Tweeling in slaap krijgen: ritme, samen of apart, en wat werkt

Met een tweeling houd je het vol door beide baby's op hetzelfde ritme te zetten: samen voeden, samen dutten, samen naar bed, en de tweede wakker maken als de eerste wakker is. Veilig slapen betekent volgens de JGZ-richtlijn Preventie wiegendood en de Amerikaanse kinderartsenvereniging AAP ieder een eigen bed, wel in dezelfde kamer als jullie in de eerste 6 maanden. Is de tweeling te vroeg geboren, en dat geldt voor veel tweelingen, reken dan met de gecorrigeerde leeftijd bij alle slaapverwachtingen.

In het kort

Mag een tweeling samen in één bed slapen?

Nee. Het advies van de JGZ-richtlijn Preventie wiegendood en van de AAP in 2022 is voor elke baby een eigen, vlak bed, en dat geldt ook voor tweelingen. Twee baby's in één bed kunnen tegen elkaar aan rollen, elkaar te warm maken of met het gezicht tegen de ander komen te liggen. Op de couveuseafdeling zie je soms tweelingen samen liggen onder toezicht en bewaking; thuis is dat toezicht er niet.

Wat wel mag en fijn is: de bedjes naast elkaar in dezelfde kamer, en in de eerste 6 maanden allebei op de slaapkamer van jullie. Veel ouders kiezen voor twee wiegjes naast het grote bed, of een groot ledikant met daarin twee aparte, stevige bedjes. Een tweeling hoort elkaar dan gewoon, en dat vinden ze vaak juist prettig. Alle basisregels staan in veilig slapen baby.

Waarom één ritme voor twee baby's?

Omdat twee baby's op twee ritmes betekent dat jij nooit slaapt. Als de één om 2 uur drinkt en de ander om 3 uur, ben je van 2 tot 4 uur bezig. Zet je ze op hetzelfde ritme, dan ben je om 2.45 uur klaar en slaap je zelf tot de volgende voeding. In mijn praktijk is dit het eerste wat ik met tweelingouders regel, nog vóór alles wat met slapen leren te maken heeft.

Zo werkt het in de eerste maanden:

1. Wordt de eerste wakker voor een voeding, maak de tweede binnen 15 tot 30 minuten ook wakker. Voed ze tegelijk (met een voedingskussen) of vlak na elkaar.
2. Leg ze samen neer na de voeding, allebei wakker maar slaperig, in hun eigen bed.
3. Houd de dagindeling gelijk: zelfde tijd opstaan, zelfde momenten voor dutjes, zelfde bedtijd.
4. Accepteer kleine verschillen. De ene slaapt 20 minuten langer, de andere drinkt iets sneller. Zolang ze binnen een halfuur van elkaar blijven, houdt het ritme.

Kleine of te vroeg geboren baby's moeten in de eerste weken sowieso regelmatig drinken, ook 's nachts (het Voedingscentrum adviseert een pasgeborene vaak en op vraag te voeden). Wanneer wakker maken nodig is, lees je in moet je een baby wakker maken voor een voeding.

Tweeling slaapschema per leeftijd

Een tweeling heeft per kind dezelfde slaapbehoefte als elke andere baby. De National Sleep Foundation noemt 14 tot 17 uur per etmaal voor pasgeborenen en 12 tot 15 uur voor baby's van 4 tot 11 maanden. Wat verschilt, is dat je de wakkertijd voor twee kinderen tegelijk bewaakt. Ga uit van de kortste wakkertijd van de twee, dan is de ander ook op tijd in bed.

Bij een te vroeg geboren tweeling lees je deze tabel op gecorrigeerde leeftijd: de leeftijd gerekend vanaf de uitgerekende datum. Alle wakkertijden per maand staan in wakkertijden baby 0 tot 12 maanden.

Voorbeeldschema voor een tweeling van 6 maanden

Wordt de één 20 minuten eerder wakker uit het dutje? Haal hem stil uit bed en laat de ander liggen. De volgende wakkertijd start voor allebei op het moment dat de laatste wakker is, zodat ze weer samen naar het volgende dutje gaan.

Worden ze wakker van elkaar?

