Bloedverlies tijdens de zwangerschap is voor bijna iedere aanstaande moeder een schrikmoment. Toch betekent een beetje bloed lang niet altijd dat er iets mis is: vooral in het eerste trimester komt licht bloedverlies vaak voor en heeft het vaak een onschuldige oorzaak. Tegelijk is er een duidelijke regel die altijd geldt: bloedverlies tijdens de zwangerschap meld je altijd bij je verloskundige, ook als het weinig is en ook als je geen pijn hebt. In dit artikel lees je welke oorzaken er per trimester kunnen spelen, wat je zelf doet, wat de verloskundige doet en bij welke signalen je direct belt.
Eerst dit: altijd melden bij je verloskundige
Voordat we de oorzaken doorlopen, de belangrijkste boodschap van dit artikel. Verlies je bloed terwijl je zwanger bent, neem dan contact op met je verloskundige. Dat geldt bij helderrood bloed, maar ook bij bruinige afscheiding of een paar druppeltjes op je ondergoed. Niet omdat het meestal ernstig is, maar omdat alleen een zorgverlener kan beoordelen wat er bij jou aan de hand is. Zit je nog heel vroeg in de zwangerschap en heb je nog geen verloskundige, bel dan een verloskundigenpraktijk bij jou in de buurt of je huisarts. Je hoeft je nooit bezwaard te voelen om te bellen; verloskundigen krijgen deze vraag dagelijks en nemen hem altijd serieus.
Bloedverlies in het eerste trimester
In de eerste twaalf weken komt licht bloedverlies het vaakst voor. Veel vrouwen die in deze periode wat bloed verliezen, blijken gewoon gezond zwanger te zijn. Dit zijn de meest voorkomende oorzaken.
Innestelingsbloeding
Wanneer de bevruchte eicel zich in de baarmoederwand nestelt, kan dat een klein beetje bloedverlies geven. Dit gebeurt meestal zo'n zes tot twaalf dagen na de bevruchting, vaak rond het moment waarop je je menstruatie zou verwachten. Een innestelingsbloeding is doorgaans licht, roze tot bruinig van kleur en na een tot twee dagen weer voorbij. Sommige vrouwen merken het pas achteraf op, als de zwangerschapstest positief blijkt. Twijfel je of je bloedverlies een late menstruatie of een vroeg zwangerschapssignaal is, lees dan ook ons overzicht van symptomen van een zwangerschap.
Contactbloeding
Tijdens de zwangerschap wordt je baarmoedermond beter doorbloed en daardoor gevoeliger. Na vrijen of na een inwendig onderzoek kan er dan wat licht bloedverlies optreden. Dit heet een contactbloeding. Het bloed komt van het oppervlak van de baarmoedermond, niet uit de baarmoeder zelf, en zegt niets over hoe het met je baby gaat. Ook een contactbloeding meld je gewoon bij je verloskundige, zodat zij kan bevestigen dat dit inderdaad de verklaring is.
Hormonale doorbraakbloeding
Sommige vrouwen hebben in de eerste maanden licht bloedverlies rond de dagen waarop ze normaal ongesteld zouden worden. Het lichaam is dan nog aan het wennen aan de nieuwe hormoonhuishouding. Zo'n doorbraakbloeding is meestal licht en kort.
Als het geen onschuldige oorzaak is
Bloedverlies in het eerste trimester kan helaas ook het eerste teken van een miskraam zijn, zeker als het toeneemt en gepaard gaat met krampen in de onderbuik. Belangrijk om te weten: een miskraam ontstaat vrijwel altijd doordat de zwangerschap zelf niet goed is aangelegd. Het is niet het gevolg van iets wat jij hebt gedaan of gelaten, en het is niet te voorkomen door rust te houden.
Een zeldzamere maar ernstige oorzaak is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, waarbij de bevruchte eicel zich buiten de baarmoeder heeft ingenesteld, meestal in een eileider. Kenmerkend is de combinatie van bloedverlies met aanhoudende of toenemende pijn aan een kant van de onderbuik, soms met duizeligheid, pijn in de schouder of het gevoel flauw te vallen. Bij deze combinatie bel je direct je verloskundige of huisarts, ook 's nachts of in het weekend.
Heb je vooral last van buikpijn en twijfel je wat daar normaal aan is in het begin van de zwangerschap, lees dan ook ons artikel over pijn in de onderbuik in de eerste weken van de zwangerschap.
Bloedverlies in het tweede en derde trimester
Na week 12 wordt bloedverlies zeldzamer, en de regel wordt strenger: bloedverlies in het tweede of derde trimester meld je altijd direct, dus meteen bellen en niet afwachten tot het spreekuur. Ook nu kan de oorzaak onschuldig zijn, zoals een contactbloeding van de gevoelige baarmoedermond, maar dat oordeel is aan de verloskundige of gynaecoloog.
Mogelijke oorzaken in deze fase zijn onder andere:
- Contactbloeding: ook later in de zwangerschap kan de baarmoedermond na het vrijen of een onderzoek wat bloed afgeven.
