Kolven op je werk: je rechten, de kolfruimte en een werkbaar schema

In de eerste 9 levensmaanden van je baby mag je je werk onderbreken om te kolven of borstvoeding te geven. Dat mag zo vaak en zo lang als nodig is, samen tot maximaal een kwart van je werktijd per dienst (Arbeidstijdenwet, artikel 4:8). Je werkgever moet een geschikte, afsluitbare ruimte regelen. Kolf ongeveer zo vaak als je baby thuis zou drinken, en neem de melk mee naar huis in een koeltas.

Weer aan het werk gaan en borstvoeding blijven geven gaat prima samen, als je het goed voorbereidt. Hieronder lees je wat je rechten zijn, wat je met je werkgever bespreekt en hoe je een werkdag met kolven inricht. Hoe kolven zelf werkt, staat in kolven.

In het kort

Mag je kolven onder werktijd? Wat de wet zegt

Ja. De Arbeidstijdenwet geeft je het recht om tijdens de eerste 9 levensmaanden van je kind je werk te onderbreken om borstvoeding te geven of te kolven, "in de nodige rust en afzondering". Voorwaarde is dat je je werkgever laat weten dat je borstvoeding geeft.

Het recht geldt voor kolven, maar ook voor voeden: woont of werkt je baby dichtbij, bijvoorbeeld op de opvang naast je werk, dan mag je ook daar gaan voeden.

Je werkgever mag hier niet in het nadeel van jou van afwijken. Afspraken die je recht kleiner maken, gelden volgens de wet niet.

Hoeveel tijd heb je en telt het als werktijd?

Je mag zo vaak en zo lang onderbreken als nodig, maar samen maximaal een kwart van je werktijd per dienst. Werk je een dienst van 8 uur, dan is dat dus maximaal 2 uur. In mijn praktijk zie ik dat de meeste moeders veel minder nodig hebben: een paar keer per dag een korte kolfpauze.

De wet zegt dat de kolfpauzes gelden als arbeidstijd. Ze gaan dus niet van je gewone pauzes af. Wil je precies weten hoe het met je loon zit tijdens het kolven, kijk dan in je cao of arbeidsvoorwaarden, of vraag het na bij HR.

Wanneer je kolft, spreek je samen met je werkgever af. Probeer de tijden te laten aansluiten op het ritme van je baby; dat is het beste voor je melkproductie.

Waar moet een kolfruimte aan voldoen?

Je werkgever moet een ruimte inrichten waar je kunt kolven. Een wc of een open kantoortuin is niet genoeg. Volgens de Rijksoverheid moet een kolfruimte onder andere:

• van binnen afsluitbaar zijn;
• voldoende privacy en rust bieden;
• een bed of rustbank hebben;
• goed geventileerd zijn en een prettige temperatuur hebben;
• een werkende koelkast hebben;
• in de buurt een mogelijkheid hebben om de kolf en flesjes schoon te maken;
• vrij zijn van gevaarlijke stoffen.

Een stopcontact, een stoel waarin je ontspannen zit en een tafeltje voor de kolf maken het in de praktijk een stuk makkelijker.

Bespreken met je werkgever: zo pak je het aan

Wat ik moeders altijd meegeef: regel het voordat je terug bent, niet op je eerste werkdag. Dan hoef je niet in de eerste week ook nog een ruimte te zoeken.

1. Meld het op tijd. Laat je leidinggevende of HR een paar weken voor je terugkomst weten dat je borstvoeding geeft en wilt kolven.
2. Vraag naar de ruimte. Waar kun je kolven, en is daar een koelkast?
3. Stem de tijden af. Vergaderingen, diensten en klantafspraken kun je zo plannen dat er ruimte blijft voor je kolfmomenten.
4. Vraag naar de cao. Soms staan daar extra afspraken in, ook voor na 9 maanden.
5. Werk je op verschillende locaties of in diensten? Bespreek dan per plek waar je terechtkunt.

Hoe vaak kolven op je werk? Een kolfschema

Het Voedingscentrum geeft een eenvoudig uitgangspunt: kolf op je werk ongeveer zo vaak als je baby zou drinken. Zo blijft je melkproductie op peil en heb je melk voor de volgende dag.

