Nachtvoeding na 1 jaar: nodig of gewoonte? (12 tot 24 maanden)

Een gezonde dreumes die overdag goed eet en drinkt, heeft na zijn eerste verjaardag meestal geen melk meer nodig in de nacht. Wordt hij toch wakker voor de fles of de borst, dan is dat vaker gewoonte en troost dan honger. Geef melk aan het begin van het avondritueel, poets daarna de tandjes en bouw de nachtvoeding in 1 tot 2 weken af met kleinere porties of minder vaak.

Voor baby's tot 12 maanden lees je de cijfers per maand in nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer. Dit artikel gaat over de tijd daarna.

In het kort

De slaapcijfers komen uit de richtlijn voor kinderen van 1 tot 2 jaar (Paruthi, 2016).

Heeft een dreumes nog nachtvoeding nodig?

Bij de meeste dreumesen niet. Na de eerste verjaardag eet je kind drie maaltijden en een paar tussendoortjes, en krijgt hij melk of borstvoeding overdag. Daarmee krijgt hij binnen wat hij nodig heeft. De nacht is dan geen eetmoment meer.

Er zijn uitzonderingen. Groeit je dreumes niet goed, eet hij overdag erg weinig, is hij te vroeg geboren of is er een medische reden, overleg dan met het consultatiebureau voordat je iets verandert. Borstvoeding mag zo lang jij en je kind dat willen; dat jullie 's nachts nog voeden is dus geen probleem zolang het voor jullie werkt.

Wakker worden zelf is ook in het tweede jaar nog heel gewoon. Onderzoek laat zien dat een groot deel van de kinderen van 6 tot 18 maanden 's nachts nog wakker wordt (Hysing, 2014). De vraag is dus niet of je dreumes wakker wordt, maar of hij melk nodig heeft om weer in te slapen.

Waarom wil mijn dreumes 's nachts melk?

In mijn praktijk zie ik bijna altijd een van deze oorzaken:

• Gewoonte. Hij is gewend om drinkend in slaap te vallen en wil dat bij elk kort wakker worden weer. Dan helpt het om hem te leren zelf in slaap te vallen.
• Honger door de dag. Een dreumes die overdag slecht eet, haalt dat 's nachts in. Kijk eerst naar de maaltijden.
• Te veel melk overdag. Wie veel melk drinkt, eet vaak minder. Dan houdt het patroon zichzelf in stand.
• Troost. Bij verlatingsangst, een drukke dag of opvang zoekt je dreumes nabijheid, en melk is de snelste weg.
• Tandjes of ziek. De kiezen komen tussen 1 en 2 jaar. In zo'n periode is meer troost normaal; lees ook tandjes en slecht slapen.
• Dorst. Bij warmte of verkoudheid. Water lost dat op.

Nachtvoeding afbouwen bij een dreumes: stap voor stap

Een vaste, geleidelijke aanpak werkt bij de meeste jonge kinderen (Mindell, 2006). Begin op een rustig moment, niet tijdens ziekte of een verhuizing.

Bij flesvoeding:

1. Schuif de avondmelk naar het begin van het ritueel en poets daarna de tandjes.
2. Doe 's nachts elke 2 tot 3 nachten 20 tot 30 ml minder in de fles.
3. Zijn er nog maar 30 ml over, stop dan de fles en geef water in een beker.
4. Troost op een vaste manier: hand op zijn rug, vast zinnetje, kort oppakken en terugleggen.

Bij borstvoeding:

1. Voed steeds een minuut of twee korter.
2. Haal de borst eruit voordat je dreumes slaapt en leg hem wakker terug.
3. Laat de andere ouder gaan als dat kan. Bij jou ruikt hij melk, bij je partner minder.
4. Geef een afspraak die hij begrijpt: "de borst slaapt, als het licht is mag het weer."

Houd 's nachts het licht laag. Moet je even kijken of troosten, dan helpt een nachtlampje met warm, gedimd licht om het rustig te houden zonder je dreumes helemaal wakker te maken. Het volledige stappenplan voor afbouwen staat ook in nachtvoeding en droomvoeding afbouwen.

Melk voor het slapengaan: wel of niet?

Een beker melk voor het slapen is prima, zolang hij aan het begin van het ritueel staat en niet aan het eind. Zo ziet een avond eruit bij een dreumes met 1 middagdutje:

Valt je dreumes nog vaak in slaap met melk, schuif de melk dan elke paar dagen wat verder naar voren. Een vast avondritueel per leeftijd vind je bij slaapritueel. Hoe de hele dag eruitziet staat in het slaapschema voor 12 maanden en het slaapschema voor 18 maanden.

Nachtvoeding en tanden

Met tandjes is melk in de nacht een aandachtspunt. Tijdens het slapen maakt je kind weinig speeksel, waardoor melk langer op de tanden blijft liggen. Het consultatiebureau en tandartsen adviseren daarom: tanden poetsen na de laatste melk en daarna alleen water. Geef je 's nachts nog melk, geef dan geen fles mee in bed en laat je dreumes niet met melk in de mond in slaap vallen.

Wat kun je verwachten?

• Nacht 1 tot 3: meer protest, vooral op het moment dat de melk vroeger kwam.
• Nacht 4 tot 7: minder vaak wakker, sneller weer in slaap.
• Week 2: bij de meeste dreumesen is de nacht zonder melk dan gewoon.

Spreek met je partner af wat jullie doen en houd dat vol. Halverwege toch weer melk geven leert je dreumes vooral dat lang protesteren loont.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?

Ga langs bij het consultatiebureau als je twijfelt of je dreumes goed groeit, als hij overdag weinig eet, of als de nachten na 2 weken met een vaste aanpak niet beter worden. Bel de huisarts bij koorts, oorpijn, veel hoesten of benauwdheid 's nachts.

Verder lezen

• Nachtvoeding: hoe vaak en tot wanneer
• Nachtvoeding en droomvoeding afbouwen
• Slaapschema baby 12 maanden
• Slaapschema dreumes 18 maanden
• Tandjes en slecht slapen
• Slaapritueel

Bronnen

• Voedingscentrum, Borstvoeding en flesvoeding
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, AASM, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
• Hysing M. et al. (2014), Trajectories and predictors of nocturnal awakenings and sleep duration in infants, Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 35(5)
• Mindell J.A. et al. (2006), Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children, Sleep 29(10)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.