Zwangerschapssymptomen: de eerste signalen per week

De eerste zwangerschapssymptomen komen door hormonen: zodra de bevruchte eicel zich innestelt, 6 tot 12 dagen na de bevruchting, maakt je lichaam het zwangerschapshormoon hCG aan en stijgen progesteron en oestrogeen. De bekendste signalen zijn een uitblijvende menstruatie, gevoelige borsten, vermoeidheid, vaker plassen en misselijkheid vanaf week 5 of 6. Ze lijken sterk op PMS, verschillen per vrouw en zelfs per dag, en weinig symptomen is net zo normaal als veel. Zekerheid geeft alleen een zwangerschapstest, betrouwbaar vanaf de dag dat je menstruatie had moeten komen.

In het kort

Waar komen vroege zwangerschapssymptomen vandaan?

Vrijwel alle vroege verschijnselen zijn terug te voeren op hormonen. Zodra de bevruchte eicel zich in het baarmoederslijmvlies nestelt, begint je lichaam hCG te maken, het hormoon dat een zwangerschapstest in je urine opspoort. Tegelijk stijgen progesteron en oestrogeen, die de zwangerschap in stand houden. Die omslag gaat snel en raakt bijna alles: je energie, je spijsvertering, je borsten, je blaas en je stemming.

Daarom kunnen signalen al opduiken voordat je menstruatie officieel te laat is. Maar geen enkel los symptoom bewijst een zwangerschap: elk van deze klachten kan ook een andere oorzaak hebben.

De 7 meest voorkomende eerste symptomen van een zwangerschap

1. Je menstruatie blijft uit. Voor de meeste vrouwen het duidelijkste signaal. Bij een regelmatige cyclus is een paar dagen over tijd reden voor een test. Bij een onregelmatige cyclus (stress, borstvoeding, net gestopt met de pil) zegt het minder. Lichte bloedingen sluiten een zwangerschap niet uit; hoe dat zit lees je bij kan je zwanger worden als je ongesteld bent.
2. Gevoelige, gespannen borsten. Vaak al in week 3 of 4: zwaarder, gevoeliger, tintelende tepels en een tepelhof die geleidelijk donkerder wordt. Hoort ook bij PMS; het verschil is dat het bij een zwangerschap aanhoudt.
3. Misselijkheid, met of zonder overgeven. Begint meestal rond week 5 of 6 en kan op elk moment van de dag opspelen, niet alleen 's ochtends. Bij de meeste vrouwen neemt het af na week 12 tot 14, soms pas rond week 16 tot 20. Wat helpt lees je bij misselijkheid tijdens de zwangerschap.
4. Vermoeidheid die je niet van jezelf kent. Het stijgende progesteron maakt slaperig en je lichaam bouwt aan de placenta. Veel vrouwen vallen om acht uur 's avonds al in slaap op de bank. Dit trekt in het tweede trimester meestal bij.
5. Vaker moeten plassen. In het begin door hormonen en een betere doorbloeding van de nieren, later door de druk van de baarmoeder op de blaas. Doet plassen pijn of brandt het, dan kan een blaasontsteking meespelen en bel je de huisarts.
6. Stemmingswisselingen. Het ene moment blij, het volgende in tranen. Hormonen beïnvloeden de stofjes in je hersenen die je stemming regelen, en de spanning van een mogelijke zwangerschap komt daar bovenop.
7. Implantatiebloeding. Sommige vrouwen zien rond de innesteling een paar druppels roze of bruinig bloed, 1 tot 2 dagen, zonder de opbouw naar meer die bij een menstruatie hoort. Lang niet iedereen heeft dit. Twijfel je wat normaal is, lees dan bloedverlies tijdens de zwangerschap.

Andere signalen die vrouwen noemen: een scherpere reuk of metaalsmaak in de mond, ineens afkeer van koffie of trek in iets vreemds, een licht gevoel in het hoofd bij snel opstaan, een opgeblazen buik of tragere stoelgang, en lichte krampen in de onderbuik doordat de baarmoeder groeit. Over die krampen lees je meer bij pijn in de onderbuik in de eerste weken.

Zwangerschapssymptomen per week: wanneer merk je wat?

Zwangerschapsweken tel je vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie, niet vanaf de bevruchting. Dat verklaart een veelgestelde vraag: "symptomen in week 1 of 2" bestaan eigenlijk niet, want in die weken ben je nog niet zwanger. De eisprong en bevruchting vallen meestal rond het einde van week 2, de innesteling in week 3 of 4. Hoe dat rekenen precies werkt, staat bij zwangerschap berekenen.

