Wat ziet een baby? Zicht per maand, van 20 centimeter tot kleuren

Een pasgeboren baby ziet nog wazig en het scherpst op ongeveer 20 centimeter, de afstand tot jouw gezicht als je hem vasthoudt. Vanaf ongeveer 6 weken kijkt hij gericht naar je, rond 4 weken komen de eerste kleuren (eerst rood) en rond 3 maanden ziet hij op alle afstanden, al nog zonder details. Op 6 maanden ziet je baby vrij goed, maar het zicht ontwikkelt zich door tot een jaar of 7. Af en toe scheel kijken is de eerste maanden normaal.

In het kort

Bronnen: Kind en Gezin (Zien) en de JGZ-richtlijn Opsporen oogafwijkingen.

Wat ziet een pasgeboren baby?

Al in de buik merkt je baby het verschil tussen licht en donker. Na de geboorte draait hij zich naar het licht, zolang dat niet te fel is (Kind en Gezin). Hij ziet nog wazig en alles beter van dichtbij.

Als je pasgeboren baby wakker en alert is, zoekt hij iets om naar te kijken. Zijn blik gaat heen en weer over plekken met veel contrast, zoals zwart en wit. En het allerboeiendste is een menselijk gezicht. Vooral jouw gezicht.

Hoe ver kan een baby zien?

Na ongeveer een week ziet je baby het scherpst op zo'n 20 centimeter (Kind en Gezin). Dat is precies de afstand tussen jullie gezichten als hij op je arm ligt tijdens de voeding of het verschonen. Volwassenen houden die afstand vaak vanzelf aan als ze tegen een baby praten. Wat dichterbij of verder weg is, ziet hij vager.

Rond 3 à 3,5 maanden ziet je baby voorwerpen op alle afstanden, alleen nog zonder details. Tussen 3 en 6 maanden wordt het zicht geleidelijk scherper. Op 6 maanden ziet je kind al vrij goed, maar het zicht ontwikkelt zich nog jaren door (Kind en Gezin). De JGZ-richtlijn rekent dat de gezichtsscherpte langzaam groeit tot het niveau van een volwassene rond 6 jaar.

Wanneer ziet een baby kleuren?

Een pasgeboren baby ziet nog geen echte kleuren, wel contrast. Kind en Gezin beschrijft de volgorde zo:

• Na ongeveer 4 weken begint je baby kleuren te zien, en het begint met rood. Voor veel baby's blijft rood lang een favoriet.
• Ongeveer een week later kan hij blauw, geel en groen uit elkaar houden.
• In de peutertijd leert je kind dat blauw ook 'blauw' heet.

Baby's hebben de meeste belangstelling voor felle, 'zuivere' kleuren zoals rood, blauw en geel. Pasteltinten spreken minder aan, maar zijn wel rustgevend. Een tip uit mijn praktijk die daarop aansluit: houd de slaapplek rustig van kleur en prikkels, en bewaar het felle, contrastrijke spul voor de speelplek.

Wanneer kijkt een baby je aan en lacht hij?

Vanaf ongeveer 6 weken kan een baby gericht naar iets kijken, zoals jouw ogen of een speeltje (JGZ-richtlijn). Rond 2 maanden kunnen de meeste baby's een bewegend gezicht of voorwerp vloeiend volgen. Vanaf 3 à 4 maanden blijft je baby iemand volgen die door de kamer loopt en draait hij zelf zijn hoofd om beter te kijken (Kind en Gezin).

Rond diezelfde 6 weken komen de eerste echte lachjes. Baby's lachen naar bekende gezichten, als er naar hen gelachen wordt of als ze gekieteld worden (NJI). Dat eerste lachje is voor veel ouders een moment om nooit te vergeten. Hoe die eerste maanden verder verlopen, lees je in baby 2 maanden oud.

Wanneer ziet een baby diepte?

