Tummy time: vanaf wanneer, hoe lang en als je baby huilt

Tummy time, of buikligging, kan vanaf de eerste dagen: leg je baby een paar keer per dag kort op zijn buik als hij wakker is en jij erbij bent. Bouw het rustig op; het NJI adviseert verspreid over de dag minstens 30 minuten samen. Op de buik spelen is goed voor nek, rug en armen en helpt een plat hoofdje voorkomen, maar slapen doet je baby altijd op zijn rug.

In het kort

Wat is tummy time en waarom is het goed?

Tummy time is het Engelse woord voor wat het consultatiebureau buikligging noemt: je baby ligt wakker op zijn buik en oefent met het optillen van zijn hoofd, steunen op zijn armen en rondkijken. Volgens het NJI krijgt je baby daardoor steeds sterkere spieren in nek en rug. Kind en Gezin noemt de buikligging een goede houding om het bovenlichaam op te duwen met de armen: dat versterkt armen en schouders en geeft vertrouwen in eigen kunnen.

Het is ook een tegenwicht voor al het liggen op de rug. Baby's slapen op hun rug, en dat is goed. Maar als ze ook wakker vooral op hun rug liggen, in een stoeltje of op dezelfde kant, kan het achterhoofd afplatten. De richtlijn Preventie wiegendood noemt als belangrijkste oorzaken van zo'n plat hoofdje: een voorkeurshouding, eenzijdige gewoontes bij verzorgen en voeden, steeds dezelfde hoofdhouding tijdens het slapen en te weinig buikligging onder toezicht.

Vanaf welke leeftijd begin je met tummy time?

Vanaf de eerste dagen. Kind en Gezin adviseert je baby vanaf de eerste dagen korte periodes op zijn buik te leggen als hij wakker is, altijd onder toezicht, en die periodes geleidelijk te verlengen. De JGZ-richtlijn Voorkeurshouding zegt hetzelfde: vanaf de geboorte elke dag meerdere keren op de buik, bij het verzorgen en bij het spelen, maar alleen onder toezicht.

In het begin tilt je baby zijn kin maar even op. Rond 3 maanden lukt het veel baby's hun hoofd een eind op te tillen en rond te kijken (JGZ-richtlijn Voorkeurshouding). Wat er rond die leeftijd verder verandert, lees je in baby 2 maanden oud en baby 3 maanden oud.

Hoe lang tummy time per dag?

Het NJI adviseert je baby verspreid over de dag minstens 30 minuten op zijn buik te leggen. De richtlijn Preventie wiegendood noemt voor een wat oudere baby enkele keren per dag een kwartiertje. Begin bij een pasgeborene klein: liever vaak en kort dan één lange worsteling.

Zo doe je tummy time veilig

De regels zijn kort, en ze zijn belangrijk:

• Alleen als je baby goed wakker is. Niet als hij moe is of in slaap sukkelt.
• Altijd met iemand erbij die oplet. Ook even de was ophangen in een andere kamer betekent: eerst op zijn rug leggen (NJI; JGZ-richtlijn Voorkeurshouding).
• Op een stevige, vlakke ondergrond, zoals een kleed op de grond, met ruimte om terug te rollen (NJI).
• Niet laten inslapen op de buik. Merk je dat je baby moe wordt, leg hem dan op zijn rug in zijn bed, voordat hij in slaap valt (JGZ-richtlijn Voorkeurshouding).

Kind en Gezin vat het samen in twee regels die ik ouders altijd meegeef: wakker is op de buik, slapen is op de rug. Slapen doet je baby op zijn rug, in een eigen bed met een stevig matras, in een slaapzak (VeiligheidNL; NCJ, richtlijn Preventie wiegendood). Waarom buikslapen zo'n risico is en wat je doet als hij later zelf omrolt, lees je in buikslapen baby en veilig slapen baby.

Mijn baby huilt op zijn buik: wat nu?

