Baby of dreumes wil niet eten: wat is normaal en wat helpt? (8 tot 24 maanden)

Een baby of dreumes die slecht eet, is meestal gezond: periodes van goed en slecht eten wisselen elkaar af, en rond 18 maanden tot 2 jaar wil bijna elk kind minder en weigert het vaak nieuwe dingen. Jij bepaalt wat, wanneer en waar er gegeten wordt; je kind bepaalt of en hoeveel. Niet dwingen, niet belonen met eten, niet achter je kind aan lopen, en een nieuw product 10 tot 15 keer rustig blijven aanbieden. Ga naar het consultatiebureau als je kind afvalt, van zijn groeilijn afbuigt of ook slecht drinkt.

In het kort

Bronnen: JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag, Kind en Gezin.

Waarom wil mijn baby of dreumes niet eten?

Eerst iets geruststellends. Volgens de JGZ-richtlijn komen kieskeurigheid, weinig of traag eten, liever drinken dan eten en gevoerd willen worden bij veel peuters voor, ook als ze gezond zijn en zich goed ontwikkelen. Meestal is het tijdelijk.

De meest voorkomende redenen:

• Een groeifase. In het eerste jaar groeit je baby enorm hard, daarna gaat dat trager. Kind en Gezin schrijft dat een kind rond 18 maanden minder behoefte aan eten heeft.
• Angst voor nieuwe dingen. Vanaf ongeveer 1 jaar wijzen kinderen vaker nieuw eten af. Rond 2 jaar is dat bij de meeste kinderen op zijn hoogtepunt. Dat heet voedselneofobie en hoort bij de normale ontwikkeling.
• Zelf willen bepalen. Een dreumes ontdekt zijn eigen wil, en eten is een van de weinige dingen waar hij echt over gaat.
• Te moe of al vol. Te laat aan tafel, of veel melk of tussendoortjes vlak voor de maaltijd.
• Ziek, tandjes of iets spannends. De JGZ noemt ziekte, een ontwikkelingsstap (zoals lopen of zindelijk worden), de opvang, een broertje of zusje of een verhuizing als redenen voor een tijdelijke terugval.
• Een overgang in structuur. Van glad naar grover, van gevoerd worden naar zelf eten. Volgens Kind en Gezin ontstaan de meeste eetvragen juist bij zulke overgangen.

Wat is normaal per leeftijd?

Bronnen: Kind en Gezin, JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag.

Bij baby's van 8 tot 12 maanden zijn de melkvoedingen nog een belangrijk deel van de dag. Het Voedingscentrum noemt 2 tot 3 melkvoedingen per dag als richtlijn rond deze leeftijd. Wat er per maand op het menu kan staan, lees je in wat eet een baby van 9 maanden en wat eet een baby van 10 en 11 maanden.

Wie bepaalt wat: de verdeling aan tafel

Wat ik ouders altijd meegeef, en wat Kind en Gezin ook zo uitlegt: het is een gedeelde verantwoordelijkheid.

• Jij bepaalt wat er op tafel komt, wanneer er gegeten wordt en waar.
• Je kind bepaalt of het eet en hoeveel.

Die verdeling haalt veel spanning weg. Je hoeft niet meer te tellen hoeveel hapjes erin gaan. Je zorgt voor gezond eten op vaste momenten, en de rest laat je bij je kind. Kind en Gezin zegt het heel nuchter: het is niet erg als je kind eens een maaltijd overslaat. Het hongert zichzelf niet uit, en het volgende eetmoment is nooit ver weg.

Wat helpt als je kind niet wil eten?

Deze tips komen uit de JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag en van Kind en Gezin:

1. Eet op vaste tijden en op een vaste plek, het liefst samen aan tafel. Dat geeft houvast.
2. Ga op tijd aan tafel, voordat je kind te moe of te hongerig is. Een kind dat te moe is, eet slecht.
3. Houd de maaltijd kort. 15 tot 20 minuten is genoeg voor jonge kinderen, voor trage eters tot een half uur. Daarna ruim je af.
4. Bied geen alternatief aan als het bord blijft staan, en kook geen aparte maaltijd. Het volgende eetmoment is de nieuwe kans.
5. Blijf nieuwe dingen aanbieden, 10 tot 15 keer, naast iets wat je kind al lust. Mengen met een bekende smaak helpt soms.
6. Eet zelf mee en geef het goede voorbeeld. Zien eten doet eten.
7. Haal afleiding weg. Geen tv of tablet aan tafel.
8. Geef je kind ruimte om te oefenen. Knoeien en met de handen eten horen erbij.
9. Laat je kind meehelpen met klaarmaken of kiezen uit twee groenten.
10. Focus op wat goed gaat. Een compliment voor het proeven werkt beter dan commentaar op wat blijft liggen.

