Wanneer kan een baby zitten? Van zitten met steun tot los zitten

Rond 6 maanden kunnen veel baby's zitten met wat steun, en rond 9 maanden zitten de meeste kinderen los, met een rechte rug. Het verschilt flink: sommige kinderen zitten pas rond hun eerste verjaardag stevig. Je hoeft je baby niet te leren zitten met kussens of een zitje; veel tijd op de grond en op de buik maakt de spieren sterk genoeg.

In het kort

Met hoeveel maanden kan een baby zitten?

Kind en Gezin geeft twee momenten: op de leeftijd van 6 maanden kunnen veel kinderen zitten met enige steun, en rond 9 maanden kunnen de meeste kinderen alleen zitten. Het NJI houdt een ruimere marge aan: vanaf ongeveer 6 maanden proberen baby's zelf te gaan zitten, en rond de leeftijd van een jaar kunnen veel baby's vrij goed zelf zitten.

Volgens de JGZ-richtlijn Motorische ontwikkeling zitten 9 op de 10 kinderen uiterlijk rond hun eerste verjaardag stabiel los. Een baby die op 7 of 8 maanden nog omvalt, zit dus gewoon in het midden van de bandbreedte.

Zitten gaat in stapjes

Zitten begint niet met zitten, maar met het hoofdje. Een pasgeboren baby kan zijn hoofd nog niet zelf optillen; eerst moeten de nekspieren sterker worden (NJI). Daarna:

1. Hoofd rechtop. Rond 3 maanden houdt je baby zijn hoofd een tijdje rechtop (Kind en Gezin).
2. Meetrekken. Als je hem aan zijn handjes optrekt, trekt hij flink mee en houdt hij zijn hoofd zelf rechtop.
3. Zitten met steun. Op schoot, met jouw handen om zijn romp.
4. Evenwicht. Vanaf 7 tot 8 maanden worden de houdingsspieren actiever, zodat je kind zijn evenwicht steeds beter bewaart; rond 9 tot 10 maanden is dat grotendeels op zijn plek (JGZ-richtlijn Motorische ontwikkeling).
5. Los zitten en zelf gaan zitten. Je baby zit met een gestrekte rug en kan ondertussen spelen. Vaak leert hij zelf te gaan zitten vanuit buikligging (NJI).

Mag je je baby al neerzetten?

Hier verschillen gewoontes en adviezen vaak, dus even helder wat de bronnen zeggen:

• Wat wordt afgeraden: je baby zittend neerzetten zolang hij nog niet zelfstandig kan zitten (NJI), of hem met steun laten zitten op een leeftijd waarop hij dat nog niet alleen kan, omdat de rompspieren nog niet zover zijn (Kind en Gezin).
• Wat wel kan: als je baby zijn hoofd goed rechtop houdt, hem af en toe kort helpen om rechtop te zitten. Op je schoot, of met je handen onder zijn armen zodat hij zich een beetje omhoog kan duwen (Kind en Gezin). Blijf er dan altijd bij (NJI).

Het verschil zit dus in kort samen oefenen versus langere tijd neergezet worden. Een baby die in kussens gepropt een half uur 'zit', oefent niets; hij hangt.

Hoe help je je baby leren zitten?

Kind en Gezin is er heel duidelijk over: om te leren zitten heb je geen hulpmiddelen nodig. Wat wel helpt:

1. Veel wakker op de buik. Daar worden de spieren in buik, nek en rug sterk. Ga ernaast op de grond zitten en lok met speelgoed of je stem.
2. Vrij bewegen op de grond. Een speelkleed of dekentje werkt beter dan een stoeltje.
3. Korte oefenmomenten in de dag. Bij het aankleden of voor het eten even rechtop met jouw steun (Kind en Gezin).
4. Niet te lang in stoeltjes. Het NJI adviseert je baby niet te vaak en niet te lang in een buggy, autostoel of kinderstoel te laten zitten, en niet langer dan een uur achter elkaar in autostoel of kinderstoel.

Waarom stoeltjes zo vaak terugkomen in die adviezen: in een zitje kan je baby zich niet zelf bewegen. Meer over hoe lang een wipstoel of maxi-cosi verantwoord is, lees je in baby slapen in de maxi-cosi of wipstoel.

Voorbeeld: zo ziet een dag met beweegkansen eruit (6 tot 9 maanden)

Zitten en de eerste hapjes

Veel ouders koppelen zitten aan de eerste hapjes en de kinderstoel. Kind en Gezin noemt de kinderstoel bij de fase waarin je kind alleen zit: dan vindt hij het fijn om mee aan tafel te zitten. Zit hij nog niet stevig los, dan kan hij voor de eerste hapjes ook rechtop op je schoot zitten. Meer daarover in eerste hapjes baby.

Wanneer vraag je het consultatiebureau om mee te kijken?

Dat je baby op 8 maanden nog niet los zit, is meestal geen reden tot zorg. Vraag het consultatiebureau wel om mee te kijken als:

• je baby steeds naar één kant valt of een kant van zijn lijf duidelijk minder gebruikt;
• hij zijn hoofd ook met steun nog slecht rechtop kan houden;
• hij rond zijn eerste verjaardag nog niet stabiel zit en ook op andere gebieden weinig vooruitgaat;
• je je zorgen maakt, om wat voor reden ook.

Op het consultatiebureau kijken ze met het Van Wiechenonderzoek niet alleen óf je baby zit, maar ook hoe: met een rechte of bolle rug, en of hij zijn evenwicht vindt.

In mijn praktijk zie ik ook dat zitten iets met slapen doet. Baby's die net leren zitten, gaan in bed soms rechtop zitten en weten nog niet hoe ze weer moeten gaan liggen. Overdag oefenen helpt: laat hem op de grond ontdekken hoe hij vanuit zit weer gaat liggen. Wat er rond deze leeftijd verder speelt lees je in baby 6 maanden oud, baby 7 maanden oud en baby 8 maanden oud.

Verder lezen

• Baby 6 maanden oud
• Baby 7 maanden oud
• Baby 9 maanden oud: ontwikkeling, wat hij kan, slaap en voeding
• Eerste hapjes baby: wanneer en hoe begin je met oefenhapjes?
• Baby slapen in de maxi-cosi of wipstoel: hoe lang mag dat?

Bronnen

• Kind en Gezin, Van liggen tot lopen
• Kind en Gezin, Ontwikkeling en wisselhouding stimuleren
• NJI, Baby: motorische ontwikkeling
• JGZ-richtlijn Motorische ontwikkeling, NCJ

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.