Baby slaapt slecht (of juist veel) na een vaccinatie: wat is normaal?

Na een vaccinatie slapen veel baby's een dag of twee anders: onrustiger, vaker wakker of juist veel meer dan normaal. Dat komt door de normale reactie op de prik, zoals een pijnlijk beentje, hangerig zijn of wat koorts, en gaat meestal vanzelf over. Geef extra troost, kleed je baby niet te warm aan, bak niet in als hij verhoging heeft en laat het ritme even los. Bel de huisarts als je baby suf of slap is, benauwd is, slecht drinkt of ontroostbaar huilt.

In het kort

Waarom slaapt mijn baby slecht na een vaccinatie?

Een vaccin zet het afweersysteem aan het werk. Dat is de bedoeling, en je baby kan dat merken. Het RIVM noemt als gewone reacties: een rode, gezwollen of pijnlijke plek waar de prik zat, hangerig of huilerig zijn, wat koorts en onrustig slapen. Ze ontstaan meestal binnen een dag en gaan in een dag of twee vanzelf over.

Voor de slaap betekent dat:

• pijn bij de prikplek. Een beentje dat gevoelig is, merkt je baby als hij zich in bed beweegt of als je hem optilt;
• warm en ongemakkelijk. Met verhoging slaapt een baby lichter en wordt hij vaker wakker;
• meer troost nodig. Een baby die zich niet lekker voelt, wil dichtbij zijn.

Kreunt je baby in zijn slaap na de prikken, dan is dat vaak hetzelfde verhaal. In baby kreunt in slaap lees je wanneer dat normaal is en wanneer niet.

Baby slaapt juist veel na de prikken: is dat erg?

Nee, ook dat hoort bij de gewone reactie. Het lichaam is druk en slaap helpt. Laat je baby dus slapen, ook als zijn dutjes langer duren dan normaal.

Let wel op het verschil tussen veel slapen en suf zijn:

• veel slapen: hij wordt wakker, kijkt je aan, reageert, drinkt en valt daarna weer in slaap;
• suf zijn: hij is moeilijk wakker te krijgen, voelt slap aan, reageert nauwelijks of wil niet drinken.

Het eerste is normaal. Bij het tweede bel je direct de huisarts. Bied tussendoor gewoon voedingen aan op de momenten waarop hij anders ook drinkt.

Zo help je je baby slapen na een vaccinatie

1. Plan de dag rustig. Geen visite of uitstapjes op de dag van de prik. Thuis, in zijn eigen bed, slaapt hij het makkelijkst.
2. Geef extra troost. Voeden, knuffelen, dragen of bij hem zitten tot hij slaapt: dat mag allemaal. Een of twee nachten extra helpen haalt je ritme niet onderuit.
3. Let op de prikplek. Til hem niet aan dat beentje op en trek kleertjes er voorzichtig overheen.
4. Kleed hem niet te warm aan. Een dun rompertje en een slaapzak die past bij de kamertemperatuur. Bij verhoging een stapje dunner. Hulp bij kiezen vind je in TOG-waarde: wat trek je je baby aan in bed?.
5. Houd de kamer koel, rond 16 tot 18 graden, zoals bij veilig slapen hoort (VeiligheidNL).
6. Laat het schema een dag los. Slaapt hij langer of vaker, prima. Daarna pak je jullie gewone ritme weer op.
7. Medicijnen alleen in overleg. Wil je pijnstilling of iets tegen de koorts geven, overleg dan met het consultatiebureau, de huisarts of de apotheek en volg de bijsluiter.

Blijft je baby veel huilen en kun je hem moeilijk troosten, dan staat in Thuisarts, Mijn baby huilt veel, wat je zelf kunt doen en wanneer je hulp vraagt.

Inbakeren en slaapzak na een vaccinatie

Twee vragen die ik vaak krijg na de prikken:

Inbakeren? Zonder verhoging kun je gewoon inbakeren als je baby dat gewend is. Heeft hij koorts of verhoging, laat het dan weg: ingebakerd raakt hij zijn warmte slechter kwijt. Dat staat ook in inbakeren stap voor stap.

Slaapzak? Ja, die blijft de veiligste manier van slapen: op de rug, in zijn eigen bed, zonder dekbed of deken (VeiligheidNL). Bij verhoging kies je een dunnere. Een slaapzak drukt niet op de prikplek, wat fijn is als zijn beentje gevoelig is.

Ook de rotavirusvaccinatie, die je baby als druppels in zijn mondje krijgt, kan voor wat onrust zorgen: hangerig zijn en meer huilen, meestal enkele dagen tot een week (RIVM). Het actuele schema van alle vaccinaties en de reacties die erbij kunnen horen, vind je op rijksvaccinatieprogramma.nl en in de uitnodiging die je krijgt.

Hoe lang duurt het slechte slapen?

Bij de meeste baby's een tot twee nachten. Daarna slapen ze weer zoals daarvoor.

Slaapt je baby na een paar dagen nog steeds slecht, dan zit er waarschijnlijk iets anders achter, zoals een verkoudheid, tandjes of een sprong. De checklist in baby slaapt ineens slechter helpt je zoeken.

Wanneer bel je de huisarts?

Bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenpost, als je baby:

• suf of slap is, of moeilijk wakker te krijgen;
• benauwd is: snel ademen, kreunen bij elke uitademing, intrekkingen, blauwe lippen;
• slecht drinkt of minder natte luiers heeft;
• ontroostbaar huilt, anders dan je van hem kent;
• een koortsstuip heeft: schokken, wegdraaien van de ogen of niet reageren;
• na de rotavirusdruppels heftige buikpijn in aanvallen heeft, excessief huilt en zijn beentjes optrekt, braakt, of slijm of bloed bij de ontlasting heeft (RIVM).

Neem ook contact op als de koorts hoger is dan 39 graden of na een paar dagen niet zakt (RIVM), als de plek bij de prik steeds groter, roder of pijnlijker wordt, of als je baby jong is en je twijfelt. Bij twijfel: bellen. Vragen over de vaccinaties zelf kun je altijd stellen aan het consultatiebureau.

Verder lezen

• Baby kreunt in slaap: wanneer normaal en wanneer bel je de huisarts
• Baby slaapt ineens slechter: de 12 oorzaken op een rij
• Inbakeren: veilig stap voor stap, en wanneer en hoe je afbouwt
• TOG-waarde: wat trek je je baby aan in bed?
• Baby slaapt onrustig of beweegt veel in slaap

Bronnen

• RIVM, Rijksvaccinatieprogramma
• Thuisarts.nl (NHG), Mijn baby huilt veel
• VeiligheidNL, Veilig slapen: de adviezen voor baby's
• RIVM, Rijksvaccinatieprogramma: Bijwerkingen
• RIVM, Rijksvaccinatieprogramma: Rotavirus

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.