- Laagliggende placenta (placenta praevia): de placenta ligt dan geheel of gedeeltelijk voor de baarmoedermond en kan pijnloos helderrood bloedverlies geven. Dit wordt vaak al op de 20 wekenecho gezien en goed in de gaten gehouden.
- Loslating van de placenta: hierbij laat (een deel van) de placenta te vroeg los van de baarmoederwand. Dit gaat meestal samen met buikpijn en een harde, gespannen buik en is een reden om onmiddellijk te bellen.
- Tekenen van de naderende bevalling: tegen het einde van de zwangerschap kan het verliezen van de slijmprop wat bloederig slijm geven, het zogenoemde "tekenen". Rond de uitgerekende datum is dat een normaal signaal, maar gebeurt dit ruim voor week 37, dan bel je direct in verband met een mogelijke vroeggeboorte.
Wat doe je zelf bij bloedverlies?
Merk je bloedverlies op, houd het dan simpel:
- Bel je verloskundige en beschrijf wat je ziet: hoeveel bloed, welke kleur (helderrood, roze, bruin), sinds wanneer, en of je er klachten bij hebt zoals buikpijn, krampen of duizeligheid.
- Gebruik een maandverbandje of inlegkruisje, geen tampon of menstruatiecup. Zo kun je bovendien beter inschatten hoeveel je verliest.
- Noteer voor jezelf hoe het verloopt: wordt het minder, blijft het gelijk of neemt het toe.
- Volg het advies van je verloskundige op. Soms is dat afwachten en de volgende dag terugbellen, soms word je dezelfde dag nog gezien.
Wat je beter niet doet: eindeloos zoeken naar ervaringsverhalen op internet. Die zeggen niets over jouw situatie en voeden vooral de onzekerheid.
Wat doet de verloskundige?
De verloskundige stelt eerst gerichte vragen over de hoeveelheid en kleur van het bloedverlies, hoe ver je bent en welke klachten je erbij hebt. Op basis daarvan bepaalt ze wat er nodig is. Vaak volgt een controle of een echo: daarop is te zien of de zwangerschap zich op de goede plek ontwikkelt en, vanaf ongeveer zes tot zeven weken, of er een hartje klopt. Later in de zwangerschap kan ze ook naar de ligging van de placenta kijken en het hartje van de baby beluisteren. Soms wordt er bloed geprikt of word je doorverwezen naar de gynaecoloog voor verder onderzoek. In veel gevallen eindigt zo'n controle met een geruststellende uitkomst; en als er wel iets aan de hand is, dan is het juist goed dat je snel aan de bel hebt getrokken.
Rode vlaggen: wanneer bel je direct?
Neem in de volgende situaties meteen contact op met je verloskundige, ook 's avonds, 's nachts of in het weekend:
- ruim bloedverlies, vergelijkbaar met een flinke menstruatie of meer, of bloedverlies met stolsels;
- bloedverlies in combinatie met hevige of aanhoudende buikpijn of krampen;
- bloedverlies met duizeligheid, flauwvallen, hartkloppingen of pijn in de schouder;
- elk bloedverlies in het tweede of derde trimester, ook als het licht en pijnloos is;
- bloedverlies met een harde, gespannen buik die niet meer ontspant;
- bloedverlies met koorts of met afscheiding die er anders uitziet of ruikt dan normaal;
- je voelt je baby duidelijk minder bewegen dan je gewend bent (in de tweede helft van de zwangerschap).
Krijg je je verloskundige niet te pakken, bel dan de huisarts of buiten kantooruren de huisartsenpost.
De emotionele kant: spanning is normaal
Bloedverlies roept bijna altijd angst op, ook als de uitkomst goed is. Veel vrouwen merken dat ze na zo'n schrikmoment wekenlang gespannen blijven en bij elk wc-bezoek controleren of er bloed is. Dat is een heel normale reactie. Praat erover met je partner, met iemand die je vertrouwt en zeker ook met je verloskundige; zij kan bijvoorbeeld een extra controle inplannen als de onzekerheid je te veel wordt. Heb je een miskraam doorgemaakt, weet dan dat verdriet daarover er mag zijn, hoe vroeg in de zwangerschap het ook gebeurde, en dat je huisarts of verloskundige je kan wijzen op ondersteuning als je daar behoefte aan hebt.
Conclusie: vaak onschuldig, altijd melden
Licht bloedverlies in het eerste trimester komt vaak voor en heeft vaak een onschuldige verklaring, zoals een innestelingsbloeding, een contactbloeding of een hormonale doorbraakbloeding. Toch geldt bij elke vorm van bloedverlies tijdens de zwangerschap dezelfde afspraak: meld het bij je verloskundige, ook als het weinig is. Bij ruim bloedverlies, hevige pijn, duizeligheid of bloedverlies in het tweede of derde trimester bel je direct. De verloskundige kan met een gesprek, onderzoek of echo vaststellen wat er speelt, en in veel gevallen kan ze je daarna met een gerust hart naar huis laten gaan. Twijfel je, bel dan gewoon; daar is je verloskundige voor.
Verder lezen:
Brandend maagzuur tijdens de zwangerschap: oorzaken en tips
Foliumzuur en zwangerschap: waarom, hoeveel en hoe lang