De Rapley-methode (baby-led weaning): zo laat je je baby zelf eten

Bij de Rapley-methode (baby-led weaning) geef je je baby geen geprakt eten, maar zachte stukjes die hij zelf pakt en in zijn mond stopt. Dat kan als je baby rechtop zit, zelf dingen naar zijn mond brengt en goed kan slikken, meestal rond 6 maanden. Het Voedingscentrum vindt geleidelijk grover prakken veiliger, omdat de kans op verslikken bij grote stukken groter is. Veel ouders combineren daarom de lepel met een paar stukjes uit de hand.

Deze pagina gaat dieper in op Rapley: hoe je begint, hoe je het veilig houdt en wat je per leeftijd geeft. Wil je eerst weten wanneer en hoe je in het algemeen met hapjes start, lees dan eerste hapjes baby.

Wat is de Rapley-methode?

Bij Rapley eet je baby vanaf het begin zelf. Je legt zachte stukjes eten voor hem neer, hij pakt ze, onderzoekt ze en stopt ze in zijn mond. Hij bepaalt zelf wat en hoeveel. Jij bepaalt wat er op tafel komt.

Dat past bij de JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag: ontspannen voeden, inspelen op honger- en verzadigingssignalen en niet dwingen, bij Rapley en bij de lepel.

Vanaf wanneer kan je baby zelf eten?

Met oefenhapjes begin je tussen 4 en 6 maanden, fijn geprakt met een lepeltje (Voedingscentrum). Voor stukjes moet je baby verder zijn. Let op deze signalen:

• Hij zit rechtop, eventueel met wat steun in een kinderstoel.
• Hij pakt dingen en brengt ze zelf naar zijn mond.
• Hij kan goed slikken en duwt eten niet meteen met zijn tong naar buiten.
• Hij is nieuwsgierig naar wat jullie eten.

Meestal is dat rond 6 maanden. Kind en Gezin noemt vanaf 6 maanden ook gare stukjes in een vorm die je kind zelf kan vastpakken. Hoe je baby leert grijpen en zitten, lees je in motorische ontwikkeling baby.

Is Rapley veilig? Verslikken en kokhalzen

Het Voedingscentrum zegt het eerlijk: met de Rapley-methode kan de kans groter zijn dat je baby zich verslikt, en het is veiliger om het eten geleidelijk minder fijn te maken. Kies je toch voor Rapley, houd je dan aan deze voorwaarden:

• Je baby zit rechtop, nooit half liggend in een wipstoel.
• Je blijft er altijd bij, zodat je meteen kunt ingrijpen.
• Je geeft alleen zacht eten dat je tussen duim en wijsvinger fijn kunt drukken.
• Je geeft geen hele noten, pinda's of harde stukjes rauwe groente of appel.
• Ronde dingen zoals druiven en snoeptomaatjes snijd je in de lengte en daarna kleiner.
• Verslikt je baby zich regelmatig of heeft hij moeite met kauwen, wacht dan nog even.

Kokhalzen hoort erbij. Je baby duwt een te groot stukje met een rood hoofd en veel geluid weer naar voren. Dat is een beschermende reflex, geen verslikken. Wat het verschil is met echt verslikken en wat je dan doet, lees je in baby verslikt zich. Een EHBO-cursus voor baby's en kinderen is voor elke ouder een goed idee, zeker bij Rapley.

Voordelen en nadelen

Eerste Rapley-hapjes: wat geef je en hoe snijd je het?

Begin met zacht eten in repen zo lang als je baby's vuist plus een stukje erboven: hij houdt de onderkant vast en knabbelt aan het topje. Kleine blokjes komen later, als hij met duim en wijsvinger leert pakken.

Brood met korst geef je vanaf ongeveer 7 maanden, om te leren kauwen (Voedingscentrum). Geef pindakaas en ei voordat je baby 8 maanden is, bijvoorbeeld als dun laagje pindakaas op een toastreep of als goed doorbakken omelet. Hoe je dat stap voor stap doet, lees je in pindakaas en ei voor je baby.

