Baby of kind uit logeren: vanaf wanneer en hoe bereid je het voor?

Er is geen vaste leeftijd waarop een baby kan gaan logeren: het kan zodra de voeding geregeld is en de oppas het ritme en de regels voor veilig slapen kent. Veel ouders kiezen voor een moment waarop het dagritme staat, vaak vanaf 3 tot 4 maanden. Neem de eigen slaapzak, een bekend geluid of knuffeldoekje en het ritme op papier mee, en bouw het op: eerst een dutje, dan een nacht.

In het kort

Vanaf wanneer kan een baby uit logeren?

Er is geen leeftijd waarop het moet of juist niet mag. Het gaat om drie vragen. Is de voeding geregeld? In de eerste weken drinkt een baby 8 tot 12 keer per dag (Voedingscentrum); bij borstvoeding betekent een nacht weg dus kolven en een baby die uit de fles drinkt. Kent de oppas je baby? En ben jij er zelf aan toe?

In mijn praktijk zie ik dat logeren het soepelst gaat als het dagritme een beetje staat, vaak vanaf 3 tot 4 maanden. Dan kun je opa en oma een herkenbaar ritme meegeven. Daarvoor kan het ook, maar dan slaapt en drinkt je baby nog verspreid over dag en nacht en is de nacht voor de oppas zwaarder.

Logeren bij opa en oma: wat bespreek je vooraf?

Grootouders hebben vaak zelf kinderen grootgebracht, maar de adviezen over veilig slapen zijn veranderd. Loop daarom samen de 4 van Veilig Slapen door (VeiligheidNL, 2023):

• Op de rug te slapen leggen.
• In een eigen bedje of wieg, niet bij opa en oma in bed of op de bank.
• In een slaapzak, geen dekbed.
• In een leeg bedje: geen grote knuffels, kussens, hoofdbeschermers of babynestje, hooguit een klein plat knuffeldoekje.

Geef daarnaast het ritme op papier mee: wektijd, dutjes en wakkertijden, voedingen, bedtijd en de stappen van het slaapritueel. Wat bij de leeftijd van je kind past, staat in ritme van een baby per leeftijd. Spreek ook af wanneer ze jullie bellen, en wanneer niet.

Wat neem je mee? Checklist per leeftijd

Het principe is hetzelfde als bij de opvang: iets van thuis mee en de vaste rituelen bespreken (Kind en Gezin). Hoe meer er hetzelfde ruikt, klinkt en gaat als thuis, hoe makkelijker je kind slaapt.

Gebruikt je kind thuis een slaapgeluid, neem dat dan mee. Een vertrouwd geluid maakt een vreemde kamer bekender. Zet een white noise machine wel op afstand van het bedje, niet erin of eraan, en op een zo laag mogelijk volume (Hugh, 2014). Meer over het opbouwen van zo'n geluid in white noise opbouwen en afbouwen. Over knuffels in bed lees je meer in knuffel in bed: vanaf wanneer.

Kind gaat voor het eerst uit logeren: zo bouw je het op

1. Een dutje samen. Laat je kind een dutje doen in het logeerbedje terwijl jij er bent.
2. Een dutje zonder jou. Jij gaat weg, opa of oma doet het ritueel.
3. Een avond. De oppas doet het slaapritueel en legt je kind in bed; jullie halen het later op de avond op, of de oppas komt een avond bij jullie thuis.
4. De eerste nacht. Pas als de stappen hiervoor goed gingen.

Vertel een peuter een paar dagen van tevoren wat er gaat gebeuren. Een boekje over logeren of foto's van het bedje bij opa en oma helpen om het voor te stellen.

De eerste nacht: afscheid en het slaapritueel

Neem kort en duidelijk afscheid. Het NJI raadt bij scheidingsangst aan om niet stiekem weg te gaan en het troosten over te laten aan degene die er blijft. Een lang afscheid aan de deur maakt het voor je kind juist moeilijker.

Laat de oppas het slaapritueel doen zoals thuis: dezelfde volgorde, hetzelfde liedje, dezelfde slaapzak. Wordt je kind 's nachts wakker, dan troost de oppas rustig in de kamer en houdt het donker en saai. Beeldbellen vlak voor bedtijd maakt sommige kinderen juist verdrietig: spreek liever een moment eerder op de avond af.

Peuter uit logeren en verlatingsangst

Scheidingsangst begint meestal vanaf ongeveer 6 maanden en kan doorgaan tot in het derde levensjaar (NJI). Rond 9 tot 12 maanden komt daar vaak eenkennigheid bij. Dat betekent niet dat logeren niet kan, wel dat de voorbereiding belangrijker is. Kiest je kind net nu voor jou en huilt het bij elk afscheid, plan de eerste logeernacht dan bij iemand die het goed kent. Meer over deze fase lees je in verlatingsangst bij baby's.

Peuters van 2 tot 3 jaar vinden logeren vaak spannend en leuk tegelijk. Geef ze iets eigens mee om voor te zorgen, zoals een knuffel die ook mag logeren.

Weer thuis: het ritme terugvinden

De dag na het logeren is je kind vaak moe of juist druk. Pak meteen het gewone ritme weer op: vaste wektijd, dutjes op het normale moment en een iets vroegere bedtijd als het dutje mislukt. Meestal is het binnen een dag of twee weer gewoon. Wil je zien hoe het ritme na het logeren loopt, dan kun je dutjes en wakkertijden bijhouden in de Numsy-app. Voor langere logeerpartijen of een reis werkt dezelfde aanpak als in slapen op vakantie; voor slapen buiten de deur op vaste dagen, zie slapen op het kinderdagverblijf.

Verder lezen

• Slapen op vakantie met baby of peuter
• Verlatingsangst bij baby's
• White noise opbouwen en afbouwen
• Wennen op het kinderdagverblijf of bij de gastouder

Bronnen

• VeiligheidNL (2023), Handleiding Veilig Slapen: De 4 van Veilig Slapen
• NJI, Baby: scheidingsangst, Nederlands Jeugdinstituut
• Kind en Gezin, Wennen in de opvang
• Hugh S.C. et al. (2014), Infant Sleep Machines and Hazardous Sound Pressure Levels, Pediatrics 133(4)
• Voedingscentrum, Hoeveel borstvoeding heeft mijn baby nodig

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.