Baby laten huilen: mag het, hoe lang en wat zegt onderzoek?

Een baby jonger dan 6 maanden laat je niet huilen: reageren en troosten is dan altijd goed, en verwennen kan nog niet. Vanaf ongeveer 6 maanden mag je baby even mopperen en kun je met een begeleide methode werken, waarbij jij steeds terugkomt of in de kamer blijft. Van zo'n begeleide aanpak vond onderzoek geen nadelen voor stress of hechting, ook niet na 5 jaar. Een baby lang alleen laten huilen tot hij slaapt is iets anders, en dat raad ik niet aan.

In het kort

• Onder 6 maanden: niet laten huilen. Reageer, troost, voed als hij honger heeft.
• Vanaf 6 maanden: kort mopperen mag. Bij echt huilen ga je kijken, of je blijft erbij.
• Begeleid is iets anders dan alleen laten: onderzoek naar begeleide methodes vond geen schade; dat zegt niets over een baby lang alleen laten huilen.
• Huilt je baby veel en is hij niet te troosten, dan is het geen slaapvraag maar een vraag voor het consultatiebureau of de huisarts.

Baby laten huilen per leeftijd: wat past wel en wat niet

In mijn praktijk lopen ouders vooral vast tussen 4 en 8 maanden. Wat ik ze altijd meegeef: kies een aanpak die jullie allebei kunnen volhouden en die past bij de leeftijd, niet bij wat een ander gezin doet.

Is baby laten huilen schadelijk?

Kort: af en toe even huilen terwijl jij in de buurt bent, is niet schadelijk. Een baby leert juist dat jij terugkomt.

Het bekendste onderzoek komt uit Australië. Price en collega's volgden kinderen 5 jaar nadat hun ouders als baby een gedragsmatige slaapaanpak hadden gekregen. Ze vonden geen verschil met de andere groep in gedrag, stress, slaap of de band tussen ouder en kind. Gradisar en collega's vergeleken gecontroleerd troosten en het later leggen van de bedtijd met alleen voorlichting. De baby's vielen sneller in slaap, hun stresshormoon (cortisol) steeg niet en na 12 maanden was de hechting even veilig.

Twee kanttekeningen. Dit onderzoek ging over baby's vanaf ongeveer 6 maanden, met ouders die steeds terugkwamen. En het zegt niets over een jonge baby urenlang alleen laten huilen. Het consultatiebureau werkt met de JGZ-richtlijn over slaap; daar kun je terecht als je een aanpak op maat wilt.

Hoe lang mag je een baby laten huilen?

Er bestaat geen goed aantal minuten, wel een houvast:

• Onder 6 maanden: niet wachten. Reageer zodra je baby echt huilt.
• Vanaf 6 maanden, bij het inslapen: mopperen (zacht, met pauzes) mag 1 tot 2 minuten. Veel baby's praten zichzelf zo in slaap. Wordt het huilen harder en zonder pauzes, ga dan kijken.
• Bij gecontroleerd troosten: je komt terug na 3, dan 5, dan 8 minuten en troost kort. Meer hierover in slaapmethodes uitgelegd.
• Overdag: voor een dutje geldt hetzelfde. Huilt je baby overdag vaak lang, dan zit het probleem meestal in de timing. Kijk dan eerst of de wakkertijden passen.

Wil je weten of het beter gaat, ga dan niet alleen op je gevoel af maar houd een week bij hoe lang het inslapen duurt. Met dutjes en wakkertijden bijhouden in de Numsy-app zie je of het korter wordt.

Laten uithuilen, gecontroleerd troosten of erbij blijven: het verschil

Ouders gebruiken "laten huilen" voor heel verschillende dingen:

• Laten uithuilen (cry it out): je legt je baby neer en gaat pas terug als hij slaapt. Dit raad ik niet aan.
• Gecontroleerd troosten: je gaat de kamer uit en komt na vaste, steeds langere tussenpozen kort troosten. Vanaf ongeveer 6 maanden.
• Erbij blijven: je blijft in de kamer en schuift elke paar avonden verder weg, zoals bij de chair-methode. Je baby protesteert misschien, maar is niet alleen.
• Geleidelijk afbouwen: je helpt elke avond een beetje minder, van wiegen naar een hand op de buik naar alleen je stem. Zie baby zelf in slaap laten vallen.