Wat je bij Rapley niet geeft, zoals bij elke baby: geen zout of bouillon in het eten, geen honing onder 1 jaar en geen hele noten. Het volledige rijtje staat bij het Voedingscentrum onder "wat kun je beter niet geven".

Rapley-recepten voor 6 tot 12 maanden

Twee eenvoudige recepten zonder zout en suiker:

Bananenpannenkoekjes (vanaf ongeveer 6 maanden, als je baby ei krijgt). Prak een rijpe banaan en klop er een ei door. Bak kleine pannenkoekjes in een koekenpan met een beetje olie, aan beide kanten goed gaar. Laat afkoelen en snijd in repen.

Groenterepen uit de oven (vanaf ongeveer 6 maanden). Snijd zoete aardappel, wortel en pompoen in vingerdikke repen. Hussel ze met een beetje olie en rooster ze in de oven tot ze zacht zijn. Geen zout.

Meer ideeën per leeftijd staan in recepten voor je baby en groente- en fruithapjes.

Rapley combineren met prakken

Je hoeft niet te kiezen. Veel ouders doen een combinatie, en dat is ook wat ik in mijn praktijk het vaakst zie werken. Zo kan dat:

• Geef de warme maaltijd als prakje met de lepel, en leg er een paar zachte stukjes groente bij om zelf te pakken.
• Begin met stukjes als hij fris is, en help met de lepel als hij moe wordt.
• Maak het prakje stap voor stap grover, zoals het Voedingscentrum adviseert, zodat de overstap naar stukjes vanzelf gaat.

Hoe zo'n dag eruitziet, zie je in wat eet een baby van 6 maanden en wat eet een baby van 7 en 8 maanden.

Krijgt je baby genoeg binnen (ijzer)?

In de eerste weken komt er vaak meer op de grond dan in je baby. Dat is niet erg: de melk blijft de basis. Maar vanaf 6 maanden heeft je baby vaste voeding wel echt nodig, zegt het Voedingscentrum, omdat melk alleen dan niet meer genoeg is.

Let daarom op twee dingen:

• Bied elke dag eten met ijzer aan, zoals vlees, vis, ei, peulvruchten of volkorenproducten, in een vorm die je baby kan pakken.
• Eet je baby na een paar weken nog bijna niets zelf, help dan met de lepel.

Eet je baby weinig of weigert hij veel, lees dan baby of dreumes wil niet eten.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?

Bespreek het op het consultatiebureau als je baby na een paar weken nog bijna niets eet, niet goed groeit, of steeds kokhalst en stukjes blijft weigeren.

Bel direct 112 als je baby niet meer kan ademen, huilen of hoesten, of blauw wordt. Bel dezelfde dag de huisarts als hij na een verslikking blijft hoesten of piepend ademt. Krijgt je baby na een nieuw voedingsmiddel moeite met ademen, een dikke tong of keel of wordt hij suf, bel dan ook 112.

Verder lezen

• Eerste hapjes baby: wanneer en hoe begin je?
• Wat eet een baby van 6 maanden?
• Wat eet een baby van 9 maanden?
• Pindakaas en ei voor je baby
• Baby verslikt zich
• Brood en broodbeleg voor je baby

Bronnen

• Voedingscentrum, Eerste hapjes (vanaf 4-6 maanden)
• Voedingscentrum, De eerste hapjes vanaf 6 maanden (6-8 mnd)
• Voedingscentrum, Wat kun je beter niet geven aan je kindje
• Voedingscentrum, Allergie of voedselintolerantie bij mijn kindje
• Kind en Gezin, Vaste voeding
• JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag, 4.1.5 Praktische adviezen over eetpatronen en eetgedrag 0-1 jaar
• JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag, 4.2.2 Adequaat eetgedrag 1-4 jaar

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.