Zwangerschapsmassage: voordelen, tips en waar je op let

Je lichaam werkt tijdens de zwangerschap ongemerkt keihard. Je houding verandert, je gewrichtsbanden worden soepeler en je draagt elke week een beetje meer gewicht mee. Geen wonder dat veel zwangere vrouwen last krijgen van een stijve onderrug, gespannen schouders of zeurende bekkenpijn, en daardoor ook nog eens slechter slapen. Een zwangerschapsmassage kan dan heerlijk zijn: een massage die speciaal is afgestemd op het zwangere lichaam. In dit artikel lees je wat een zwangerschapsmassage precies is, wat het je kan opleveren, vanaf wanneer het kan, waar je op moet letten bij het kiezen van een masseur en hoe je partner je thuis veilig kan masseren. Ook lees je in welke situaties je een massage beter kunt overslaan.

Wat is een zwangerschapsmassage?

Een zwangerschapsmassage is een massage die is aangepast aan de veranderingen van het zwangere lichaam. Het verschil met een gewone massage zit in drie dingen: de houding, de druk en de plekken die worden gemasseerd. Je ligt niet plat op je buik of rug, maar meestal op je zij, ondersteund door kussens. De masseur werkt met zachte, rustige technieken in plaats van stevige diepe druk. En de aandacht gaat vooral naar de gebieden die tijdens de zwangerschap extra te verduren krijgen: de onderrug, het bekkengebied, de schouders, de nek en de benen.

Het doel is niet om stevig spierknopen weg te werken, maar om spanning te verzachten, de doorbloeding te stimuleren en je lichaam en hoofd tot rust te brengen. Juist die combinatie maakt het voor veel aanstaande moeders zo'n weldadige ervaring.

Wat zijn de voordelen van een zwangerschapsmassage?

Een zwangerschapsmassage is geen medische behandeling, maar veel vrouwen merken er duidelijk verschil van. De belangrijkste voordelen op een rij:

• Diepe ontspanning en minder stress. Een zwangerschap is fysiek en emotioneel intensief. Een uur waarin je nergens heen hoeft en alleen maar hoeft te ontvangen, helpt om spanning los te laten. Merk je dat piekeren en spanning je nachten verstoren, lees dan ook onze tips bij slecht slapen door stress.
• Minder rug- en bekkenklachten. Door je verschuivende zwaartepunt en de soepeler wordende banden krijgen je onderrug en bekken veel te verduren. Zachte massage kan de spieren rondom die gebieden ontspannen en de pijn tijdelijk verlichten.
• Soepelere schouders en nek. Ook boven in je lijf hoopt spanning zich op, zeker als je gespannen bent of veel zit.
• Betere doorbloeding en minder zware benen. Rustige strijkbewegingen richting het hart ondersteunen de bloedsomloop en kunnen het gevoel van zware, vermoeide benen verminderen.
• Beter slapen. Wie ontspannen aan de nacht begint, valt makkelijker in slaap en slaapt rustiger. Veel vrouwen merken dat ze na een massage een van de betere nachten van de week hebben.

Vanaf wanneer mag je een zwangerschapsmassage?

Veel masseurs en praktijken geven pas een zwangerschapsmassage na het eerste trimester, dus vanaf ongeveer week 12 tot 14. Er is geen bewijs dat een zachte massage in de eerste weken schadelijk is, maar het eerste trimester is de meest kwetsbare fase van de zwangerschap en veel professionals kiezen daarom bewust voor terughoudendheid. Bovendien voelen veel vrouwen zich in die periode misselijk en doodmoe, waardoor een massage sowieso minder aantrekkelijk is.

Vanaf het tweede trimester kun je in principe tot het einde van de zwangerschap terecht voor een massage, zolang je zwangerschap zonder complicaties verloopt. Twijfel je of het in jouw situatie verstandig is, overleg dan even met je verloskundige. Die kent jouw zwangerschap en kan meedenken.

Waar let je op bij het kiezen van een masseur?

Niet iedere masseur kan zomaar een zwangerschapsmassage geven. Het zwangere lichaam vraagt om aangepaste technieken, andere houdingen en kennis van wat je juist niet moet doen. Let daarom op de volgende punten:

• Kies een gespecialiseerde masseur. Vraag of de masseur een opleiding of aanvullende training in zwangerschapsmassage heeft gevolgd en regelmatig zwangere vrouwen behandelt.
• Zijligging of speciale kussens. Een goede praktijk laat je op je zij liggen met ondersteunende kussens, of werkt met een speciaal zwangerschapskussen of een tafel met uitsparing voor je buik. Plat op je buik liggen is uiteraard niet de bedoeling, en lang plat op je rug liggen wordt in de tweede helft van de zwangerschap ook afgeraden. Op je zij liggen is sowieso de houding die je in deze fase het meest gebruikt, ook in bed; hoe je daar comfortabel in ligt lees je bijvoorbeeld in ons artikel over slapen met brandend maagzuur.
• Geen diepe druk op buik en onderrug. De buik wordt hooguit heel licht en oppervlakkig aangeraakt, of helemaal overgeslagen. Ook diepe, stevige druk laag op de onderrug hoort niet bij een zwangerschapsmassage.
• Voorzichtig met bepaalde drukpunten. Veel masseurs vermijden uit voorzorg intensieve druk op specifieke drukpunten, bijvoorbeeld rond de enkels en polsen. Een getrainde zwangerschapsmasseur weet welke plekken dat zijn.
• Blijf communiceren. Zeg het meteen als een houding oncomfortabel wordt, je duizelig wordt of een beweging onprettig voelt. Een goede masseur vraagt er zelf ook regelmatig naar en past de behandeling direct aan.

Zelf thuis: zo geeft je partner een veilige mini-massage

Je hoeft niet voor elke ontspannen avond naar een praktijk. Een korte, zachte massage van je partner kan thuis al veel doen, zeker als vast onderdeel van je avondritueel. Een paar tips om het veilig en fijn te houden:

• Voeten en onderbenen. Voor veel zwangere vrouwen het absolute hoogtepunt. Laat je partner met beide handen rustig de voetzool, de hiel en de wreef masseren en met lange, rustige strijkbewegingen richting het hart over de kuiten gaan. Vermijd stevig duwen op één punt.
• Schouders en nek. Zittend op een stoel of op de rand van het bed kan je partner met zachte, knedende bewegingen de bovenkant van je schouders en je nek losmaken.
• Onderrug, maar zacht. Liggend op je zij kan je partner met vlakke handen en lichte druk rustige cirkels maken naast de wervelkolom. Geen ellebogen, geen duimen diep in de spieren, geen stevige druk laag op de rug.
• Maak het compleet. Gebruik een neutrale olie, verwarm de kamer, dim het licht en neem tien tot vijftien minuten de tijd. Stop direct als iets onprettig voelt, en sla de massage over bij harde buiken of als je je niet lekker voelt.

Tip van Numsy
Zo'n avondmassage werkt het best als opmaat naar de nacht: je lijf is ontspannen en dat wil je vasthouden tot je slaapt. Een zacht, constant achtergrondgeluid zoals white noise helpt om daarna niet meteen weer in het gepieker te schieten, en na de bevalling gebruik je hetzelfde apparaatje voor je baby. Bekijk rustig de mogelijkheden in onze white noise collectie.

Wanneer kun je beter geen zwangerschapsmassage nemen?

Voor de meeste vrouwen met een gezonde zwangerschap is een zachte zwangerschapsmassage prima. Er zijn wel situaties waarin je een massage beter kunt uitstellen of eerst moet overleggen met je verloskundige of arts:

• Koorts of een infectie. Je lichaam heeft dan rust nodig; stel de massage uit tot je hersteld bent.
• Dreigende vroeggeboorte of eerdere complicaties. Bij (dreigende) vroegtijdige weeën, bloedverlies of problemen met de placenta is massage alleen een optie na uitdrukkelijk overleg met je zorgverlener.
• Hoge bloeddruk of zwangerschapsvergiftiging. Bij een verhoogde bloeddruk of (verdenking op) pre-eclampsie eerst overleggen, en zonder groen licht geen massage.
• Trombose of stollingsproblemen. Bij (verdenking op) een trombosebeen of bekende stollingsstoornissen kan massage risico geven en is overleg met een arts noodzakelijk.
• Plotselinge zwelling. Dikke enkels horen er vaak bij, maar bij plotselinge of ongewone zwelling van gezicht, handen of benen laat je dat eerst beoordelen voordat je laat masseren.

De vuistregel is simpel: twijfel je, bel dan even je verloskundige. Dat kost twee minuten en dan kun je daarna met een gerust hart genieten.

Conclusie: kleine moeite, veel ontspanning

Een zwangerschapsmassage is een van de fijnste manieren om je lichaam tijdens de zwangerschap te ondersteunen: minder spanning in rug, bekken en schouders, meer ontspanning en vaak ook een betere nachtrust. Kies een masseur die gespecialiseerd is in zwangerschapsmassage, wacht bij voorkeur tot na het eerste trimester en houd de druk zacht, zeker rond buik en onderrug. Met een fles neutrale olie en een kwartiertje aandacht kan je partner thuis al veel van hetzelfde effect bereiken. En verloopt je zwangerschap niet helemaal standaard, overleg dan eerst met je verloskundige. Zo blijft de massage wat het moet zijn: puur genieten voor jou en je kindje.

Verder lezen:

• Slecht slapen door stress: zo doorbreek je de cirkel
• Brandend maagzuur tijdens de zwangerschap: oorzaken en tips