Bloedverlies tijdens de zwangerschap: oorzaken per trimester en wat je doet

Ongeveer 1 op de 5 vrouwen heeft in de eerste 16 weken van de zwangerschap wat bloedverlies, en bij ongeveer de helft van hen loopt de zwangerschap gewoon door (Thuisarts.nl). Vaak is een lichte bloeding in het begin van de zwangerschap onschuldig: een innestelingsbloeding 6 tot 12 dagen na de bevruchting, een contactbloeding na vrijen of onderzoek, of een doorbraakbloeding rond de dagen van je oude cyclus. Toch geldt één afspraak altijd: meld elk bloedverlies bij je verloskundige, en bel direct bij ruim bloedverlies, pijn aan een kant, duizeligheid of bloedverlies na week 12.

In het kort

Eerst dit: altijd melden bij je verloskundige

Verlies je bloed terwijl je zwanger bent, neem dan contact op met je verloskundige. Dat geldt bij helderrood bloed, maar ook bij bruinige afscheiding of een paar druppels op je ondergoed. Niet omdat het meestal ernstig is, maar omdat alleen een zorgverlener kan beoordelen wat er bij jou aan de hand is.

Zit je nog heel vroeg in de zwangerschap en heb je nog geen verloskundige, bel dan een verloskundigenpraktijk in de buurt of je huisarts. Je hoeft je nooit bezwaard te voelen: verloskundigen krijgen deze vraag dagelijks en nemen hem altijd serieus.

Lichte bloeding in het begin van de zwangerschap: hoe vaak komt het voor?

Bloedverlies in de eerste 16 weken komt bij ongeveer 1 op de 5 zwangere vrouwen voor. Bij ongeveer de helft van hen gaat de zwangerschap gewoon door; bij de andere helft blijkt het om een miskraam te gaan (Thuisarts.nl). Van alle zwangerschappen eindigt ongeveer 1 op de 10 in een miskraam, meestal in de eerste 12 weken. Die cijfers zijn geen reden voor paniek, wel voor een telefoontje: de kans dat het goed zit, is even groot als de kans dat het niet goed zit, en alleen een controle geeft duidelijkheid.

Bloedverlies in het eerste trimester: de onschuldige oorzaken

Innestelingsbloeding

Wanneer de bevruchte eicel zich in de baarmoederwand nestelt, kan dat een klein beetje bloedverlies geven. Dit gebeurt meestal 6 tot 12 dagen na de bevruchting, vaak rond het moment waarop je je menstruatie verwacht. Een innestelingsbloeding is licht, roze tot bruinig van kleur en na een tot twee dagen voorbij. Sommige vrouwen merken het pas achteraf op, als de zwangerschapstest positief blijkt.

Ouders vragen mij soms of een lichte bloeding 1 dag na de eisprong een innestelingsbloeding kan zijn. Dat is te vroeg: de innesteling volgt pas na een kleine week. Een druppeltje bloed rond de eisprong hoort meestal bij de eisprong zelf en zegt niets over een zwangerschap. Twijfel je of je bloedverlies een late menstruatie of een vroeg zwangerschapssignaal is, lees dan symptomen van een zwangerschap en wanneer testen bij zwangerschap.

Contactbloeding

Tijdens de zwangerschap wordt je baarmoedermond beter doorbloed en daardoor gevoeliger. Na vrijen of een inwendig onderzoek kan er wat licht bloedverlies optreden: een contactbloeding. Het bloed komt van het oppervlak van de baarmoedermond, niet uit de baarmoeder zelf, en zegt niets over hoe het met je baby gaat. Meld het wel, zodat je verloskundige kan bevestigen dat dit de verklaring is. Vrijen zelf blijft in een gezonde zwangerschap gewoon veilig; lees daarover seks tijdens de zwangerschap.

Hormonale doorbraakbloeding

Sommige vrouwen hebben in de eerste maanden licht bloedverlies rond de dagen waarop ze normaal ongesteld zouden worden. Het lichaam went dan nog aan de nieuwe hormoonhuishouding. Zo'n doorbraakbloeding is meestal licht en kort.

Lichte bloeding bij 4, 6 of 7 weken: wat kan het zijn?

Dit zijn de weken waarin ouders het vaakst met vragen bij mij komen. Per week ziet het er meestal zo uit:

Ben je 6 of 7 weken zwanger en heb je een lichte bloeding met wat pijn, bel dan dezelfde dag. Lichte krampen horen vaak bij de groeiende baarmoeder, maar de combinatie met bloedverlies wil je laten beoordelen. Meer over wat normaal is bij buikpijn lees je in pijn in de onderbuik in de eerste weken. Weet je niet precies hoe ver je bent, reken het na met zwangerschap berekenen.

Als het geen onschuldige oorzaak is

Bloedverlies in het eerste trimester kan het eerste teken van een miskraam zijn, zeker als het toeneemt en gepaard gaat met krampen in de onderbuik. Belangrijk om te weten: een miskraam ontstaat vrijwel altijd doordat de zwangerschap zelf niet goed is aangelegd. Het komt niet door iets wat jij hebt gedaan of gelaten, en het is niet te voorkomen door rust te houden (Thuisarts.nl).