Scherpstellen op dichtbij en met beide ogen tegelijk naar binnen kijken lukt vanaf 3 à 4 maanden (JGZ-richtlijn). Het driedimensionaal zien ontwikkelt zich vanaf 3 tot 5 maanden en groeit door tot een jaar of 3. Daarom raakt je baby na 3 maanden meer geboeid door bewegende en driedimensionale dingen dan door platte plaatjes (Kind en Gezin), en gaat hij gerichter grijpen naar wat hij ziet.

Scheel kijken: wanneer is het normaal?

Zolang je baby nog niet scherp ziet, kijkt hij af en toe behoorlijk scheel. De ogen werken nog niet samen en gaan soms allebei hun eigen gang. Dat is iets anders dan echt scheelzien, en het verdwijnt meestal rond 3 à 4 maanden (Kind en Gezin).

Laat het nakijken op het consultatiebureau als:

• een oogje steeds dezelfde kant op afwijkt;
• je na 4 maanden nog regelmatig scheel kijken ziet;
• het scheel kijken steeds aan hetzelfde oog lijkt te zitten.

Soms lijkt een baby scheel te kijken door een brede neusbrug of een extra huidplooi bij de ooghoek. De jeugdarts kan met een lampje snel zien of de ogen echt recht staan (JGZ-richtlijn).

Hoe help je je baby om te leren kijken?

Je hoeft geen speciale spullen te kopen. Kind en Gezin geeft per leeftijd aan wat een baby boeit:

Ga ook gewoon naar buiten. Kind en Gezin wijst erop dat buiten spelen in daglicht en niet te veel activiteiten dichtbij helpen om bijziendheid te voorkomen. Voor kinderen onder de 2 jaar is het advies om geen schermen te gebruiken; meer daarover in schermen en slaap bij peuters.

Wil je het dagritme met slapen, voeden en wakker zijn overzichtelijk houden, dan kun je dat in de Numsy-app bijhouden, en je kunt je vragen kwijt bij Numo, de coach in de app.

Hoe controleert het consultatiebureau de ogen?

In Nederland worden de ogen van je kind bij de gewone bezoeken aan het consultatiebureau bekeken (JGZ-richtlijn Opsporen oogafwijkingen; NCJ):

Bij die bezoeken wordt je ook gevraagd of je klachten hebt over de ogen of het zien. Vertel dan ook of er in de familie een lui oog, scheelzien of een hoge brilsterkte voorkomt. In Vlaanderen test Kind en Gezin de ogen op 12 en 30 maanden.

Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?

De JGZ-richtlijn noemt deze signalen die kunnen wijzen op slechter zien. Bespreek ze met het consultatiebureau:

• Tot 6 maanden: je baby kijkt je vanaf 6 weken niet gericht aan, kijkt vanaf 6 tot 8 weken niet naar zijn handjes of speelgoed, volgt vanaf 2 maanden je gezicht niet, kijkt steeds scheel, of de ogen maken snelle, ritmische of dwalende bewegingen.
• Vanaf 6 maanden: je kind knijpt de ogen samen om in de verte te kijken, houdt dingen heel dicht bij zijn gezicht, knippert veel, speelt niet lang met kleine voorwerpen of struikelt opvallend vaak.

Neem snel contact op met de huisarts als de pupil wit of grijs oplicht in plaats van zwart. Dat is altijd een reden voor snelle verwijzing naar de oogarts.

Verder lezen

• Baby 1 maand oud
• Baby 2 maanden oud: wat kan je baby en wat verandert er?
• Baby 3 maanden oud
• Baby 6 maanden oud

Bronnen

• Kind en Gezin, Zien
• JGZ-richtlijn Opsporen oogafwijkingen
• NJI, Baby: taal, eerste woordjes, Nederlands Jeugdinstituut
• NCJ, Van Wiechenonderzoek (JGZ-screening ontwikkeling/mijlpalen)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.