Baby slaapt alleen met de fles in slaap: zo leert hij het zonder

Een baby die alleen met de fles in slaap valt, vraagt bij elk kort wakker worden opnieuw om drinken, ook zonder honger. Je lost dat op door de fles naar het begin van het slaapritueel te verplaatsen, je baby wakker in bed te leggen en een rustige vervanger te kiezen. De meeste baby's wennen daar in 1 tot 2 weken aan. Een fles mee in bed laat je vanaf de eerste tandjes liever achterwege.

Dit artikel gaat over baby's en dreumesen die niet zonder fles in slaap komen. Valt je jonge baby vooral in slaap tijdens het drinken, lees dan eerst baby valt in slaap tijdens de voeding.

In het kort

Waarom slaapt mijn baby niet zonder fles?

Zuigen en een warme buik maken slaperig. Daarom werkt de fles zo goed, en daarom wordt hij gemist.

Een baby slaapt in cycli en wordt aan het einde van elke cyclus even half wakker; dat hoort bij gezonde slaap (Galland, 2012). Een baby die zonder hulp in slaap viel, slaapt dan door. Een baby die drinkend in slaap viel, wil precies dezelfde situatie terug: fles in de mond, jij erbij. Dat heet een slaapassociatie. Meer hulp van ouders bij het inslapen hangt samen met vaker wakker worden 's nachts (Sadeh, 2010).

Niet de fles zelf is het probleem. Het probleem is dat je baby de fles nodig heeft om in te slapen, ook als hij geen honger heeft. Meer over hoe dat werkt lees je bij slaapassociaties bij je baby.

Honger of gewoonte: hoe zie je het verschil?

Dat is de eerste vraag, want honger los je niet op met een slaapaanpak.

Veel baby's kunnen vanaf een maand of 6 zonder nachtvoeding, sommige hebben tot 9 à 12 maanden nog één voeding nodig. Hoe vaak per leeftijd normaal is, staat in nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer. Twijfel je, overleg dan eerst met het consultatiebureau.

Voeding en slapen loskoppelen in 5 stappen

Een vaste, geleidelijke aanpak werkt bij ongeveer 80% van de jonge kinderen met inslaap- en doorslaapproblemen (Mindell, 2006). Zo pak ik het met ouders aan:

1. Zet de fles vooraan in het ritueel. Fles in de woonkamer of op de slaapkamer met het licht aan, daarna pyjama, tanden poetsen, boekje, liedje, slaapzak, bed. Voorbeelden per leeftijd vind je bij slaapritueel. Welke liedjes en muziek daarbij passen, lees je in slaapliedjes en muziek bij het slapen.
2. Houd je baby wakker tijdens het drinken. Praat zachtjes, verschoon tussendoor of laat hem een boertje doen. Wordt het zuigen traag en slaperig, stop dan de fles.
3. Leg hem wakker maar rustig in bed. Slaperig is goed, slapend niet. Zo maakt hij het laatste stukje zelf mee. Hoe je dat stap voor stap oefent, lees je in baby zelf in slaap laten vallen.
4. Kies een vervanger. Je hand op zijn buik, zacht sst-geluid, een vast zinnetje. Veel ouders zetten ook een white noise machine aan: een rustig geluid dat de hele nacht hetzelfde blijft, waar de fles na tien minuten op is. Zet hem niet in of op het bedje en houd het volume laag.
5. Reageer elke keer hetzelfde, ook 's nachts. Troost met je vervanger. Pak hem kort op als hij echt overstuur is en leg hem dan terug.

Pak eerst de avond aan, daarna de nacht en pas als laatste de dutjes. Overdag mag de eerste week nog wat soepeler.

Nachtflessen afbouwen zonder honger te laten lijden

Heeft je baby 's nachts echt nog een fles nodig, geef die dan gewoon, maar wakker. Licht gedimd, fles, boertje, en daarna wakker terug in bed met je vervanger.

Wil je de nachtfles helemaal afbouwen (meestal vanaf 6 tot 9 maanden, als je baby goed groeit), dan doe je dat geleidelijk:

• Minder per fles. Elke 2 tot 3 nachten 20 tot 30 ml minder, tot er nog maar een paar slokken over zijn. Dan valt de fles weg.
• Of minder vaak. Schuif de eerste nachtfles steeds een kwartier later, tot hij samenvalt met het ochtendmoment.
• Laat een andere ouder gaan. Een baby verwacht bij de ene ouder vaak eerder drinken dan bij de andere.

Het hele stappenplan, ook voor de droomvoeding, lees je in nachtvoeding en droomvoeding afbouwen.

Dreumes met de fles in bed: tandjes en gewoonte

Na de eerste verjaardag is de fles bij het slapen meestal geen voeding meer, maar troost. Dat is begrijpelijk, maar met tandjes is een fles melk mee in bed geen goed idee. Tijdens het slapen maakt je kind weinig speeksel, waardoor melk lang op de tandjes blijft liggen. Het consultatiebureau en tandartsen adviseren daarom: na het tandenpoetsen alleen nog water.

Wat werkt bij een dreumes:

• Melk aan tafel of op schoot, aan het begin van het ritueel. Daarna tanden poetsen.
• Van fles naar beker. Veel dreumesen laten de avondmelk makkelijker los als die uit een beker komt.
• Alleen water in bed, in een beker of drinkfles.
• Een vaste knuffel als troost in plaats van de fles.
• Kondig het aan. "Melk drinken we op de bank, in bed is er water." Dreumesen snappen meer dan ze zeggen.

Wat kun je de eerste nachten verwachten?

• Avond 1 en 2: langer inslapen, meer protest. Dat is normaal.
• Avond 3: vaak het zwaarst. Je baby test of de fles toch terugkomt.
• Dag 4 tot 7: het inslapen gaat sneller, de nachten worden rustiger.
• Week 2: voor de meeste baby's is inslapen zonder fles dan gewoon.

Begin op een rustig moment, niet tijdens ziekte, tandjes of een verhuizing, en spreek met je partner af dat jullie hetzelfde doen. Wil je liever een methode met meer of minder aanwezigheid van jou, kijk dan bij slaapmethodes uitgelegd.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?

Neem contact op met het consultatiebureau als je baby slecht groeit, overdag weinig drinkt, of als je na 2 weken met een vaste aanpak geen verandering ziet. Bel de huisarts als je baby veel huilt bij het plat liggen, veel spuugt, koorts heeft of moeilijk ademt: dan speelt er meer dan een gewoonte.

Verder lezen

• Slaapassociaties bij je baby
• Baby valt in slaap tijdens de voeding
• Nachtvoeding en droomvoeding afbouwen
• Nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer
• Slaapritueel
• Slaapmethodes uitgelegd

Bronnen

• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• Voedingscentrum, Borstvoeding en flesvoeding
• Sadeh A. et al. (2010), Parenting and infant sleep, Sleep Medicine Reviews 14(2)
• Mindell J.A. et al. (2006), Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children, Sleep 29(10)
• Galland B.C. et al. (2012), Normal sleep patterns in infants and children: A systematic review of observational studies, Sleep Medicine Reviews 16(3)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.