Dit is een gemiddelde. Sommige vrouwen voelen in week 4 al van alles, anderen pas in week 7 of helemaal niets.

Geen of weinig zwangerschapssymptomen, of elke dag anders: is dat erg?

Nee. Een deel van de vrouwen voelt in de eerste weken vrijwel niets, en ook bij 10 of 12 weken zonder misselijkheid of gevoelige borsten is er geen reden tot zorg. Weinig symptomen zegt niets over hoe de zwangerschap verloopt; het zegt alleen iets over hoe jouw lichaam op de hormonen reageert.

Ook symptomen die per dag wisselen zijn heel gewoon. De ene dag ben je doodmoe en misselijk, de volgende dag voel je je bijna normaal. Hormoonspiegels schommelen, en hoe je je voelt hangt ook af van slaap, eten, drinken en drukte. Pas als klachten ineens helemaal verdwijnen én je krijgt buikpijn of bloedverlies, is een belletje naar de verloskundige verstandig.

Zwanger of toch PMS? Zo herken je het verschil

Gevoelige borsten, vermoeidheid, stemmingswisselingen en buikkrampen horen ook bij het premenstrueel syndroom. In de dagen voor je menstruatie is het verschil eerlijk gezegd nauwelijks te voelen. Toch zijn er aanwijzingen:

Sluitend is dit lijstje niet. Bij twijfel geeft niet je gevoel maar een test het antwoord.

Wanneer doe je een zwangerschapstest?

Het betrouwbaarste moment is vanaf de dag dat je menstruatie had moeten beginnen. Dan is het hCG-gehalte in je urine bij een zwangerschap vrijwel altijd hoog genoeg. Test je eerder, dan is de kans op een fout-negatieve uitslag groter: je bent wel zwanger, maar de test ziet het nog niet. Blijft je menstruatie uit terwijl de test negatief was, herhaal hem dan na een paar dagen, het liefst met ochtendurine. Hoe je test en wat vroegtests wel en niet kunnen, lees je bij wanneer testen op zwangerschap.

Wat doe je als de test positief is?

1. Meld je aan bij een verloskundigenpraktijk. Dat kan meteen; de eerste afspraak is meestal rond week 8 tot 10, met een echo rond week 10 tot 12.
2. Start of ga door met foliumzuur. 400 microgram per dag, het liefst al vanaf de kinderwens en in elk geval tot en met week 10. Waarom dat zo belangrijk is, lees je bij foliumzuur en zwangerschap.
3. Pas je eten en drinken aan. Geen alcohol, geen rauw vlees of rauwe vis, en let op bepaalde kazen.
4. Neem rust wanneer je moe bent. In het eerste trimester is dat geen luxe maar verstandig.
5. Bespreek medicijnen. Gebruik je medicijnen, overleg dan met huisarts of verloskundige of je ermee door kunt.

Wanneer bel je de verloskundige of huisarts?

Bel dezelfde dag bij:

• hevige of aanhoudende buikpijn, zeker aan één kant van de onderbuik;
• bloedverlies met pijn, of bloedverlies dat toeneemt;
• duizeligheid, flauwvallen of pijn in de schouder in combinatie met buikpijn;
• overgeven waardoor je niets binnenhoudt of niet meer plast;
• koorts, of pijn en branderigheid bij het plassen.

Een positieve test zonder klachten is geen spoed, maar wel een reden om je aan te melden, zodat de zorg op tijd start.

Verder lezen

• Wanneer testen op zwangerschap
• Misselijkheid tijdens de zwangerschap: waarom, hoe lang en wat helpt
• Bloedverlies tijdens de zwangerschap: oorzaken per trimester en wat je doet
• Pijn in de onderbuik in de eerste weken van de zwangerschap
• Foliumzuur en zwangerschap: waarom, hoeveel en hoe lang
• Zwangerschap berekenen: hoelang ben je zwanger en wanneer komt je baby

Bronnen

• Thuisarts.nl (NHG), Ik wil weten of ik zwanger ben
• Thuisarts.nl (NHG), Ik ben zwanger
• NHS (UK), Signs and symptoms of pregnancy
• NHS (UK), Vomiting and morning sickness
• Voedingscentrum, Foliumzuur bij zwangerschap

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.