Bereid je dreumes of peuter samen voor op de baby, maar begin niet te vroeg: negen maanden wachten is voor een klein kind heel lang, schrijft Kind en Gezin. Lees boekjes, laat hem meehelpen en vertel hoe het gaat als de baby er is. Na de geboorte is jaloezie of terugval naar babygedrag normaal. Geef je oudste geregeld eigen aandacht, ook als de baby wakker is, en laat merken dat zijn gevoelens er mogen zijn.
In dit artikel
In het kort
| Moment | Wat helpt |
|---|---|
| Tijdens de zwangerschap | Niet te vroeg beginnen; boekjes lezen, samen het wiegje neerzetten, babyspulletjes uitzoeken |
| Rond de geboorte | Vertellen hoe het gaat en wie er voor hem zorgt; iets knutselen voor de baby |
| Bij bezoek | Je oudste actief betrekken, niet alleen de baby laten bewonderen |
| De eerste weken | Eigen momenten met je oudste, ook als de baby wakker is; laten meehelpen |
| Bij jaloezie | Gevoelens toelaten, maar niet elk gedrag; laten merken dat je hem nog even graag ziet |
Hoe reageert een peuter op een broertje of zusje?
Elk kind reageert anders. Kind en Gezin schrijft dat de reactie voor een groot deel afhangt van je kind zelf, en ook van hoe jullie als ouders reageren. Niet alle kinderen zijn blij dat ze ineens de grote broer of zus zijn. Ze hebben tijd nodig om aan de nieuwe situatie te wennen.
Bij een dreumes of peuter speelt daarbij iets heel begrijpelijks. Hij heeft net ontdekt dat hij een eigen persoontje is, en hij was tot nu toe het middelpunt. Die centrale plek opgeven is niet makkelijk, legt Kind en Gezin uit. Daarnaast verandert zijn rol: hij is niet meer de jongste, wordt ineens als groot gezien, en krijgt minder aandacht omdat de baby zoveel zorg nodig heeft.
Ook oudere kinderen kunnen het lastig vinden. Kind en Gezin wijst erop dat ze zich soms schuldig voelen over hun jaloerse gevoelens, omdat er van ze verwacht wordt dat ze de baby lief vinden.
Voorbereiden tijdens de zwangerschap
Kind en Gezin geeft een aantal manieren om de komst van de baby samen voor te bereiden:
- Lees boekjes over een nieuwe baby en over grote broer of grote zus worden. Kind en Gezin noemt het voorlezen van een kinderboekje ook bij positief opvoeden als manier om over bijzondere gebeurtenissen te praten.
- Laat hem meedoen: samen het wiegje neerzetten, babyspulletjes uitzoeken.
- Vertel hoe het gaat bij de geboorte. Wie past er op hem? Waar slaapt hij die nacht? Hoe ziet het er thuis uit als de baby er is?
- Laat hem iets maken voor de baby, een tekening of een knutselwerkje.
En dan de timing. Negen maanden is voor een peuter eindeloos. Wat ik ouders meegeef: begin pas echt met voorbereiden als je kind het zelf gaat merken, en maak tijd concreet. "Als het koud is en de bladeren van de bomen zijn" zegt een peuter meer dan een datum.
Praktische dingen om vooraf te regelen
Een paar dingen die ik in mijn praktijk vaak zie misgaan, juist omdat ze goedbedoeld zijn:
| Wat | Waarom het slim is om het niet vlak rond de geboorte te doen |
|---|---|
| Van ledikant naar groot bed | Je oudste kan het voelen alsof de baby zijn bed afpakt |
| Zindelijk worden | Rond een geboorte is terugval heel gewoon; extra druk werkt dan averechts |
| Naar een nieuwe opvang of groep | Twee grote veranderingen tegelijk is veel voor een klein kind |
| Speen afbouwen | Ook dat is een verlies; plan het liever in een rustige periode |
Wil je de overstap naar een groot bed toch maken, lees dan overgang van ledikant naar peuterbed. En over zindelijkheid en terugval vind je meer in wanneer is een kind zindelijk.
De eerste weken: zo maak je ruimte voor je oudste
"Iedereen zal tijdens de eerste weken na de bevalling opnieuw zijn plaats in het gezin zoeken", zegt een opvoedingsconsulent van Kind en Gezin. Dat geldt voor jullie als ouders, en zeker voor je oudste. Dit helpt volgens Kind en Gezin:
- Doe af en toe iets alleen met je oudste. Even naar de speeltuin, samen een boekje lezen terwijl de ander op de baby past.
