel schermtijd per dag is oké?

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) zet de adviezen van de WHO en de Nederlandse Richtlijn gezond schermgebruik naast elkaar. Voor jonge kinderen komen ze op hetzelfde neer: onder de 2 jaar liever helemaal geen scherm, en daarna weinig. Nederland is voor peuters van 2 tot 4 jaar iets strenger (30 minuten) dan de WHO (een uur).

Kind en Gezin in Vlaanderen noemt het WHO-advies van maximaal een uur voor 2 tot 5 jaar, en voegt eraan toe dat je schermtijd het best beperkt tot enkele korte momenten per week. Je ziet: de grenzen verschillen een beetje, de richting is overal dezelfde.

Wat ik ouders meegeef: zie die 30 minuten niet als iets wat je kind elke dag moet krijgen, maar als een bovengrens. Een dag zonder scherm is geen gemiste kans.

Schermtijd voor baby's (0 tot 2 jaar)

Een baby begrijpt nog niet wat hij op een scherm ziet. Kind en Gezin legt uit dat zijn kijkgedrag nog niet gericht is en dat hij beelden nog niet goed kan volgen. Wat zijn aandacht trekt, zijn vooral kleurcontrasten, muziek en geluid. Daarom lijkt het alsof je baby geboeid kijkt, terwijl hij er inhoudelijk weinig van meekrijgt.

Het NJI is helder: baby's hebben voor hun ontwikkeling geen schermen nodig. Slapen, eten, bewegen, voelen en spelen dragen veel meer bij aan hun groei. Kind en Gezin wijst er ook op dat baby's en jonge peuters onrustig kunnen worden van te lang naar een scherm kijken.

Wat je in plaats daarvan kunt doen, ook als je even je handen vrij wilt hebben:

• je baby op een kleed laten liggen en spelen met iets wat hij kan vastpakken;
• een liedje zingen of praten over wat je aan het doen bent;
• samen een boekje met grote, duidelijke plaatjes bekijken.

Schermtijd voor peuters (2 tot 4 jaar)

Rond 2 jaar wordt je peuter actiever met wat hij ziet, schrijft Kind en Gezin. Hij volgt een verhaaltje, herkent de hoofdfiguren en reageert op een spelletje. Toch voegt schermtijd op deze leeftijd nog weinig toe aan zijn ontwikkeling, zegt het NJI: spelen, bewegen en ontdekken blijven het belangrijkst.

Het NJI geeft voor deze leeftijd drie praktische tips:

1. Verdeel het over de dag in korte momenten van bijvoorbeeld 10 minuten.
2. Kies media die passen bij de leeftijd. Rustige, korte programma's werken beter dan snelle, drukke filmpjes.
3. Moedig actief gebruik aan, bijvoorbeeld samen zingen of bewegen bij een filmpje.

Kind en Gezin voegt iets belangrijks toe: tot ongeveer 3 à 4 jaar kunnen kinderen nog geen onderscheid maken tussen fantasie en werkelijkheid. Voor hen is alles op het scherm echt. Een film die er onschuldig uitziet, kan voor een peuter eng of overweldigend zijn. Kies dus iets wat je kind emotioneel aankan, en kijk samen zodat je kunt uitleggen en geruststellen.

Niet alleen hoe lang, maar ook wat en hoe

Steeds meer deskundigen zeggen dat de inhoud belangrijker is dan het aantal minuten, schrijft het NJI. Videobellen met opa, samen een liedje meezingen of alleen eindeloos filmpjes kijken: het is allemaal schermtijd, maar het is niet hetzelfde.

Volgens het NJI kan schermgebruik zelfs bijdragen aan de ontwikkeling, onder drie voorwaarden:

Kind en Gezin geeft daarbij nog twee tips voor de ogen: houd het scherm op meer dan 30 centimeter afstand en neem na elke 15 tot 20 minuten een pauze. Langdurig en zonder pauzes van dichtbij kijken versnelt volgens Kind en Gezin de groei van het oog, waardoor bijziendheid kan ontstaan.

Hoe krijg je minder schermtijd zonder strijd?

Een tablet heeft een grote aantrekkingskracht, zegt Kind en Gezin: bewegende beelden, geluidjes en meteen een beloning als je iets goed doet. Het is dus heel logisch dat je peuter boos wordt als het scherm uit moet. Dit helpt:

• Vaste momenten. Het NJI geeft als voorbeeld: "Je mag om vijf uur een filmpje kijken. Nu gaan we nog even buitenspelen." Een vaste tijd voorkomt dat je kind er de hele dag om vraagt.
• Een wekker. "Je mag twintig minuten kijken. Als de wekker gaat, is het klaar." Dat maakt het einde voorspelbaar, en de wekker is de boosdoener in plaats van jij.
• Een tijdslimiet in de app, als die er is. Kind en Gezin noemt dat als handig hulpmiddel.
• Iets leuks klaar hebben voor erna: naar buiten, samen koken, een spelletje.
• Het goede voorbeeld. Kinderen doen na wat ze zien, schrijft het NJI. Leg je eigen telefoon ook weg tijdens het eten en spelen.

Schermen en slapen

Schermtijd vlak voor bedtijd maakt inslapen voor veel peuters lastiger. De regel die ik ouders meegeef, net als in ons slaapartikel: houd het laatste uur voor bed schermvrij en vul het met een vast slaapritueel. Waarom een scherm de slaap zo beïnvloedt en hoe je dat simpel oplost, lees je uitgebreid in schermen en slaap bij peuters. Past de bedtijd zelf niet goed meer, kijk dan in bedtijd baby en peuter per leeftijd.

Je hoeft niet perfect te zijn

Er zijn dagen dat een filmpje je redt: een zieke peuter, een lange autorit, een ouder die even moet ademhalen. Dat maakt je geen slechte ouder. Kind en Gezin zegt het nuchter: de meningen over schermen zijn verdeeld, de waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden, en je kunt als ouder je eigen keuzes maken. Waar het om gaat, is de balans over de week.

Twijfel je hoe je dat in jullie dag inpast, of loopt het stoppen telkens uit op strijd? Dan kun je je vraag ook stellen aan Numo, de coach in de Numsy-app. Maak je je zorgen over het gedrag of de ontwikkeling van je kind, bespreek het dan met het consultatiebureau.

Verder lezen

• Schermen en slaap bij peuters: wat het doet en hoe je het simpel oplost
• Slaapritueel
• Bedtijd baby en peuter: hoe laat naar bed per leeftijd
• Peuter wil niet slapen: oorzaken per leeftijd en een rustige aanpak
• Wakkertijden dreumes en peuter van 12 tot 36 maanden

Bronnen

• NJI, Wat is goede schermtijd voor mijn kind, Nederlands Jeugdinstituut
• Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Schermtijd

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.