Baby slaapt met de armen omhoog of schrikt in de slaap: is dat normaal?

Een baby die met zijn armen omhoog naast zijn hoofd slaapt, ligt meestal gewoon ontspannen. Het is een heel gewone houding bij jonge baby's, vaak in de diepe slaap, en je hoeft er niets mee. Schieten de armpjes juist ineens naar buiten, dan is dat de schrikreflex; die verdwijnt in de eerste maanden. Wil je inbakeren, dan kan dat ook met de armpjes omhoog, zolang je baby op zijn rug slaapt en je stopt zodra hij probeert te rollen.

In het kort

Waarom slaapt mijn baby met zijn armen omhoog?

Veel ouders zien het in de eerste weken: hun baby ligt op zijn rug, armpjes omhoog, handjes naast zijn oren, soms met gebalde vuistjes. Het ziet eruit als 'handen omhoog', en het is een van de meest gewone houdingen van een jonge baby.

Een paar redenen waarom:

• Het is vertrouwd. In de buik lagen de armpjes opgevouwen bij het gezicht. Die houding zit er de eerste maanden nog in.
• Het is ontspannen. Je ziet het vooral als je baby diep en rustig slaapt. Zijn spieren zijn dan los en de armpjes vallen vanzelf naar boven.
• De spieren worden nog sterker. Een jonge baby heeft nog weinig controle over zijn armen; liggen ze eenmaal omhoog, dan blijven ze daar.

In mijn praktijk hoor ik vaak de vraag of je de armpjes naar beneden moet leggen, of dat hij het koud heeft. Allebei niet nodig. Na een paar maanden verandert de houding vanzelf: je baby gaat zijn handjes ontdekken, draaien en op zijn zij of buik liggen.

Baby beweegt veel met zijn armen in de slaap

Zwaait je baby met zijn armen, trappelt hij en trekt hij gezichtjes? Dan is hij in de actieve slaap, de babyversie van de droomslaap. Jonge baby's brengen daar een groot deel van hun slaap in door. Zijn oogjes gaan onder de oogleden heen en weer en hij maakt geluidjes. Dat hoort erbij.

Hoe de lichte en diepe slaap elkaar afwisselen, lees je in alles over de slaapcyclus van je baby. Meer over woelen en draaien staat in baby slaapt onrustig of beweegt veel in slaap.

Baby schrikt in zijn slaap: de schrikreflex

De schrikreflex (Moro-reflex) is een aangeboren reactie. Bij een geluid, een snelle beweging of het gevoel van vallen gooit je baby zijn armpjes ineens wijd naar buiten, spreidt zijn vingertjes en trekt ze daarna weer in. Soms huilt hij even.

Je ziet het vaak:

• net als je hem neerlegt en zijn hoofdje achterover zakt;
• in de lichte slaap, als hij half wakker is;
• bij een harde of plotselinge klap in huis.

De reflex hoort bij pasgeborenen en verdwijnt in de eerste maanden vanzelf. Tot die tijd kan hij je baby wakker maken. Wat helpt:

• langzaam neerleggen, met je hand nog even op zijn buik of borst;
• een rustige omgeving zonder plotselinge harde geluiden;
• inbakeren als je baby dat fijn vindt (zie hieronder).

Inbakeren met de armen omhoog: kan dat?

Ja. Naast de klassieke manier, met de armpjes langs het lijfje, zijn er inbakerzakken waarin de armen omhoog bij het gezicht liggen. Voor baby's die het liefst met hun handjes bij hun gezicht slapen, voelt dat vaak natuurlijker. Ze kunnen bij hun handjes en hebben toch minder last van de schrikreflex.

De veiligheidsregels zijn bij elke vorm van inbakeren hetzelfde (NCJ, richtlijn Preventie wiegendood; VeiligheidNL; AAP, 2022):

• altijd op de rug, nooit op de zij of buik;
• heupjes en beentjes vrij om op te trekken;
• niet te warm, geen deken erover, kamer 16 tot 18 graden;
• elke slaap of helemaal niet, niet ineens beginnen bij een oudere baby;
• stoppen zodra je baby probeert te rollen, bij veel baby's rond 3 tot 4 maanden.

De stappen en het afbouwen lees je in inbakeren stap voor stap. Een inbakerzak met de armen omhoog kan ook een handige tussenstap zijn bij het afbouwen, op weg naar een gewone slaapzak.

Armen omhoog in de slaapzak: heeft hij het koud?

Een slaapzak heeft geen mouwen, dus de armen liggen buiten de zak. Dat is zo bedoeld. Koude handjes zeggen weinig over hoe warm je baby het heeft. Voel liever in zijn nek of tussen zijn schouderbladen:

Welke kleding bij welke kamertemperatuur past, staat in temperatuur babykamer en kleding en in de babyslaapzak of trappelzak.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau?

Bewegingen van de armpjes in de slaap zijn bijna altijd onschuldig. Bel wel de huisarts als:

• de schokken ritmisch doorgaan, ook als je baby wakker wordt;
• ze niet stoppen als je zijn armpje zachtjes vasthoudt;
• je baby daarbij staart, niet reageert, slap wordt of blauw ziet.

Bespreek het met het consultatiebureau als je baby een armpje opvallend minder beweegt dan het andere, als zijn armen of beentjes vaak heel stijf aanvoelen, of als je twijfelt over hoe hij beweegt. Draait je baby zich al op zijn buik in zijn slaap, lees dan buikslapen baby.

Verder lezen

• Baby slaapt onrustig of beweegt veel in slaap: is dat normaal?
• Inbakeren: veilig stap voor stap, en wanneer en hoe je afbouwt
• De babyslaapzak of trappelzak
• Ideale temperatuur babykamer en wat je baby aantrekt per graad
• Alles over de slaapcyclus van je baby
• Buikslapen baby: vanaf wanneer mag het en wat als hij omrolt?

Bronnen

• NCJ (2017, herziening), JGZ-richtlijn Preventie wiegendood, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
• VeiligheidNL, Veilig slapen: de adviezen voor baby's
• American Academy of Pediatrics, Moon R.Y. et al. (2022), Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2022 Recommendations for Reducing Infant Deaths in the Sleep Environment, Pediatrics 150(1)
• NHS (UK), Reduce the risk of sudden infant death syndrome (SIDS)

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.