Tijdens de feestdagen hoeft het ritme van je baby of peuter niet perfect te blijven. Houd drie ankers vast: ongeveer dezelfde wektijd, het belangrijkste dutje en het vaste slaapritueel. Een of twee late avonden haalt een kind meestal in een paar dagen in, zeker als je er een rustige dag achteraan plant. Bij vuurwerk blijft je kind binnen, met de ramen dicht, en na de feestdagen pak je het ritme weer op bij de wektijd.
In dit artikel
In het kort
- Drie ankers: wektijd, het langste dutje en het slaapritueel. De rest mag schuiven.
- Late avond? Liever een lang middagdutje vooraf dan een overmoe kind om negen uur.
- Bij familie: neem de eigen slaapzak en het vaste geluid of knuffeldoekje mee.
- Oud en nieuw: opblijven mag, maar hoeft niet. Binnen blijven tijdens het vuurwerk.
- Daarna: drie tot vijf dagen terug naar de gewone wektijd en bedtijd.
Ritme vasthouden of loslaten tijdens de feestdagen?
Wat ik ouders altijd meegeef: kies vooraf welke avonden het laat mag worden, en houd de andere dagen gewoon. Een kind kan een late avond prima hebben. Het zijn de drie, vier drukke dagen achter elkaar met korte dutjes en late bedtijden die zich opstapelen. Dan zie je een kind dat moeilijker inslaapt, vaker wakker wordt en juist vroeger op is.
Het slaapritueel is daarbij je belangrijkste hulpmiddel. Kinderen met een kort, elke avond hetzelfde ritueel vallen sneller in slaap en worden minder vaak wakker (Mindell). Dat werkt ook in een andere kamer of bij opa en oma: dezelfde volgorde, hetzelfde liedje, dezelfde slaapzak. Meer ideeën staan in slaapritueel.
Sinterklaas en kerst: drukke dagen en late avonden
Pakjesavond en kerstdiners zijn vol prikkels: veel mensen, cadeaus, lichtjes en eten op andere tijden. Zo houd je het behapbaar:
- Laat het belangrijkste dutje doorgaan, desnoods in de kinderwagen of een rustige kamer bij de gastheer.
- Plan het feest rond je kind: een lunch of vroege middag past vaak beter dan een diner om zeven uur.
- Dreigt het te laat te worden, dan helpt een kort overbruggingsdutje aan het eind van de middag om de avond te halen.
- Neem prikkelpauzes: tien minuten in een stille kamer met gedimd licht doet wonderen.
- Ga je laat naar huis, trek dan de pyjama en slaapzak alvast aan en leg je kind thuis zo rustig mogelijk over.
Kerst bij familie: slapen op een andere plek
Slapen jullie een nacht bij familie, maak het bedje dan zo bekend mogelijk: de eigen slaapzak, het vaste geluid of knuffeldoekje, en hetzelfde ritueel. De adviezen voor veilig slapen gelden overal: op de rug, in een eigen bedje of campingbedje, in een slaapzak, zonder kussens of dekens, in een kamer van 16 tot 18 graden (VeiligheidNL). Logeert je kind zonder jullie, lees dan baby of kind uit logeren. Voor langere reizen staan de tips in slapen op vakantie.
Peuter opblijven tijdens de jaarwisseling
Er is geen goede of foute keuze: kijk naar je kind en naar de dag erna. Deze drie opties zie ik in mijn praktijk het vaakst:
| Optie | Voor wie | Waar je op let |
|---|---|---|
| Gewoon naar bed op de normale tijd | Baby's en de meeste dreumesen | Stilste kamer, ramen en gordijnen dicht, rustig geluid aan |
| Een eigen middernacht om 19:00 uur | Peuters die mee willen vieren | Samen aftellen en proosten met limonade, daarna het gewone ritueel |
| Echt opblijven tot na twaalven | Oudere peuters die een lang middagdutje deden | De dag erna korter en hangeriger: geen afspraken plannen, eerder naar bed |
Laat je je peuter opblijven, zorg dan voor een langer middagdutje en een rustige avond, en doe na middernacht toch het korte ritueel. Wordt hij om 07:00 uur gewoon wakker, wat vaak gebeurt, dan mag hij de volgende dag een dutje extra of eerder naar bed.
Baby en vuurwerk: oren beschermen en slapen
Vuurwerk is hard en onvoorspelbaar, en harde knallen zijn slecht voor kleine oortjes. Houd daarom deze volgorde aan:
- Binnen blijven terwijl er vuurwerk wordt afgestoken, met ramen en deuren dicht.
- Slaapkamer aan de stille kant van het huis, verduisterd, zodat flitsen niet binnenkomen.
- Gelijkmatig achtergrondgeluid. Een zacht, constant geluid maakt de losse knallen minder opvallend. Gebruik je een white noise machine, zet die dan niet harder dan nodig en niet vlak naast het hoofdje. Het voorkomt niet dat je kind wakker wordt, maar het kan helpen om na een knal weer in slaap te vallen. De WHO beschrijft hoe nachtelijk lawaai de slaap verstoort.
- Toch even naar buiten? Houd afstand van het afsteken en zet je kind een gehoorbeschermer voor kinderen op. Gewone oordopjes zijn niet geschikt.
- Wordt je kind wakker, troost hem dan kort, met weinig licht, en leg hem terug zodra het rustiger wordt.
Ritme na de feestdagen herstellen
Na twee weken vrij, visite en late avonden is het ritme vaak een beetje verschoven. Begin bij de wektijd: wek je kind een paar dagen op de normale tijd, ook als hij later sliep. Dutjes en bedtijd vallen daarna vanzelf terug. Moet de bedtijd terug naar vroeger, schuif dan per avond een kwartier, zoals in bedtijd van je baby verschuiven. Het werkt hetzelfde als bij het verzetten van de klok in wintertijd en zomertijd met een baby. Na drie tot vijf dagen zit het meestal weer goed. Met het ritme van je baby bijhouden zie je sneller of het dagschema weer klopt. De gewone bedtijd per leeftijd staat in bedtijd baby en peuter per leeftijd.
Verder lezen
- Veilig slapen baby: zo maak je de slaapomgeving veilig
- Slapen op vakantie met baby of peuter
- Baby of kind uit logeren
Bronnen
- Mindell J.A. et al. (2009), A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood, Sleep 32(5): 599-606
- NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
- VeiligheidNL, Veilig slapen: de adviezen voor baby's
- Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, AASM, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
- WHO (2018), Environmental Noise Guidelines for the European Region
Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.
Slaaptrainer voor je kind: vanaf welke leeftijd en helpt het echt?