Wat je beter niet doet

De JGZ-richtlijn is hier heel duidelijk over:

• Niet dwingen of forceren. Dat maakt eten negatief en kan angst en verzet geven.
• Niet achter je kind aan lopen met een lepel of een bord.
• Geen eten als beloning of straf. Ook als je kind weinig heeft gegeten, krijgt het een toetje, net als de anderen.
• Geen 'grazen'. De hele dag kleine beetjes houdt de trek bij de maaltijd laag.
• Niet de maaltijd compenseren met extra melk of een koekje later.
• Geen negatief commentaar over het eten van je kind, ook niet tegen anderen terwijl hij erbij is.

In mijn praktijk zie ik vaak dat ouders uit zorg steeds meer gaan doen: vliegtuigjes, filmpjes, drie verschillende menu's. Dat is heel begrijpelijk, maar meestal wordt het eten er juist moeilijker van. Een stapje terug doen voelt eng, en werkt vaak verrassend snel.

Te veel melk of drinken?

Een dreumes die veel melk drinkt, heeft vaak weinig trek. Het Voedingscentrum waarschuwt: geef je kind niet constant drinken, anders heeft het misschien minder trek tijdens de eetmomenten. Hoeveel melk vanaf 1 jaar genoeg is, lees je in opvolgmelk, dreumesmelk of gewone melk.

Geef melk bij een eetmoment, bijvoorbeeld bij het ontbijt en de lunch, en water tussendoor. Hoe een dagmenu voor een dreumes eruit kan zien, lees je in wat eet een kind van 1 jaar.

Eten, moe zijn en slapen

Eten en slapen hangen meer samen dan je denkt. Een dreumes die net te lang wakker is, heeft vaak geen zin om te eten en wordt sneller boos aan tafel. Kind en Gezin wijst er ook op dat een kind dat te laat eet, vaak later inslaapt of onrustiger slaapt.

Plan de maaltijden daarom rond de dutjes, niet vlak ervoor als je kind al moe is. Het helpt om een paar dagen te kijken wanneer je kind honger heeft en wanneer het moe wordt. Je kunt dutjes en wakkertijden bijhouden in de Numsy-app en zien of de lastige maaltijden steeds op hetzelfde moe-moment vallen.

Niet eten door ziekte of tandjes

Een kind dat ziek is, verkouden is of tandjes krijgt, heeft vaak een paar dagen weinig trek. Dat is meestal niet erg, zolang het genoeg drinkt. Bied kleine porties aan, iets koels en zachts bij tandjes, en laat het verder rusten. Meer over tandjes lees je in wanneer krijgt een baby tandjes en doorkomende tandjes.

Na de ziekte kan het eten nog even minder gaan. De JGZ noemt een terugval in eetgedrag voor, tijdens en na een ziekteperiode normaal.

Let wel op het drinken. Thuisarts adviseert direct de huisarts te bellen als je kind met koorts veel minder drinkt dan normaal (minder dan de helft) of als je baby meer dan 12 uur geen natte luier heeft gehad.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?

Het consultatiebureau volgt de groei van je kind en kan meekijken. Ga in elk geval als:

• je kind afvalt of duidelijk van zijn groeilijn afbuigt (zie de groeicurve lezen);
• je kind herhaaldelijk maaltijden weigert en ook afvalt (Kind en Gezin);
• je kind vaak kokhalst, stikt of moeite heeft met slikken;
• je kind veel eenzijdiger gaat eten, bijvoorbeeld bijna alleen nog melk;
• de maaltijden thuis voor veel spanning zorgen. Ook dat is een goede reden.

Bel de huisarts als je kind ook slecht drinkt, suf of ziek oogt, of veel overgeeft of diarree heeft.

Een handige tip van Kind en Gezin: schrijf een paar dagen op wat je kind eet, hoeveel, wanneer en in welke situatie. Dat helpt jou en het consultatiebureau om een patroon te zien. Hoe de groei per leeftijd verloopt, lees je in gewicht en lengte van je baby per maand.

Verder lezen

• Wat eet een kind van 1 jaar? Dagmenu, melk en snacks
• Wat eet een baby van 10 en 11 maanden?
• Wat eet een baby van 9 maanden?
• Gewicht en lengte van je baby per maand
• Peuterpuberteit: wanneer begint het en wat helpt?
• Wanneer krijgt een baby tandjes?

Bronnen

• JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag, 4.2.2 Adequaat eetgedrag 1-4 jaar
• JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag, 3.4 Signalering van problemen 1-4 jaar
• Kind en Gezin, Als eten moeilijk gaat
• Voedingscentrum, Wat geef ik te drinken (dreumes en peuter)
• Voedingscentrum, Leren water drinken
• Voedingscentrum, Toewerken naar volledige maaltijden 8-12 maanden
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn kind heeft koorts

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.