Gezonde tussendoortjes voor je baby, dreumes en peuter: wat en hoe vaak?

Een dreumes of peuter eet 3 maaltijden en krijgt daartussen bij voorkeur niet vaker dan 2 keer iets te eten, zegt het Voedingscentrum. De beste tussendoortjes zijn fruit, snackgroente en een volkoren boterham of cracker; water kan altijd. Je baby krijgt zijn eerste echte tussendoortje rond 7 tot 8 maanden: een portie fruit of groente van ongeveer 50 gram. Koek, snoep en ijs geef je eerder een keer per week dan elke dag, en dan klein.

In het kort: hoe vaak en wat

Bronnen: Voedingscentrum (opbouwschema en tussendoor-pagina's) en Kind en Gezin, dat voor kinderen van 1 tot 6 jaar 3 hoofdmaaltijden en maximaal 2 tussendoortjes noemt.

Vanaf wanneer krijgt je baby een tussendoortje?

In de eerste weken met hapjes is er nog geen apart tussendoortje. Je baby oefent met een paar lepeltjes naast de borst- of flesvoeding. Rond 7 maanden, als hij al een tijdje hapjes eet, wordt een portie fruit of groente tussen twee melkvoedingen een vast moment. Vanaf 8 maanden geef je er 1 tot 2 per dag, naast de broodmaaltijd en de warme maaltijd die de melkvoedingen langzaam vervangen (Voedingscentrum, opbouwschema).

Rond 10 en 11 maanden schuift je baby steeds meer mee met het gezinsritme: ontbijt, iets tussendoor, lunch, iets tussendoor, avondeten. Hoe zo'n dag eruitziet, lees je in wat eet een baby van 10 en 11 maanden. Voor jongere baby's staat de opbouw in wat eet een baby van 7 en 8 maanden en wat eet een baby van 9 maanden.

Hoeveel tussendoortjes per dag, per leeftijd?

Voor een dreumes en peuter is het advies helder: 3 maaltijden, en bij voorkeur niet vaker dan 2 keer iets extra's te eten of drinken. Zo houdt je kind trek in de maaltijden, en minder eetmomenten is ook beter voor de tanden (Voedingscentrum). De JGZ-richtlijn noemt maximaal 7 eet- en drinkmomenten per dag, de melk meegerekend.

Water telt niet mee: dat kan altijd. Vanaf 4 jaar mag het iets ruimer, tot 4 keer iets tussen de maaltijden door. Wat ik ouders altijd meegeef: maak er vaste momenten van, bijvoorbeeld halverwege de ochtend en na het middagdutje. Een kind dat weet dat er om 10 uur fruit komt, vraagt minder om de 20 minuten om een koekje.

Wil je zien hoe melk, maaltijden, tussendoortjes en dutjes over de dag verdeeld zijn, houd het dan een paar dagen bij. Dat kan op papier, of samen met de slaapjes in de Numsy slaap-app.

Top voor tussendoor: groente en fruit

Fruit en snackgroente zijn volgens het Voedingscentrum de beste keuze voor tussendoor.

• Fruit: stukjes appel, peer, kiwi, meloen, aardbei, banaan, mandarijn en druiven.
• Snackgroente: plakjes wortel of komkommer, reepjes paprika, gehalveerde snoeptomaatjes.
• Combineren: een paar stukjes fruit met een reepje paprika maakt het kleurrijk zonder dat het veel wordt.

Een kinderportie is klein. Een halve appel of een handje druiven is voor een dreumes vaak genoeg. Kinderen van 1 tot 3 jaar hebben ongeveer 150 gram fruit per dag nodig, ongeveer anderhalf stuk, verdeeld over tussendoor en het toetje (Voedingscentrum).

