Obstipatie bij je baby of peuter: herkennen en wat helpt

Obstipatie (verstopping) betekent dat je kind minder dan 3 keer per week poept en dat de poep hard en droog is (Thuisarts). Een baby die een paar dagen niet poept maar daarna zachte poep heeft, is niet verstopt. Wat helpt hangt af van de leeftijd: bij een jonge baby de fles goed klaarmaken, en vanaf 6 maanden genoeg drinken, vezels en bewegen. Bel de huisarts bij pijn, bloed, overgeven of koorts, of als het na 2 weken adviezen niet beter gaat.

Obstipatie in het kort

Bronnen: Thuisarts, Voedingscentrum.

Wanneer is het obstipatie (en wanneer gewoon een paar dagen niet poepen)?

Thuisarts noemt het moeilijk poepen als je kind minder dan 3 keer per week poept. De poep blijft dan te lang in de dikke darm en wordt hard en droog. Het gaat dus om twee dingen samen: weinig poepen en harde poep.

Een paar dagen niet poepen is op zich geen verstopping. Een baby met borstvoeding kan na de eerste weken soms dagen overslaan en daarna een flinke, zachte luier vullen. Dat is gewoon.

Ook persen is niet altijd verstopping. Veel jonge baby's persen, kreunen en worden rood als ze moeten poepen. Komt er daarna zachte poep, dan is het volgens de uitleg van Thuisarts geen verstopping: de poep is dan niet hard en droog.

Signalen dat het wel verstopping is:

• harde, droge poep, soms als kleine keutels;
• lang en pijnlijk persen, huilen bij het poepen;
• een bolle, harde buik;
• bij oudere kinderen: buikpijn, of dunne poep die langs harde poep lekt.

Wat normaal is per voeding en leeftijd, lees je in ontlasting van je baby: hoe vaak en welke kleur.

Obstipatie bij borstvoeding en bij flesvoeding

Borstvoeding. Echte verstopping is bij volledige borstvoeding zeldzaam. Is je baby onrustig, poept hij weinig en drinkt hij ook slecht of heeft hij weinig natte luiers? Dan is de vraag eerder of hij genoeg binnenkrijgt. Bespreek dat met het consultatiebureau of een lactatiekundige.

Flesvoeding. Thuisarts noemt bij baby's twee oorzaken: de overstap van borstvoeding naar flesvoeding, en flesvoeding die niet goed is klaargemaakt, met te veel poeder of te weinig water. Kijk daarom eerst naar de bereiding. Het Voedingscentrum zegt: eerst het water, dan het poeder, en elk schepje afgestreken. Een volle of aangedrukte schep geeft een te geconcentreerde fles. Stap-voor-stap lees je in flesvoeding klaarmaken en opwarmen.

Geef een baby jonger dan 6 maanden geen extra water, suikerwater of sapjes tegen verstopping. Het Voedingscentrum adviseert voor die leeftijd geen extra water naast de melk. Wissel ook niet zelf van flesvoeding; overleg dat met het consultatiebureau.

Verstopping na de start met vaste voeding

Rond de eerste hapjes verandert de poep: dikker, bruiner en vaak ook minder vaak. Dat is normaal. Soms wordt de poep in deze periode te hard. Wat dan helpt:

• Water uit een bekertje. Vanaf 6 maanden mag je baby naast de melk wat water drinken, bij voorkeur uit een open beker. Zie vanaf wanneer mag je baby water drinken.
• Groente en fruit. Peer, pruim en groente geven je baby vezels en vocht. Wissel smaken af.
• Volkoren. Volkorenbrood en volkorenpap bevatten meer vezels dan witte varianten.
• Rustig opbouwen. Ga in je eigen tempo verder met de hapjes uit eerste hapjes baby.

Wat helpt: drinken, vezels en bewegen

Bij een dreumes en peuter noemt Thuisarts drie pijlers: genoeg drinken, genoeg vezels en veel bewegen.

Een vast moment na het eten helpt, omdat de darm dan vanzelf actiever wordt. Met de voetjes op een krukje zit je kind steviger en kan het beter ontspannen. Wat een dreumes op een dag eet en drinkt, zie je in wat eet een kind van 1 jaar.

Wil je weten hoe vaak je baby nu echt poept? Schrijf het een week op, of houd het bij in de Numsy-app, waar je voedingen en luiers bijhoudt. Dan heb je bij het consultatiebureau of de huisarts meteen een helder beeld.

Wat je beter niet doet

• Geen laxeermiddel of zetpil op eigen houtje. Thuisarts noemt medicijnen voor kinderen die moeilijk poepen, maar de huisarts bepaalt welk middel past, en bij een baby jonger dan 1 jaar al helemaal.
• Geen suiker of stroop in de fles. Dat is geen behandeling en slecht voor de tandjes.
• Niet boos worden of dwingen als je peuter niet wil poepen. Spanning maakt ophouden juist erger.

Heeft je baby vooral buikpijn en huilt hij veel, zonder harde poep? Dan past darmkrampjes bij je baby beter.

Obstipatie bij je peuter en zindelijkheid

Rond het zindelijk worden zie je vaker verstopping. Een peuter die een keer pijn had bij het poepen, gaat de poep soms ophouden. Dan wordt de poep nog harder en het volgende poepje nog pijnlijker. Thuisarts noemt ophouden door afleiding of pijn, en spanning, als oorzaken.

Wat helpt:

• Laat je peuter na het eten rustig op het potje of de wc zitten, een paar minuten, zonder druk.
• Prijs het proberen, niet alleen het resultaat.
• Neem even gas terug met de zindelijkheidstraining als poepen pijn doet, en pak eerst de harde poep aan met drinken, vezels en bewegen.
• Gaat het niet, dan kan de huisarts poeptraining met je bespreken.

Meer over de aanpak lees je in baby zindelijk maken.

Wanneer bel je de huisarts?

Bel de huisarts als je kind moeilijk kan poepen en daarnaast een of meer van deze klachten heeft (Thuisarts):

• buikpijn die niet weggaat;
• een vol of misselijk gevoel, of overgeven;
• pijn bij het poepen;
• bloed uit het poepgaatje of bij de poep;
• zich ziek voelen of koorts;
• weinig of geen zin in eten en drinken;
• afvallen.

Bel ook als je 2 weken de adviezen hebt geprobeerd en je kind nog steeds moeilijk poept. Bij een baby jonger dan 3 maanden die slecht drinkt, steeds overgeeft of suf is, bel je direct. Ziet de poep heel licht, wit of grijs als stopverf? Bel dan dezelfde dag; dat heeft niets met verstopping te maken maar moet snel bekeken worden.

Verder lezen

• Ontlasting van je baby: hoe vaak en welke kleur
• Diarree bij je baby of peuter
• Flesvoeding klaarmaken en opwarmen
• Eerste hapjes baby
• Darmkrampjes bij je baby
• Baby zindelijk maken

Bronnen

• Thuisarts.nl (NHG), Mijn kind kan moeilijk poepen
• Voedingscentrum, Hoe maak ik de fles klaar
• Voedingscentrum, Leren water drinken
• Voedingscentrum, Wat geef ik te drinken (dreumes en peuter)
• JGZ-richtlijn Zindelijkheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.