Minder vaak dan ouders vrezen. Tweelingen zijn vanaf de buik gewend aan elkaars geluiden en slapen vaak dwars door het gehuil van de ander heen. Een rustig, gelijkmatig slaapgeluid in de kamer maskeert het gemopper van de één voor de ander; dat is bij een tweeling vaak het verschil tussen één baby troosten of twee.

Wordt de ene toch structureel wakker van de andere, dan kun je de dutjes overdag tijdelijk in aparte kamers doen en de nacht samen houden. Vanaf 6 maanden mogen ze naar de eigen kamer; hoe je die overstap maakt, staat in vanaf wanneer je baby op de eigen kamer.

Tweeling doorslapen: wanneer?

Hetzelfde als bij andere baby's, met de kanttekening van de gecorrigeerde leeftijd. Uit onderzoek van Henderson en collega's blijkt dat rond 5 maanden ongeveer de helft van de baby's 8 uur aaneengesloten slaapt en met 1 jaar zo'n 70 tot 80%. Een tweeling die 6 weken te vroeg is geboren, zit dus op zijn vijfde verjaardag in maanden feitelijk op 3,5 maand.

Dat de één eerder doorslaapt dan de ander is heel gewoon; het zijn twee kinderen met elk een eigen tempo. Voed 's nachts wel allebei als de één wakker wordt, zolang ze nog nachtvoedingen nodig hebben, anders ben je twee keer op. Slaapt de ene structureel door en wordt de ander nog wakker, dan hoef je de doorslaper niet meer wakker te maken.

Tweeling in slaap krijgen als je er alleen voor staat

Een partner is er niet altijd. Zo doe je het in je eentje:

1. Doe het ritueel samen: één kamer, één boekje, één liedje. Twee keer apart is niet vol te houden.
2. Leg de rustigste baby als eerste neer, wakker maar slaperig, met een hand op de borst tot hij ontspant.
3. Neem dan de tweede, doe hetzelfde. Roept de eerste ondertussen, laat dan even je stem horen vanaf de andere kant van de kamer.
4. Blijf op de kamer tot allebei rustig zijn, in het begin op een stoel tussen de bedjes.
5. Reageer op mopperen met stem en hand, niet met oppakken. Oppakken van de één maakt de ander vaak juist wakker.

Dit kost de eerste week 30 tot 45 minuten per avond; daarna gaat het sneller. Deel de nachten met je partner als dat kan: de één voedt, de ander legt neer, of om en om per nacht. Uit onderzoek van Richter en collega's blijkt dat de slaap van ouders in het eerste jaar flink inlevert en pas na jaren volledig herstelt; met een tweeling is verdelen noodzaak. Hoe je dat aanpakt, staat in slaaptekort als ouder.

Wanneer hulp zoeken?

Bel het consultatiebureau als een van de twee slecht drinkt, slecht groeit, veel meer slaapt of huilt dan de ander, of als jullie twijfelen over het ritme bij een te vroeg geboren tweeling. Ben je zelf zo uitgeput dat je niet meer helder denkt, zeg dat hardop bij het consultatiebureau, de huisarts of de kraamzorg. Hulp vragen is in het eerste tweelingjaar verstandig, geen zwakte. Voor te vroeg geboren baby's staat alles over slaap en gecorrigeerde leeftijd in slaap bij een te vroeg geboren baby.

Verder lezen

• Veilig slapen baby: zo maak je de slaapomgeving veilig
• Slaap bij een te vroeg geboren baby: gecorrigeerde leeftijd, ritme en tips
• Moet je een baby wakker maken voor een voeding?
• Wakkertijden baby 0-12 maanden
• Vanaf wanneer je baby op de eigen kamer? Adviezen en hoe je de overstap maakt
• Slaaptekort als ouder: zo houd je het vol en herstel je

Bronnen

• NCJ (2017, herziening), JGZ-richtlijn Preventie wiegendood, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• American Academy of Pediatrics, Moon RY et al. (2022), Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2022 Recommendations, Pediatrics 150(1)
• Hirshkowitz M. et al. (2015), National Sleep Foundation's sleep time duration recommendations, Sleep Health 1(1)
• Henderson J.M.T. et al. (2010), Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life, Pediatrics 126(5)
• Voedingscentrum, Borstvoeding en flesvoeding
• Richter D. et al. (2019), Long-term effects of pregnancy and childbirth on sleep satisfaction and duration of first-time and experienced mothers and fathers, Sleep 42(4)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.