Het is een voorbeeld, geen regel. Let vooral op je lijf: wordt je borst tussendoor hard of pijnlijk, dan was de pauze te lang. Een uitgewerkt schema met tijden staat in kolven.

Per keer kolf je ongeveer 10 tot 15 minuten per borst, of tot er 1 tot 2 minuten geen melk meer komt (Voedingscentrum). Met een dubbele kolf ben je sneller klaar. Voor dagelijks kolven op je werk is een elektrische kolf het handigst.

Een handig hulpmiddel: houd een week bij wanneer je kolft en wanneer je baby thuis drinkt. In de Numsy slaap-app noteer je kolven, borst- en flesvoedingen naast de dutjes. Zo zie je of je kolfmomenten aansluiten op zijn ritme.

Melk bewaren en vervoeren op je werk

• Na het kolven: zet de melk in een schone, goed afsluitbare fles of een moedermelkzakje met de datum erop, en zet hem in de koelkast.
• Onderweg: neem de melk mee naar huis in een koeltas met koelelementen (Voedingscentrum).
• Thuis: meteen in de koelkast of de vriezer.

Moedermelk blijft volgens het Voedingscentrum zeker 4 uur goed buiten de koelkast, zeker 4 dagen achterin de koelkast op 4 graden en 6 maanden in een vriezer van -18 tot -20 graden. Alle bewaartijden en hoe je melk meegeeft aan de opvang, lees je in moedermelk bewaren.

Voorbereiden: je baby laten wennen aan de fles

Begin een week of twee voor je eerste werkdag met kolven en oefenen met de fles. Het Voedingscentrum adviseert om je baby te laten wennen met 10 tot 20 ml afgekolfde melk in de fles. Vaak gaat het beter als iemand anders de fles geeft, terwijl jij even niet in de kamer bent. Wil je baby de fles niet, kijk dan bij baby weigert de fles.

Kies je ervoor om op je werkdagen deels flesvoeding te geven? Dat kan, maar weet dat je melkproductie dan kan teruglopen. De voeding in de ochtend en de avond aan de borst houden helpt om de borstvoeding vol te houden (Voedingscentrum). Hoe je borst en fles combineert, lees je in borstvoeding en flesvoeding combineren.

Ook voor je baby is het een nieuwe start. Tips voor de eerste weken op de opvang staan in wennen op het kinderdagverblijf.

Kolven na 9 maanden en als de opbrengst terugloopt

Na 9 maanden stopt het wettelijke recht op kolfpauzes. Wil je doorgaan, maak dan afspraken met je werkgever. Veel moeders kolven dan in hun gewone pauze, of bouwen het kolven op het werk af en houden de voedingen thuis aan.

Loopt je opbrengst terug? Dat gebeurt vaker na een paar maanden werken. Wat kan helpen:

• kolf wat vaker op je werk, of kolf thuis een keer extra;
• geef in het weekend en op vrije dagen zoveel mogelijk aan de borst;
• zoek een rustig moment en een rustige plek om te kolven, met een foto of filmpje van je baby;
• vraag een lactatiekundige om mee te kijken.

Wil je stoppen met kolven op je werk, bouw dan geleidelijk af, met elke paar dagen een kolfmoment minder. Zo voorkom je stuwing. Meer in borstvoeding afbouwen. Krijg je pijnlijke plekken in je borst, lees dan borstvoedingsproblemen.

Wanneer hulp vragen?

Vraag hulp bij het consultatiebureau of een lactatiekundige als:

• kolven pijn doet of je tepels kapot gaan;
• je melkproductie duidelijk terugloopt;
• je baby minder dan 6 natte luiers per dag heeft of niet goed groeit.

Bel de huisarts als een borst dik, warm, rood en pijnlijk wordt en je je ziek of koortsig voelt.

Verder lezen

• Kolven: hoe vaak, hoe lang en een kolfschema
• Moedermelk bewaren
• Borstvoeding en flesvoeding combineren
• Wennen op het kinderdagverblijf
• Hoe vaak borstvoeding geven per leeftijd

Bronnen

• Voedingscentrum, Borstvoeding en weer aan het werk
• Voedingscentrum, Kolven
• Voedingscentrum, Borstvoeding bewaren
• Kind en Gezin, Afkolven
• JGZ-richtlijn Borstvoeding (multidisciplinair)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.