Voor de trek: boterham, cracker of yoghurt

Heeft je kind echt honger tussen de maaltijden, bijvoorbeeld na een drukke ochtend op de opvang? Dan is een volkoren boterham met margarine een prima tussendoortje, zegt het Voedingscentrum. Ook een volkoren cracker uit de Schijf van Vijf kan, eventueel met een dun laagje gezond beleg. Een schaaltje magere of halfvolle yoghurt zonder suiker, met wat fruit erdoor, werkt ook.

Rozijnen en ander gedroogd fruit vallen binnen de Schijf van Vijf. Houd de portie wel klein, want er zit veel suiker in. Rond de eerste verjaardag kun je af en toe wat rozijntjes geven. Vers fruit blijft beter, omdat er meer vitamine C in zit.

Rijstwafels, knijpfruit, kinderkoekjes en rozijntjes: wel of niet?

Dit zijn de producten waar ouders het vaakst naar vragen.

Een klein gewoon biscuitje is vaak een betere keuze dan een kinderkoekje: een Maria biscuitje heeft ongeveer 22 calorieën. Kind en Gezin geeft nog een tip voor baby's: jonger dan 9 maanden geef je een koekje alleen geprakt in fruitpap of melk, om verslikken te voorkomen.

Snoep, koek en ijs: hoe vaak?

Koek, snoep en ijs zijn al snel veel te veel voor een jong kind. Het Voedingscentrum adviseert om het eerder een keer per week dan een keer per dag te geven, bijvoorbeeld op zondag, en dan klein: minder dan 75 calorieën.

Een goede maat is maximaal een kwart van jouw portie. Snijd een klein stukje af en leg het op een eigen bordje. Beloon je kind liever met aandacht dan met snoep; zo wordt eten geen ruilmiddel. Speelt weigeren aan tafel mee, lees dan als je kind niet wil eten.

Onderweg en op de opvang: makkelijke tussendoortjes

Voor onderweg werkt het best wat goed in een bakje past en niet plakt: stukjes appel of peer, partjes mandarijn, komkommer, gehalveerde snoeptomaatjes of een volkoren cracker. Neem een beker water mee in plaats van sap. Dat is ook fijner voor de tanden; hoe je het gebit verder gezond houdt, lees je in tandenpoetsen bij je baby en dreumes.

Op het kinderdagverblijf bepaal je niet alles zelf, maar je kunt wel afspraken maken. Het Voedingscentrum raadt aan te vragen wat er tussendoor gegeven wordt en of er een traktatiebeleid is. Krijgen de kinderen vaak koekjes, vraag dan of je zelf een gezonder alternatief mag meegeven. Tips voor het ritme thuis en op de opvang staan in slapen op het kinderdagverblijf.

Verslikgevaar bij snacks: druiven, tomaatjes en noten

Juist bij tussendoortjes eten kinderen vaak snel of al spelend. In hele druiven en snoeptomaatjes kan je kind zich verslikken; snijd ze in de lengte doormidden (Voedingscentrum). Geef kinderen onder de 4 jaar geen hele noten of pinda's. Pindakaas of notenpasta zonder toegevoegd suiker en zout op brood is een goed alternatief. Laat je kind zitten als het eet, ook bij een snack, en blijf erbij.

Verder lezen

• Wat eet een kind van 1 jaar? Dagmenu, melk en snacks
• Vanaf wanneer mag je baby water drinken (en uit een beker)?
• Wat eet een baby van 9 maanden? Stukjes en een voorbeelddag

Bronnen

• Voedingscentrum, Wat kan ik tussendoor geven (dreumes en peuter)
• Voedingscentrum, Wat kan ik tussendoor geven aan mijn kind (4-12 jaar)
• Voedingscentrum, Zijn rozijntjes een gezond tussendoortje voor mijn baby of kind
• Voedingscentrum, Voorbeeld opbouwschema van oefenhapjes naar warme maaltijd (2022)
• Kind en Gezin, Tussendoortjes (vaste voeding vanaf 8 maanden)
• JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag, 4.2.2 Adequaat eetgedrag 1-4 jaar

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.