Eenkennigheid bij je baby: wanneer, hoe lang en het verschil met verlatingsangst

Eenkennigheid betekent dat je kind zich alleen bij een of twee vertrouwde mensen veilig voelt en angstig reageert op anderen. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) ontwikkelen de meeste kinderen het tussen 9 en 12 maanden; het komt het meest voor tussen 1 en 2 jaar en is rond de tweede verjaardag meestal voorbij. Het is een teken dat de band met jou groeit. Dwing geen contact af, blijf zelf rustig en vriendelijk tegen de ander, en geef je kind de tijd.

In het kort

Wat is eenkennigheid?

Eenkennigheid betekent dat je kind zich maar bij een of twee opvoeders veilig voelt en angstig reageert op anderen. Het NJI beschrijft hoe dat eruitziet: je kind wordt bang als het een vreemde ziet, gaat huilen en kruipt tegen je aan.

Dat gaat verder dan een voorkeur voor papa of mama. Je kind klampt zich vast als je met een onbekende praat, of als er bezoek is. Ben je er zelf niet, dan richt je kind zich op de persoon die na jou het meest vertrouwd is.

Niet elk kind is even eenkennig. Sommige kinderen hebben er veel last van, bij andere is het nauwelijks merkbaar. Beide zijn normaal.

Wanneer worden baby's eenkennig, en hoe lang duurt het?

Zoek je op "baby 4 maanden eenkennig" of "baby 6 maanden eenkennig"? Bij een jonge baby is dat meestal nog geen echte eenkennigheid. Je baby leert gezichten herkennen en laat zien dat hij jou het liefst heeft. Echte angst voor vreemden komt bij de meeste kinderen later.

Waarom wordt een baby eenkennig?

Eenkennigheid hangt samen met de hechting, legt het NJI uit. Jij biedt je kind structuur, veiligheid en aandacht. Daardoor hecht je kind zich aan jou en voelt het zich veilig bij je. Je kind leert op wie het kan vertrouwen, en merkt daardoor steeds sterker het verschil met andere mensen.

Tussen 6 en 9 maanden begint je baby ook te begrijpen dat hij los van jou bestaat, en dat jij dus ook weg kunt gaan. Rond die tijd begint de periode van eenkennigheid.

Dat klinkt misschien als een stap terug, maar het is precies andersom. Het NJI noemt eenkennigheid een fase die bijdraagt aan de hechting. Je kind leert jou te herkennen als veilige basis, en leert voorzichtig te zijn met het onbekende. Dat komt goed van pas als hij straks gaat kruipen, lopen en de wereld ontdekken.

Eenkennigheid of verlatingsangst: wat is het verschil?

Ze lijken op elkaar en komen vaak tegelijk voor, maar het zijn twee verschillende dingen:

Het NJI zegt erbij dat het verschil niet altijd duidelijk is. In beide gevallen is je kind bang om een gevoel van veiligheid kwijt te raken. Hoe je verlatingsangst opvangt, vooral rond het slapen, lees je in verlatingsangst bij baby's.

Wat helpt bij een eenkennige baby?

Het NJI geeft een aantal tips voor als je kind bang reageert op een onbekende:

1. Accepteer dat je kind tegen je aankruipt. Dwing hem niet om contact te maken met de ander.
2. Stel hem gerust en blijf zelf rustig, zonder er veel aandacht aan te besteden.
3. Vertel wie de ander is en blijf met die persoon praten. Zo laat je zien dat het niet eng is. Je natuurlijke, ontspannen reactie op anderen is meestal het beste voorbeeld voor je kind.
4. Benoem wat je kind voelt. "Je vindt het spannend, hè. Dat is de buurvrouw." Zo leert je kind zijn gevoelens begrijpen.
5. Laat je kind regelmatig andere mensen ontmoeten, in zijn eigen tempo. Zo leert hij dat onbekenden niet eng hoeven te zijn.

Eenkennig bij opa, oma en ander bezoek

Dit is de situatie waar ik in mijn praktijk de meeste vragen over krijg. Opa en oma willen natuurlijk graag knuffelen, en je kind zet het op een brullen. Wat werkt:

• Vraag bezoek om het even rustig aan te doen. Eerst gewoon met jou praten, je kind op jouw schoot laten kijken.
• Laat je kind het tempo bepalen. Een speeltje aanreiken werkt vaak beter dan meteen oppakken.
• Leg het uit aan het bezoek. Het NJI raadt aan om de ander te vertellen dat je kind wat eenkennig is. Dan voelt niemand zich afgewezen.
• Houd rekening met bijzondere momenten. Als je kind ziek is, of bij een uitje of verhuizing, kan het volgens het NJI extra bang zijn.

Afscheid nemen in de eenkennige fase

In deze periode vindt je kind afscheid nemen vaak moeilijker. Begint je kind net op de opvang, lees dan ook wennen op het kinderdagverblijf. Het NJI geeft deze tips voor wegbrengen naar opvang, oppas of familie:

• zorg voor een fijne overdracht en gun je kind even tijd om aan de ander te wennen;
• laat de medewerker of oppas je kind van je overnemen en even bij zich houden terwijl jij weggaat;
• blijf zelf rustig en laat het afscheid niet te lang duren.

Wanneer je eenmaal uit beeld bent, wordt je kind volgens het NJI vaak snel weer rustig. Een vaste knuffel kan daarbij helpen; wanneer een knuffel ook in bed mag, lees je in knuffel in bed: vanaf wanneer.

Eenkennigheid en slapen

Valt de eenkennige fase samen met onrustige nachten? Dat zie ik vaak. In deze periode gebeurt er vaak veel tegelijk: je baby wordt beweeglijker, merkt dat jij weg kunt gaan, en wil jou 's nachts ook vaker in de buurt. Meer daarover lees je in slaapregressie 8 en 9 maanden, baby 8 maanden oud en baby 9 maanden oud.

Wil je weten hoe je in jullie situatie het beste kunt reageren, dan kun je je vraag ook stellen aan Numo, de coach in de Numsy-app.

Wanneer naar het consultatiebureau?

Eenkennigheid hoort bij de ontwikkeling en gaat vanzelf over. Bespreek het met het consultatiebureau als je kind na de peuterleeftijd nog erg angstig blijft voor andere mensen, als de angst het dagelijks leven sterk beperkt, of als je er zelf onzeker over bent. Je hoeft niet te wachten tot het volgende afspraakje als het je bezighoudt.

Verder lezen

• Verlatingsangst bij baby's: wanneer, hoe lang en wat helpt bij het slapen
• Baby 8 maanden oud
• Baby 9 maanden oud: ontwikkeling, wat hij kan, slaap en voeding
• Baby 12 maanden oud: ontwikkeling, gewicht en lengte, slaap en voeding
• Slaapregressie 8 en 9 maanden: signalen, duur en wat helpt

Bronnen

• NJI, Baby: eenkennigheid, angst voor vreemden, Nederlands Jeugdinstituut
• NJI, Baby: scheidingsangst, angst om verlaten te worden, Nederlands Jeugdinstituut
• NJI, Baby: hechting, band opbouwen, Nederlands Jeugdinstituut
• Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Fases in de hechting

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.