- Geef niet alleen aandacht als de baby slaapt. Dat versterkt het gevoel dat de baby voorrang krijgt. Lees ook eens voor tijdens het voeden.
- Laat hem helpen met de verzorging of met kleine klusjes. Een luier aangeven, een liedje zingen voor de baby. Zo voelt hij zich nuttig.
- Geef kort aandacht als het niet uitkomt. Vraagt je oudste om je terwijl je voedt, dan helpt het soms om even kort te reageren en daarna verder te gaan.
- Betrek hem bij bezoek. Vraag bezoek om eerst je oudste te begroeten.
- Benadruk de voordelen van groot zijn. Mama is misschien vaker moe en kan hem minder optillen, maar misschien is er wel vaker tijd om samen op de bank voor te lezen.
Kind en Gezin noemt bij het onderwerp huilen ook: is er een nieuwe baby in het gezin, geef je oudere kind dan geregeld extra aandacht.
Jaloezie: wat is normaal en hoe ga je ermee om?
Jaloezie kan er op veel manieren uitzien. Je peuter is boos, duwt de baby, wil ineens niet meer zelf eten, of zegt dat de baby terug moet. Ook babygedrag is heel gewoon: Kind en Gezin noemt weer een flesje willen, bedplassen, niet meer op het potje willen, huilen en slechter praten.
Wat helpt:
- Laat merken dat jaloezie mag, maar dat niet elk gedrag oké is. "Je bent boos op de baby, dat mag. Maar duwen mag niet. Je mag wel op het kussen slaan."
- Laat merken dat je hem nog even graag ziet als voor de geboorte. Zeg het, en laat het zien met knuffels en tijd.
- Ga niet in tegen babygedrag. Wil hij ook een flesje of op schoot als een baby, geef hem dat gerust even. Meestal is de lol er snel af.
- Benoem en prijs groot gedrag, zonder hem te dwingen groot te zijn.
Merk je meer driftbuien? Dat is begrijpelijk: alle spanning moet ergens heen. Hoe je een bui opvangt, lees je in driftbuien bij peuters.
Slapen met een nieuwe baby in huis
De komst van een baby kan ook de nachten van je oudste door elkaar schudden. Hij hoort de baby 's nachts, mist jou bij het naar bed gaan, of wil ineens weer bij jullie slapen. In mijn praktijk zie ik dat dit het best gaat als het avondritueel van je oudste zo veel mogelijk hetzelfde blijft. Kan de ene ouder niet weg bij de baby, laat de andere ouder dan het vaste ritueel van de oudste doen; tips daarvoor staan in wat papa kan doen bij het slapen.
Slaapt je peuter in deze periode duidelijk slechter, kijk dan ook in slaapregressie 2 jaar en peuter wil niet slapen.
Wanneer vraag je hulp?
De meeste jaloezie en terugval gaan over als iedereen zijn nieuwe plek heeft gevonden. Bespreek het met het consultatiebureau of de huisarts als je oudste na een paar maanden nog steeds erg van slag is, als hij de baby echt pijn probeert te doen, of als het jou zwaar valt om voor twee kinderen te zorgen. Dat laatste is heel normaal, en je mag er hulp bij vragen.
Wil je tussendoor even sparren over een lastig moment, dan kun je je vraag ook stellen aan Numo, de coach in de Numsy-app.
Verder lezen
- Driftbuien bij peuters: waarom ze erbij horen en wat je kunt doen
- Slaapregressie 2 jaar: signalen, duur en wat helpt
- Peuter wil niet slapen: oorzaken per leeftijd en een rustige aanpak
- Wat papa kan doen bij het slapen
- Overgang van ledikant naar peuterbed
- Wanneer is een kind zindelijk? Leeftijden en signalen
Bronnen
- Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Jaloezie en ruzie
- Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Broers en zussen
- Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Positief opvoeden
- Kind en Gezin (Opgroeien, Vlaanderen), Huilen
Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.
Eenkennigheid bij je baby: wanneer, hoe lang en het verschil met verlatingsangst
Hechting: hoe je baby een veilige band met je opbouwt (de fases per leeftijd)