Een zeldzamere, maar ernstige oorzaak is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, waarbij de eicel zich buiten de baarmoeder heeft ingenesteld, meestal in een eileider. Dit gebeurt bij ongeveer 1 op de 100 zwangerschappen. Kenmerkend is bloedverlies met aanhoudende of toenemende pijn aan een kant van de onderbuik, soms met duizeligheid, pijn in de schouder of het gevoel flauw te vallen. Bij deze combinatie bel je direct, ook 's nachts of in het weekend. Lees de signalen in buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Bloedverlies in het tweede en derde trimester

Na week 12 wordt bloedverlies zeldzamer en wordt de regel strenger: bloedverlies in het tweede of derde trimester meld je altijd direct, dus meteen bellen en niet wachten tot het spreekuur. De oorzaak kan nog steeds onschuldig zijn, zoals een contactbloeding, maar dat oordeel is aan de verloskundige of gynaecoloog.

• Contactbloeding: ook later kan de gevoelige baarmoedermond na vrijen of onderzoek wat bloed afgeven.
• Laagliggende placenta (placenta praevia): de placenta ligt geheel of gedeeltelijk voor de baarmoedermond en kan pijnloos helderrood bloedverlies geven. Dit wordt vaak al op de 20 wekenecho gezien en in de gaten gehouden.
• Loslating van de placenta: een deel van de placenta laat te vroeg los. Dit gaat meestal samen met buikpijn en een harde, gespannen buik en is een reden om onmiddellijk te bellen.
• Tekenen: tegen het einde kan het verliezen van de slijmprop wat bloederig slijm geven. Rond de uitgerekende datum is dat normaal; gebeurt het ruim voor week 37, bel dan direct.

Wat doe je zelf bij bloedverlies? Stappenplan

1. Bel je verloskundige en beschrijf wat je ziet: hoeveel bloed, welke kleur (helderrood, roze, bruin), sinds wanneer, en of je klachten hebt zoals buikpijn, krampen of duizeligheid.
2. Gebruik een maandverbandje of inlegkruisje, geen tampon of menstruatiecup. Zo zie je ook beter hoeveel je verliest.
3. Noteer het verloop: wordt het minder, blijft het gelijk of neemt het toe.
4. Volg het advies op. Soms is dat afwachten en de volgende dag terugbellen, soms word je dezelfde dag gezien.
5. Blijf van de ervaringsverhalen af. Die zeggen niets over jouw situatie en voeden vooral de onzekerheid.

Wat doet de verloskundige?

De verloskundige vraagt naar de hoeveelheid en kleur van het bloedverlies, hoe ver je bent en welke klachten je erbij hebt. Vaak volgt een controle of een echo: daarop is te zien of de zwangerschap op de goede plek zit en, vanaf ongeveer 6 tot 7 weken, of er een hartje klopt. Later in de zwangerschap kijkt ze naar de ligging van de placenta en luistert ze naar het hartje. Soms wordt bloed geprikt of word je doorverwezen naar de gynaecoloog. In veel gevallen eindigt zo'n controle met een geruststellende uitkomst.

Rode vlaggen: wanneer bel je direct?

Neem in deze situaties meteen contact op, ook 's avonds, 's nachts of in het weekend:

• ruim bloedverlies, vergelijkbaar met een flinke menstruatie of meer, of bloedverlies met stolsels;
• bloedverlies met hevige of aanhoudende buikpijn of krampen;
• bloedverlies met duizeligheid, flauwvallen, hartkloppingen of pijn in de schouder;
• elk bloedverlies in het tweede of derde trimester, ook als het licht en pijnloos is;
• een harde, gespannen buik die niet meer ontspant;
• bloedverlies met koorts of met afscheiding die anders ruikt dan normaal;
• je voelt je baby duidelijk minder bewegen dan je gewend bent (tweede helft van de zwangerschap).

Krijg je je verloskundige niet te pakken, bel dan de huisarts of buiten kantooruren de huisartsenpost.

De emotionele kant: spanning is normaal

Bloedverlies roept bijna altijd angst op, ook als de uitkomst goed is. Veel vrouwen blijven na zo'n schrikmoment wekenlang gespannen en controleren bij elk wc-bezoek. Dat is een normale reactie. Praat erover met je partner en met je verloskundige; zij kan een extra controle inplannen als de onzekerheid je te veel wordt. Heb je een miskraam doorgemaakt, dan mag het verdriet er zijn, hoe vroeg het ook gebeurde. Je huisarts of verloskundige kan je wijzen op ondersteuning.

Verder lezen

• Symptomen van een zwangerschap: dit zijn de eerste signalen
• Pijn onderbuik zwanger eerste weken
• Buitenbaarmoederlijke zwangerschap: signalen herkennen en wanneer je direct belt
• Seks tijdens de zwangerschap: wat is veilig en wat verandert er?
• Zwangerschap berekenen: hoelang ben je zwanger en wanneer komt je baby
• Wanneer testen zwangerschap

Bronnen

• Thuisarts.nl (NHG), Ik heb bloedverlies in het begin van mijn zwangerschap
• Thuisarts.nl (NHG), Miskraam
• Thuisarts.nl (NHG), Buitenbaarmoederlijke zwangerschap
• NHS (UK), Vaginal bleeding in pregnancy

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.