Activiteiten voor je dreumes en peuter (1 tot 3 jaar): simpele spelletjes binnen en buiten

Een dreumes van 1 tot 2 jaar speelt het liefst met 'echte' dingen: potjes en pannen, een houten lepel, water en zand, en alles wat in en uit een bak kan. Tussen 2 en 3 jaar komt fantasiespel erbij en wordt bewegen avontuurlijker: rennen, klimmen, springen. Je hebt weinig nodig: gewone spullen, een stukje buiten en jouw aandacht. Schermen zijn onder de 2 jaar niet nodig, tussen 2 en 4 jaar is het advies maximaal 30 minuten per dag.

In het kort

Bronnen: Kind en Gezin (Bewegen en spelen per leeftijd) en het NJI.

Wat vindt een dreumes van 1 tot 2 jaar leuk?

Het leuke aan deze leeftijd is het nadoen. Je dreumes doet wat de grote mensen doen, en zo leert hij de wereld kennen (Kind en Gezin). Hij wil roeren in een pan, vegen met een bezempje en net als jij 'telefoneren'.

Tegelijk is hij volop bezig met bewegen: optrekken, stappen, vallen en weer opstaan, elke keer opnieuw. En met de handjes: kleine dingen oppakken, op knopjes duwen, dingen in en uit doen, leeggieten, verstoppen en draaien (Kind en Gezin). Hoe je dreumes zich per periode ontwikkelt, lees je in ontwikkeling van je dreumes per maand.

Activiteiten voor 1 tot 2 jaar

Binnen

• De keukenkast. Een la met plastic bakjes, een houten lepel en een pan om op te trommelen (Kind en Gezin).
• In en uit. Blokjes in een doos doen, eruit halen, weer erin. Ringen over een stok schuiven.
• Torentje bouwen en omgooien. Het omgooien is minstens zo leuk als het bouwen.
• Pop of knuffel verzorgen. Eten geven met een echte lepel, in bed stoppen.
• Krassen. Een groot vel papier op de grond en dikke waskrijtjes.
• Dansen op muziek. Samen, met gekke bewegingen.
• Een tunneltje. Een kartonnen doos met twee open kanten om doorheen te kruipen.

Buiten en in beweging

• Langs een rij stoelen lopen met op de laatste stoel een speeltje (Kind en Gezin).
• Verschillende ondergronden. Gras, zand, een drempel, een bergje op en af. Stapstijlen oefenen: op de tenen, zijwaarts, grote stappen.
• Zelf de buggy duwen of een stukje naast de buggy lopen (NJI).
• Evenwicht op een tak die op de grond ligt, springen van een tree.
• Zand en water. Scheppen, gieten, kliederen.

Ballonnen zijn leuk, maar laat een kind onder de 3 jaar er nooit alleen mee spelen: niet opgeblazen of geknapte ballonnen geven verstikkingsgevaar (Kind en Gezin). Controleer bij speelgoed met knoopbatterijen dat het klepje dichtgeschroefd zit.

Wat vindt een peuter van 2 tot 3 jaar leuk?

Tussen 2 en 3 jaar groeit je kind richting de zelfstandigheid van een kleuter. Fantasiespel komt op: niet meer gewoon nadoen, maar er een eigen draai aan geven. De bank wordt een boot, een doos wordt een auto (Kind en Gezin). Je peuter speelt graag in jouw buurt en wil jou erbij betrekken, maar speelt nog veel alleen of naast andere kinderen (NJI).

Bewegen wordt avontuurlijker: rennen, springen, klimmen, stoeien. Kind en Gezin noemt dat 'risicovol spelen' en vindt het onmisbaar voor de ontwikkeling. Jij blijft in de buurt en grijpt in bij echt gevaar, maar houdt niet alles tegen.

Activiteiten voor 2 tot 3 jaar

Binnen

• Verkleden. Een mand met oude kleren, sjaals en hoeden.
• Doen alsof. Winkeltje spelen, koken met echte pannetjes, de knuffels naar de dokter.
• Knutselen. Papier, waskrijt, verf en klei. Het resultaat doet er niet toe, het doen wel (NJI).
• Fijne motoriek. Een ketting rijgen van gedroogde pasta, papier vouwen, flessendopjes op karton plakken (NJI).
• Puzzels en blokken. Eenvoudige puzzels, iets bouwen met blokken.
• Spelletjes met beurten. Memory of een simpel spelletje waarbij je op je beurt wacht. Goed voor de taal en voor leren delen (NJI).
• Meehelpen. De tafel dekken, de was in de mand, de afwas, de auto wassen (Kind en Gezin). Voor je peuter is helpen ook spelen.