Zelf begin ik bijna altijd met erbij blijven of geleidelijk afbouwen. Die werken in mijn praktijk net zo goed en ouders houden ze beter vol. Welke aanpak bij welke leeftijd past, staat in slaaptraining per leeftijd.

Dreumes laten huilen of niet?

Een dreumes van 1 tot 2 jaar huilt bij bedtijd vaak uit protest: hij wil nog niet, of wil dat jij blijft. Dat is ander huilen dan bij een baby van 3 maanden. Je mag hier een grens houden, zolang je voorspelbaar en vriendelijk blijft. Kom na een paar minuten terug, leg hem neer, zeg je vaste zin ("Het is slaaptijd, ik ben dichtbij") en ga weer.

Speelt verlatingsangst, dan helpt het meer om in de kamer te blijven. Lees daarvoor verlatingsangst bij baby's. Bij een kind van 2 of 3 jaar draait het vooral om afspraken en rustig terugbrengen; een kind dat bang is of een nare droom had, troost je gewoon. Meer tips in baby huilt bij het naar bed gaan.

Huilen door honger, pijn of ziekte: dan is het geen slaapprobleem

Niet elk huilen 's avonds heeft met slapen te maken. Volgens Thuisarts huilen baby's in de eerste 6 weken gemiddeld 2 uur per dag, en rond 11 weken ongeveer 70 minuten. Huilt je baby meer dan 3 uur per dag, 3 dagen per week, 3 weken lang, dan spreken artsen van veel huilen. De JGZ-richtlijn Excessief huilen beschrijft hoe het consultatiebureau dan samen met jou zoekt naar oorzaken en rust.

Begin in die situatie niet met een slaapmethode. Denk eerst aan honger (een groeispurt), krampjes, reflux, een verkoudheid of doorkomende tandjes. Lees ook waarom huilt mijn baby en, bij een baby die heel veel huilt, huilbaby in slaap krijgen.

Als het huilen jou te veel wordt

Het geluid van een huilende baby is gemaakt om je in actie te laten komen, en na weken slecht slapen raakt iedereen een keer op. Dat zegt niets over wat voor ouder je bent. Merk je dat je boos of wanhopig wordt, leg je baby dan veilig op zijn rug in bed, doe de deur dicht en adem een paar minuten in een andere kamer. Vraag je partner, een vriendin of je ouders om een nacht over te nemen.

Schud je baby nooit, ook niet even. Bel het consultatiebureau of de huisarts als je merkt dat het je boven het hoofd groeit; daar zijn ze voor.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts

Bel direct de huisarts of de huisartsenspoedpost als je baby:

• blijft huilen en niet te troosten is, of anders huilt dan normaal (kreunen, een hoge toon, weinig kracht);
• suf is, moeilijk of snel ademt, of blauwe of grauwe lippen heeft;
• jonger is dan 3 maanden en koorts heeft vanaf 38 graden;
• meer dan 12 uur geen natte luier heeft gehad.

Maak een afspraak met het consultatiebureau als je baby veel huilt (meer dan 3 uur per dag, 3 dagen per week, 3 weken lang), als slaaptraining na 2 weken consequent volhouden niets verandert, of als jij zelf niet meer goed functioneert.

Verder lezen

• Slaapmethode baby: welke methode past bij welke leeftijd?
• Baby kalmeren met de 5 S-methode
• Alle slaapschema's per maand

Bronnen

• Price A.M.H. et al. (2012), Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial, Pediatrics 130(4): 643-651
• Gradisar M. et al. (2016), Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial, Pediatrics 137(6)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• NCJ, JGZ-richtlijn Excessief huilen
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn baby huilt veel
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn kind is ziek. Waar moet ik op letten?

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.