Wanneer gaat een baby omrollen? Van buik naar rug en terug

Veel baby's rollen tussen 4 en 6 maanden voor het eerst om, maar het verschilt sterk: sommige draaien al eerder, andere pas rond 9 maanden. Meestal komt eerst buik naar rug en later rug naar buik. Leg je baby altijd op zijn rug te slapen; kan hij zich vlot zelf om en om draaien en kiest hij zelf voor zijn buik, dan hoef je hem volgens de richtlijn niet steeds terug te draaien.

In het kort

Wanneer kan een baby omrollen?

Omrollen gaat in stapjes. Kind en Gezin noemt 4 tot 5 maanden als gemiddelde leeftijd waarop een baby vanuit rugligging op zijn zij rolt. Daarna leert hij zelfstandig helemaal om te rollen, van buik naar rug en andersom.

De richtlijn Preventie wiegendood (NCJ) geeft een nog bredere marge: vanaf ongeveer 3 maanden kunnen sommige baby's al van rug naar buik draaien, gemiddeld lukt om en om draaien rond 5 maanden, en sommige baby's zijn er pas met 9 maanden aan toe. Volgens de JGZ-richtlijn Motorische ontwikkeling rollen 9 op de 10 kinderen uiterlijk rond 9 maanden van rug naar buik en terug.

Kortom: een baby van 4 maanden die al rolt en een baby van 7 maanden die het nog niet doet, zitten allebei binnen het gewone.

Eerst van buik naar rug, dan van rug naar buik

Het eerste omrollen gebeurt vaak per ongeluk. Je baby ligt op zijn buik, tilt zijn hoofd op, en omdat dat hoofd nog zwaar is, kiept hij om op zijn rug (NJI). Veel ouders zien dat als 'de eerste keer omrollen', en dat mag je best vieren.

Daarna gaat je baby bewust ontdekken hoe hij kan draaien. Meestal lukt van buik naar rug eerder dan van rug naar buik. Bij sommige baby's is het precies andersom. Ook dat is gewoon: de volgorde van mijlpalen verschilt per kind (JGZ-richtlijn Motorische ontwikkeling).

Hoe help je je baby met leren omrollen?

Omrollen leer je baby vanzelf, als hij er de ruimte voor krijgt. Wat helpt, volgens Kind en Gezin en het NJI:

1. Leg hem regelmatig wakker op zijn buik, altijd met jou erbij. Door zich op te duwen met zijn armen worden schouders en armen sterker, en krijgt hij vertrouwen in wat hij kan. Hoe je dat opbouwt lees je in onze uitleg over buikligging overdag.
2. Geef ruimte op de grond. Een speelkleed of dekentje op de vloer werkt beter dan een zacht bed of de bank.
3. Leg een speeltje net naast hem, eerst binnen bereik, later iets verder opzij. Zo wil hij zich draaien.
4. Help hem een handje bij het aankleden. Rol hem bij het omkleden rustig van zijn rug naar zijn buik, met steun onder hoofd en romp (Kind en Gezin, Wisselhouding stimuleren).
5. Beperk lang stilzitten in de buggy, autostoel of andere stoeltjes waarin hij weinig kan bewegen.

Wat ik ouders altijd meegeef: je hoeft niet te oefenen alsof het huiswerk is. Een paar keer per dag even samen op de grond is genoeg.

Wat betekent omrollen voor veilig slapen?

Hier zitten de meeste vragen. De regels zijn duidelijk:

• Leg je baby altijd op zijn rug te slapen, ook als hij al kan rollen. Dat is en blijft het basisadvies (NCJ, richtlijn Preventie wiegendood).
• Kan je baby zich vlot zelf om en om draaien en kiest hij zelf voor zijn buik? Dan is hem steeds terugdraaien volgens de richtlijn niet zinvol, omdat je daarmee alleen zijn slaap verstoort. Let dan wel extra op een veilig bedje.
• Kan hij wel op zijn buik komen maar nog niet terug, dan ligt dat anders. Draai hem terug als je ziet dat hij op zijn buik ligt en het zelf nog niet terug kan.

Een veilig bedje betekent: een stevig, plat matras, je baby in een slaapzak, geen dekbed, kussens, knuffels of hoofdbeschermers. Meer hierover lees je in buikslapen baby: vanaf wanneer mag het en wat als hij omrolt? en veilig slapen baby.

Inbakeren, nestje en commode: wat verandert er?

Zodra je baby gaat draaien, veranderen er drie dingen in huis:

Kind en Gezin waarschuwt dat een baby ineens dingen kan die hij gisteren nog niet kon. Juist bij omrollen gebeurt dat vaak van de ene op de andere dag. Hoe je het inbakeren afbouwt staat in inbakeren: veilig stap voor stap; over het nestje lees je meer in babynestje: tot wanneer gebruik je het?. Is je baby toch van de commode of het bed gerold, lees dan in baby uit bed gevallen waar je op let.

Omrollen en onrustige nachten

In mijn praktijk zie ik vaak dat baby's die net leren rollen 's nachts ineens 'oefenen'. Ze draaien zich om, worden wakker en weten niet hoe ze terug moeten. Dat gaat meestal vanzelf over zodra ze het om en om draaien onder de knie hebben. Wat helpt: overdag veel oefentijd op de grond, zodat je baby het beheerst voordat het 's nachts belangrijk wordt. Ligt hij op zijn buik en raakt hij overstuur omdat hij niet terug kan, draai hem dan rustig om en leg hem weer neer.

Valt dit samen met andere veranderingen rond 4 maanden, dan lees je in baby 4 maanden oud en baby 5 maanden oud wat er in die periode verder speelt.

Wanneer vraag je het consultatiebureau om mee te kijken?

Dat je baby op 6 of 7 maanden nog niet rolt, is meestal geen reden tot zorg. Vraag het consultatiebureau wel om mee te kijken als:

• je baby een kant van zijn lijf duidelijk minder gebruikt, of altijd maar naar één kant draait;
• hij zijn hoofd steeds naar dezelfde kant houdt of zijn achterhoofd plat wordt;
• hij rond 9 maanden nog helemaal niet rolt en ook op andere gebieden weinig vooruitgaat;
• je je zorgen maakt, ook als je niet precies weet waarom.

Op het consultatiebureau volgen ze de motorische ontwikkeling met het Van Wiechenonderzoek. Ze kijken niet alleen óf je baby iets kan, maar ook hoe hij beweegt.

Verder lezen

• Buikslapen baby: vanaf wanneer mag het en wat als hij omrolt?
• Veilig slapen baby: zo maak je de slaapomgeving veilig
• Inbakeren: veilig stap voor stap, en wanneer en hoe je afbouwt
• Babynestje: is het veilig om in te slapen en tot wanneer gebruik je het?
• Baby 4 maanden oud
• Baby 5 maanden oud

Bronnen

• Kind en Gezin, Van liggen tot lopen
• NJI, Baby: motorische ontwikkeling
• NCJ (2017, herziening), JGZ-richtlijn Preventie wiegendood, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• JGZ-richtlijn Motorische ontwikkeling, NCJ
• Kind en Gezin, Ontwikkeling en wisselhouding stimuleren

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.