Buiten en in beweging

• Wie is het snelst? Achter elkaar aan rennen, tikkertje, verstoppertje.
• Tegelspelletjes. 'Niet op de rode stenen stappen' op weg naar de bakker of de opvang (Kind en Gezin).
• Parcours voor de loopfiets of driewieler.
• Ballen. Rollen, schoppen, gooien en vangen met grote en kleine ballen.
• Springen. Van de onderste tree, op de stoep, in een hoop bladeren.
• Natuur. Water, zand, modder, klauteren over boomstronken. Kleren die vuil mogen worden zijn een aanrader (Kind en Gezin).
• Speeltuin. Klimtoestellen om te oefenen met klimmen (NJI).

Laat je kind nooit alleen bij water, ook niet in bad (NJI). Een trampoline is eigenlijk niet bedoeld voor kinderen onder de 3 jaar; springt je peuter toch, houd er dan een oogje op en doe het zonder grotere kinderen erbij (Kind en Gezin).

Regenachtige dag: binnen bewegen

Op een dag dat je niet naar buiten kunt, hoeft je peuter niet stil te zitten. Een paar ideeën uit de bronnen die bijna niets kosten:

1. Zet de deuren open en bouw een hindernisbaan met stoelen om onderdoor en achterlangs te kruipen.
2. Maak een tent van stoelen en een laken.
3. Speel verstoppertje of verstop een knuffel.
4. Dans op muziek en doe elkaar na.
5. Oefen samen de trap: omhoog loop jij achter je kind, naar beneden ervoor (NJI).
6. Speel in bad met bekertjes en een gieter, met jou erbij.

Is je peuter erg druk, dan helpt soms juist een rustige activiteit: tekenen, een boekje bekijken of met de handen in een bak droge rijst voelen, onder jouw toezicht (NJI).

Spelen en praten gaan samen

Elke activiteit is ook taaloefening. Vertel wat jullie doen, benoem wat je kind ziet en voelt, en stel vragen (NJI). Bij het koken leert je kind woorden voor ruiken, proeven en voelen. In de winkel hoort hij andere taal dan thuis. Liedjes en versjes zingen en samen een kaartje voor oma maken horen er ook bij. Meer daarover in taalontwikkeling van je dreumes.

Hoe speel je mee zonder het over te nemen?

Tips van het NJI die ik ouders vaak meegeef:

• Doe mee, maar laat je kind het op zijn eigen manier doen. Gele wolken zijn prima.
• Geef je kind invloed. 'We hebben rode en blauwe verf. Wat wil je schilderen?'
• Niet te veel tegelijk. Een peuter kan zijn aandacht nog niet over veel dingen verdelen. Leg een deel weg en haal het later weer tevoorschijn als verrassing.
• Je hoeft er niet steeds naast te zitten. Vaak is het genoeg als je even komt kijken of iets zegt wanneer je kind iets vraagt.
• Dwing delen niet. Doe het voor en speel spelletjes met beurten.

Een voorspelbare dag helpt ook. Druk gedrag kan komen doordat je peuter moe is van alle indrukken (NJI); wakkertijden per leeftijd vind je in wakkertijden dreumes en peuter. In de Numsy-app houd je dutjes en bedtijd bij, en je kunt je vragen kwijt bij Numo, de coach in de app.

En schermen?

Het Nederlandse advies (NJI, op basis van de Richtlijn gezond schermgebruik en de WHO): geen scherm onder de 2 jaar, en voor kinderen van 2 tot 4 jaar maximaal 30 minuten per dag, verdeeld over korte momenten. Kind en Gezin wijst erop dat kinderen vooral veel moeten spelen en bewegen, ook al komt een filmpje tijdens de avondspits goed uit.

Kijkt je peuter toch, kijk dan samen, kies iets wat bij de leeftijd past en doe mee met zingen of bewegen. Hoe schermen de slaap beïnvloeden, lees je in schermen en slaap bij peuters.

Wanneer vraag je advies?

Speelt je kind weinig, heeft het weinig interesse in de omgeving of in andere mensen, of maak je je zorgen over het bewegen of het gedrag, bespreek het dan met het consultatiebureau. Ook als je merkt dat het spelen thuis steeds uitloopt op strijd of driftbuien en je er zelf niet meer uitkomt, kun je daar terecht.

Verder lezen

• Schermen en slaap bij peuters: wat het doet en hoe je het simpel oplost
• Wakkertijden dreumes en peuter van 12 tot 36 maanden (tabel)
• Driftbuien bij peuters: waarom ze erbij horen en wat je kunt doen
• Slaapschema peuter 2 jaar + voorbeeldschema
• Wanneer geen middagslaapje meer? Signalen, leeftijd en afbouwen

Bronnen

• NJI, Peuter: spelen, Nederlands Jeugdinstituut
• NJI, Peuter: motorische ontwikkeling, Nederlands Jeugdinstituut
• NJI, Peuter: taal, eerste gesprekjes, Nederlands Jeugdinstituut
• Kind en Gezin, Bewegen en spelen per leeftijd
• NJI, Wat is goede schermtijd voor mijn kind, Nederlands Jeugdinstituut

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.