Heel veel baby's vinden buikligging in het begin niets. De JGZ-richtlijn Voorkeurshouding zegt eerlijk: hij moet eraan wennen, en draai hem niet te snel om als hij gaat huilen. Wat helpt:

1. Vaker en korter. Een minuutje na elke verschoonbeurt is al een begin.
2. Op jou. Leg je baby op zijn buik op jouw buik of borst, terwijl jij ligt of wat onderuit zit. Dat telt ook.
3. Een dun opgerold handdoekje onder zijn borst, zodat hij makkelijker zijn hoofd optilt en op zijn ellebogen steunt (JGZ-richtlijn Voorkeurshouding).
4. Armpjes naar voren, ellebogen onder de schouders, zodat hij op zijn onderarmen steunt (Kind en Gezin).
5. Iets om naar te kijken. Jouw gezicht op zijn ooghoogte, een speeltje met geluid voor of naast zijn hoofd.
6. Afleiding en wiegen. Zachtjes wiegen via de romp kalmeert veel baby's.
7. Op je arm dragen. Buik op je onderarm, je andere arm tussen de beentjes: ook een vorm van buikligging, en bij krampjes vaak prettig (Kind en Gezin).

Na een tijdje gaat spelen op de buik er gewoon bij horen.

Tummy time en een voorkeurshouding

Draait je baby zijn hoofd bijna altijd naar dezelfde kant, dan spreken we van een voorkeurshouding. Buikligging is dan extra belangrijk, met een paar trucjes uit de JGZ-richtlijn:

• leg speeltjes aan de kant waar hij niet uit zichzelf naartoe kijkt;
• leg hem zo in de box dat licht en geluid van die kant komen;
• leg hem bij het slapen op zijn rug, met het hoofd afwisselend naar links en rechts;
• wissel van arm bij het voeden en van schouder bij het boeren (Kind en Gezin).

Uitgebreid lees je dit in voorkeurshouding bij je baby.

Minder stoeltje, meer grond

Tummy time werkt het best als je baby ook de rest van de dag ruimte heeft. De JGZ-richtlijn Voorkeurshouding adviseert een wipstoeltje hooguit een paar keer per dag kort te gebruiken, liefst niet langer dan een kwartier per keer en in de ligstand, en de autostoel alleen voor vervoer. Voor wakkere momenten is de box of een kleed op de grond beter dan een stoeltje. Meer in baby slapen in de maxi-cosi of wipstoel.

Wanneer vraag je het consultatiebureau om mee te kijken?

Vraag het consultatiebureau om advies als:

• je baby zijn hoofd vrijwel altijd naar dezelfde kant draait;
• je ziet dat zijn achterhoofd plat of scheef wordt;
• hij op zijn buik na een paar maanden nog nauwelijks zijn hoofd optilt;
• hij een arm of kant duidelijk minder gebruikt;
• buikligging ondanks oefenen elke keer uitloopt op hard huilen en je er niet uitkomt.

Het consultatiebureau kan je laten zien hoe je je baby oppakt, neerlegt en draait, en zo nodig verwijzen naar een kinderfysiotherapeut.

Verder lezen

• Voorkeurshouding bij je baby: zo voorkom je een afgeplat hoofdje
• Buikslapen baby: vanaf wanneer mag het en wat als hij omrolt?
• Veilig slapen baby: zo maak je de slaapomgeving veilig
• Baby 2 maanden oud: wat kan je baby en wat verandert er?
• Baby 3 maanden oud
• Baby slapen in de maxi-cosi of wipstoel: hoe lang mag dat?

Bronnen

• JGZ-richtlijn Voorkeurshouding en schedelvervorming, NCJ
• NCJ (2017, herziening), JGZ-richtlijn Preventie wiegendood, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• VeiligheidNL, Veilig slapen: de adviezen voor baby's
• Kind en Gezin, Ontwikkeling en wisselhouding stimuleren
• NJI, Baby: motorische ontwikkeling

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.